» » Soliq qomitasi kartadagi pul aylanmasi haqida axborot olish borasidagi oz tashabbusini izohladi

Soliq qomitasi kartadagi pul aylanmasi haqida axborot olish borasidagi oz tashabbusini izohladi


Davlat soliq qomitasi va Markaziy banki boshqaruvining Ozbekiston Respublikasi Markaziy banki va tijorat banklari tomonidan bank hisobvaraqlariga oid axborotlarni Davlat soliq qomitasiga elektron uzatish tartibi togrisidagi nizomni tasdiqlash haqidagiqoshma qarori loyihasiNormativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portaliga joylashtirildi va keng jamoatchilik etiborini tortdi. Davlat soliq qomitasi ushbu masala yuzasidan oz munosabatini bildiradi.

Aksariyat xorijiy mamlakatlar tijorat banklarida AML (Anti-Money Laundering Pul yuvishga qarshi kurash) va KYC (Know Your Customer Oz mijozingizni biling) tizimlari ishlaydi. Tijorat banklari ulardan foydalanish jarayonida shubhali operatsiyalarni tahlil qiladi va noqonuniy pul oqimlari belgilari, aniqlansa, bu haqda soliq idoralariga va iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish organlariga xabar beradi.

Ozbekistonda soliq organlari tijorat banklaridan bunday malumotlarni olmaydi. Bu borada nazorat yoqligi yashirin iqtisodiyotning paydo bolishi va rivojlanishining asosiy omillaridan biridir.

Faqatgina 2020-yil yanvar oyining ozida sotuvdan tushgan daromadlari kamaygan 185 ta korxona tahlil qilinganda, jismoniy shaxslarning tolov kartalari orqali 6,3 milliard som miqdorida tovar aylanmasi aniqlandi. Shuncha vaqt davomida ular 27 519 ta tranzaksiyani amalga oshirgan. Soliq tolashdan boyin tovlash faktlari mavjud bolib, ushbu summa hech qanday rasmiy hujjatlarda aks ettirilmagan.

Prezident Shavkat Mirziyoyev 2020-yil 24-yanvarda Parlamentga murojaatida Islohotlarimizga jiddiy tosqinlik qilayotgan yashirin iqtisodiyotga barham berilmas ekan, soglom raqobat ham, qulay investitsiya muhiti ham shakllanmaydi deya takidlagan edi.

Yuqoridagilarni inobatga olgan holda Ozbekiston Respublikasi Markaziy banki va tijorat banklari tomonidan bank hisobvaraqlariga oid axborotlarni Davlat soliq qomitasiga elektron uzatish tartibi togrisidagi nizomni tasdiqlash haqidagi DSQ va MBning qoshma qarori loyihasi ishlab chiqildi.

Ushbu hujjat nima uchun ishlab chiqildi?

Asosiy maqsad tadbirkorlar soliqlarni tolashdan bosh tortmasdan qonuniy faoliyat olib borishini taminlashdir.

R2R (jismoniy shaxs kartasidan boshqa kartaga) yordamida pul operatsiyalarini amalga oshiradigan va oz faoliyatini qonuniylashtirmagan ishbilarmonlarning nazoratsiz ishtiroki ularga raqobatchilaridan ustunliklarni beradi, shuningdek, tayyor mahsulot narxiga ham tasir qiladi.

Bu oz navbatida, soliq majburiyatlarini muntazam ravishda bajaradigan halol soliq tolovchilarning huquqlarini buzadi.

Hujjatga kora, soliq idoralari sorov asosida Markaziy bank va tijorat banklaridan yuridik shaxslar, yakka tartibdagi tadbirkorlar hisobvaraqlari va R2R (jismoniy shaxslar kartasiga boshqa jismoniy shaxs kartasidan) pul otkazmalarini amalga oshirish togrisida malumot oladi.

Olingan malumotlar inson omili aralashuvisiz soliq tolovchilarni xavf mezonlari boyicha segmentlashda foydalaniladi. Taqdim etilgan malumotlar asosida davlat royxatidan otmasdan, noqonuniy tadbirkorlik faoliyati bilan shugullanayotganlarning savdo aylanmalari aniqlanadi.

Bunda mazkur malumotlar hamma soliq xizmati xodimlari uchun ochiq bolmaydi malumotni tahlil qilish faqat Davlat soliq qomitasida avtomatlashtirilgan tizimda amalga oshiriladi.

Bu haqida Soliq kodeksi nima deydi?

Takidlash joizki, banklar tomonidan mijozlar (yuridik va jismoniy shaxslar) hisobvaraqlari togrisidagi malumotlarning taqdim etilishi Soliq kodeksining 134-moddasida mustahkamlangan.

