» » XDP fraksiyasi pensiya tizimini isloh qilish boyicha yangi takliflarni ilgari surmoqda

XDP fraksiyasi pensiya tizimini isloh qilish boyicha yangi takliflarni ilgari surmoqda


Pensiya bilan bogliq tub islohotlar hech bir davlatda oson amalga oshirilmagan. Chunki bu tizimdagi muammoli masalalarni aniqlash va samarali hal etish chuqur tahlillarni taqozo etadi.

Bugungi kunda respublikamizda pensiya va nafaqa oluvchilarning umumiy soni 3mln678 ming nafarni tashkil etib, aholi sonidagi ulushi 10,9 foizni tashkil qilmoqda. Shu jumladan, 3mln313 ming nafar fuqaro pensiya oluvchi hamda 365 ming fuqaro nafaqa oluvchi hisoblanadi.

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev joriy yil 24-yanvarda Oliy Majlisga Murojaatnomasida aholining ijtimoiy yordamga muhtoj, pensiya yoshidagi qatlamini qollab-quvvatlash davlat siyosatining ustuvor yonalishlaridan biri bolishini takidlagan edi.

Darhaqiqat, mamlakatimizda bu masalaga alohida etibor qaratilmoqda. Pensiya tizimini takomillashtirish maqsadida birgina 2019-yilda Fuqarolarning davlat pensiya taminoti togrisidagi Qonunga muhim ozgartish va qoshimchalar kiritildi, Ozbekiston Respublikasi Prezidentining sohaga oid 3 ta farmoni, yana 3 ta meyoriy-huquqiy hujjat qabul qilindi.

Islohotlar shuning bilan toxtab qolmadi. Prezidentimizning 2019-yil 8-yanvardagi farmoniga muvofiq, Davlat pensiya taminoti tizimini isloh qilish Konsepsiyasi loyihasi ishlab chiqilmoqda.

Albatta, tizimda olib borilayotgan katta ijobiy ishlar bilan birga, ayrim muammolar ham yoq emas. Jumladan, qishloq xojaligi sohasida (sobiq jamoa xojaligi, davlat xojaligida) ishlab, pensiyaga chiqqan shaxslar osha davrda ishlagan boshqa soha vakillariga nisbatan kamroq pensiya olayotgani fuqarolarning haqli etiroziga sabab bolmoqda.

Mazkur masala Xalq demokratik partiyasi fraksiyasi azolari tomonidan saylov okruglarida, fuqarolar, mutasaddi idoralar vakillari bilan bevosita muloqot asosida organib chiqildi hamda pensiya miqdorini hisoblab chiqishda qonunchilik bilan bogliq ayrim muammolar yuzaga kelgani aniqlandi.

Fuqarolarning davlat pensiya taminoti togrisidagi qonunning 37-moddasida1965-yildan keyingi davr uchun jamoa xojaligidagi ish stajini hisoblab chiqarishda, agar jamoa xojaligi azosi uzrsiz sabablarga kora jamoa xojaligida belgilangan mehnatda ishtirok etish minimumini bajarmagan bolsa, ishlangan vaqtning amalda davom etgan davri hisobga olinadi,deb belgilangan.

Organishlar korsatdiki, qishloq xojaligi sohasida (sobiq jamoa, davlat va shirkat xojaliklarida) ishlagan fuqarolarning 2005-yilgacha bolgan mehnat faoliyati togrisidagi malumotlar (har yilgi mehnat minimum qarorlari) aksariyat holatlarda arxiv saqloviga topshirilmagan yoki yoqolgan.

Buning oqibatida qishloq xojaligi sohasida (sobiq jamoa, davlat va shirkat xojaliklarida) mehnat faoliyatini 2005-yilga qadar yuritgan aksariyat fuqarolarga ishlangan vaqtning amalda davom etgan davridan kelib chiqib past miqdorda pensiya tayinlangan.

Misol uchun, sobiq jamoa xojaligida 1980-yilda erkaklar uchun 220 kun, ayollar uchun 160 kun mehnat minimumi ornatilgan. Osha yillarda qishloq xojaligida meyor(norma)larnibajarishga talab qattiqligi hisobga olinsa, aksariyat ishchi-xodimlar mehnat minimumini bajarishgan. Lekin yillar otib, ular pensiyaga chiqish paytida sobiq jamoa xojaligining bu haqdagi qarorini taqdim eta olishmagan. Buning asosiy sababi mehnat minimumi togrisidagi qarorlar oz vaqtida arxivga topshirilmagan yoki yoqolgan. Ammo bu holatda mehnat majburiyatini bajargan, pensiya yoshiga yetgan fuqarolarimiz aybdor emas. Ular tizimdagi kamchilik tufayli yillar davomida jabr kormoqda.

Yani, sobiq xojaliklarda ishlagan erkaklar uchun osha vaqtda bir yillik mehnat staji hisoblangan 220 kun amaldagi qonunchilikka asosan bir yillik emas, balki 7 oy 10 kun sifatida hisobga olingan. Xuddi shunday: avval ayol kishi uchun yillik meyor sanalgan 160 kun amaldagi qonunchilikka asosan 5 oy 10 kun sifatida hisobga olingan.

Oqibatda qishloq xojaligida mehnat qilgan fuqarolarga osha vaqtlarda boshqa sohalarda ishlagan kishilar, aytaylik, tengdoshlariga nisbatan 2-3 barobar kam pensiya hisoblangan.

Demak, 2005-yilga qadar sobiq jamoa va shirkat xojaliklarida ishlagan fuqarolarning osha vaqtda meyor hisoblangan mehnat staji toliq yillik staj sifatida inobatga olinishi haqida hujjat loyihasini ishlab chiqish lozim. Ming-minglab yurtdoshlarimizning mehnatini qadrlash, ularning huquqlarini himoyalashda bu muhim ahamiyatga ega.

Bundan tashqari, qonunchiligimizda toliqsiz yoshga doir pensiya belgilashda ham ayrim muammolar mavjud. Hozir kamida 7 yil ish stajiga ega bolgan shaxslarga toliqsiz yoshga doir pensiyaning eng kam miqdori 236 000 somni tashkil etmoqda. Ayonki, bu pensionerlarning eng zarur ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun yetarli emas.

Shuning uchun ham bugungi kunda Xalq demokratik partiyasi fraksiyasi tegishli vazirlik va tashkilotlar bilan hamkorlikda istemol savatchasi va yashash minimumi korsatkichlarini qonunchilikda belgilash ishlarini olib bormoqda. Kelgusida pensiyaning eng kam miqdorini istemol savatchasi va yashash minimumi korsatkichlari asosida qayta korib chiqish lozim boladi.

Shuningdek, ayollarga pensiya tayinlash uchun zarur bolgan ish stajiga bolasi 3 yoshga tolguncha uni parvarishlash tatillarida bolish vaqti toliq qoshib hisoblanishi haqidagi meyorni qonunchiligimizgakiritishimizkerak.

Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi Xalq demokratik partiyasi fraksiyasi yuqoridagi takliflar va partiyaning Saylovoldi dasturida belgilangan vazifalardan kelib chiqib, Davlat pensiya tizimini isloh qilish konsepsiyasini har tomonlama pishiq-puxta tayyorlash va hayotga joriy etish jarayonlarida faol ishtirok etadi.

Ulugbek Vafoyev,

Ozbekiston Xalq demokratik partiyasi

Markaziy Kengashi raisi orinbosari,

Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati

Reklama huquqi asosida.



Manba: Daryo.uz
: admin (14-04-2020, 15:11)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 39) ( 0) ( 36) ( 3)
:
-
:
20 ... -