Ushbu moddaga muvofiq, bank har qanday yuridik yoki jismoniy shaxsning hisobvaragi ochilganligi (yopilganligi), hisobvaragi rekvizitlarining ozgartirilganligi togrisidagi axborotni tegishli hodisa roy bergan kundan etiboran uch kun ichida elektron shaklda, ozi joylashgan yerdagi soliq organiga malum qilishi shart.

Bank tomonidan axborotni malum qilish tartibi va shakllari Davlat soliq qomitasi bilan kelishilgan holda Markaziy bank tomonidan belgilanadi.

Soliq organining bank mijoziga nisbatan axborot taqdim etish togrisidagi soroviga binoan bank yozma sorov olingan kundan etiboran uch kun ichida soliq organlariga quyidagilarni berishi shart:

Ushbu meyorlarning Bank siri togrisidagi qonunga muvofiqligi masalasiga kelsak, ushbu qonunning 11-moddasida quyidagilar nazarda tutilgan:

Bank sirini tashkil etuvchi malumotlar davlat soliq xizmati organlariga bank mijoziga (vakiliga) soliq solish masalalariga taalluqli hollarda qonun hujjatlariga muvofiq taqdim etiladi.

Mazkur malumotlar bevosita soliqqa tortish bilan bogliq, shuning uchun qaror yuqoridagi qonunga zid emas.

Shuni takidlash kerakki, ushbu hujjatni tayyorlashda xorijiy tajriba organildi. Masalan, Rossiya, Qozogiston, Belarus, Polsha, Latviya, Litva kabi mamlakatlarda banklar va soliq idoralari ortasida malumot almashish tizimi yaratilgan.

Raqamlashtirish va yashirin iqtisodiyot

Bugungi kunda mamlakatimizda raqamlashtirishning keng joriy etilayotgani natijasida elektron tijorat rivojlandi. Telegram kanallari, Instagram, Facebook orqali uydan chiqmasdan tovarlar va xizmatlarni sotish amalga oshirilmoqda.

Bunday onlayn-dokonlarning assortimenti kopincha tadbirkorlik subyekti sifatida royxatdan otgan ortacha dokonlardan farq qilmaydi. Mahsulot yoki xizmat haqini tolashda, bunday sotuvchilar aksariyat hollarda pulni jismoniy shaxslar kartasiga (R2R) otkazishni sorashadi.

Amaliyot shuni korsatmoqdaki, mazkur tadbirkorlarning aksariyati davlat royxatidan otmagan. Ular daromadlarini deklaratsiya qilmaydi va shu sababli soliqqa tortilmaydi, bu yashirin iqtisodiyot osishiga olib keladi.

Hujjatga muvofiq, bir oy davomida jismoniy shaxslarning barcha bank kartalariga kelib tushgan pul mablaglari aylanmasi 30 million somdan va tranzaksiyalar soni 10 tadan oshgan P2P operatsiyalari togrisidagi axborotlarni DSQ soroviga kora, uch ish kunida taqdim etadi. Malumotlar maxsus xavfsiz aloqa kanallari orqali uzatiladi.

Soliq organlari aniqlangan holat boyicha malumot olgandan song har bir alohida subyektni tadbirkor sifatida royxatdan otkazish borasida organish olib boradi.

Bunda, jismoniy shaxslarning plastik kartasiga katta miqdordagi mablag kelib tushishi shubhali bolmaganda umuman soliq hisoblanishi uchun sabab bolmaydi. Soliq organlari tegishli tartibda royxatdan otmagan tadbirkorlik faoliyati mavjudligi boyicha har bir holatni sinchkovlik bilan organib chiqadi.

Takidlash joizki, DSQ tijorat banklaridan mijozlar depozitlari, dividendlar va ish haqi togrisidagi malumotlarni soramaydi.

Agar noqonuniy biznes faktlari aniqlansa, ushbu subyektlar faoliyatini qonuniylashtirish uchun zarur choralar koriladi.

Shunday qilib...

Taklif etilayotgan tartib DSQ, Markaziy bank va tijorat banklari ortasida elektron axborot almashish mexanizmini ornatadi.

Bu quyidagilarni taminlashga xizmat qiladi:

Ushbu hujjat daromad oladigan barcha tadbirkorlik subyektlari uchun teng raqobat sharoitlarini yaratishni nazarda tutadi. Soliqlarni tolash bu har bir kishining Konstitutsiyada mustahkamlangan burchi va har qanday halol soliq tolovchi soliq tolashda tanlangan prinsip yoqligi togrisida, agar kimdir tolashi kerak bolsa, kimdir esa tolamasa, asosli ravishda hisoblash huquqiga ega.

Davlat soliq qomitasi matbuot xizmati



Manba: Daryo.uz
: admin (9-04-2020, 09:56)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 34) ( 0) ( 33) ( 1)
:
-
:
:
20 ... -