» » DSQ raisi birinchi orinbosari Mubin Mirzayev: Saxovat va komak umumxalq harakati tadbirkorlarni saxovatga majburlash emas

DSQ raisi birinchi orinbosari Mubin Mirzayev: Saxovat va komak umumxalq harakati tadbirkorlarni saxovatga majburlash emas


Davlat soliq qomitasi raisi birinchi orinbosari Mubin Mirzayev karantin davrida jismoniy va yuridik shaxslarni qollab-quvvatlash yonalishida amalga oshirilayotganlar ishlar yuzasidan intervyu berdi. Xususan, u Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan elon qilingan Saxovat va komak umumxalq harakatidan kozlangan maqsad haqida gapirib, karantin davrida ham soliqlarni oz vaqtida tolab kelayotgan soliq tolovchilarga minnatdorlik bildirdi.

Pandemiya sabab koplab rivojlangan mamlakatlarda retsessiya boshlangan. Shu sharoitda Ozbekistonda tadbirkorlik muhitini saqlab qolish, sanoat ishlab chiqarishi, iqtisodiy quvvatlar faoliyati bir maromda davom etishi uchun keng kolamli ishlar amalga oshirilmoqda. Bu aynan nimalarda namoyon bolmoqda?

Hozirgi pandemiya sabab yuzaga kelgan inqiroz dunyoda shu vaqtgacha yuz bergan moliyaviy-iqtisodiy inqirozlardan nimasi bilan farq qiladi, degan savol tugilishi tabiiy. Avvalgi inqirozlar odatda bir tomon talab yoki taklifdan biri muammolarga uchrashi oqibatida yuz bergan bolsa, joriy inqiroz iqtisodiyotga ikki tomonlama ham talab, ham taklif nuqtai nazaridan tasir qilayotgani bilan ajralib turibdi. Dunyoda kuzatilayotgan inqirozli holat Ozbekiston iqtisodiyoti korsatkichlarining pasayishiga ham sabab bolmoqda va pandemiyaning salbiy tasiri ayniqsa ikkinchi chorakda yanada yaqqolroq yuzaga chiqishi mumkin.

Shunga qaramay, Prezidentimiz tomonidan belgilangan aniq chora-tadbirlar samarasi olaroq 2020-yilning birinchi choragida davlat byudjetiga 24 trillion som miqdordagi soliqlar undirilib, belgilangan prognoz korsatkichlar ijrosi toliq taminlandi. Soliq tolovchilarimiz holatni togri qabul qilib, soliq tolash majburiyatini oz vaqtida bajarmoqda. 21-aprel holatiga kora, barcha soliq tolovchilar tomonidan aprel oyida belgilangan soliq tushumlarining 70 foizdan ortigi bajarilgan va, oylaymizki, aprel oyi uchun soliq majburiyatlari ham toliq bajariladi.

Karantin davrida oziq-ovqat va boshqa zarur mahsulotlar narxi oshib ketishiga yol qoymaslik qanday choralar korilmoqda?

Respublika maxsus komissiyasi qarori bilan Davlat soliq qomitasi (DSQ) va Bosh prokuratura huzuridagi Departament zimmasiga karantin davrida zaruriy oziq-ovqat hamda tibbiyot mahsulotlari narxi asossiz osib ketishi ustidan qatiy nazorat ornatish yuklatilgan. DSQ va uning hududiy boshqarmalarida ushbu yonalishda ish olib boruvchi shtablar tuzilgan bolib, 30 mingdan ortiq chakana savdo tarmoqlarida narx-navo barqarorligini taminlash yuzasidan aniq chora-tadbirlar amalga oshirib borilmoqda.

Bunda onlayn nazorat-kassa mashinalari hamda elektron hisob-fakturalar monitoringi yuritilmoqda. Fuqarolar murojaatlarini qabul qilish va ularga zudlik bilan munosabat bildirish maqsadida ishonch telefonlari va call-markaz operatorlari soni oshirilgan. Dehqon bozorlarida asosiy turdagi 11 ta oziq-ovqat va tibbiyot mahsulotlarining narx-navosi doimiy monitoring qilinib, bozor va savdo markazlaridan uzoq bolgan mahallalar va olis qishloqlarda yarmarkalar tashkil qilinmoqda.

Pandemiya sharoitida iqtisodiyot tarmoqlari barqarorligini taminlash, iqtisodiy jihatdan qiyin ahvolga tushib qolgan xojalik yurituvchi subyektlarni qollab-quvvatlash maqsadida qanday ishlar amalga oshirilmoqda?

Ozbekistonda karantin tartibi elon qilingan kundan bugunga qadar aholi va tadbirkorlik subyektlariga soliq imtiyozlari va preferensiyalar berish boyicha Prezidentning ikkita farmoni qabul qilindi. Bu ikki hujjatda aholi va biznesning deyarli barcha qatlamlari qamrab olingan.

19-mart kuni qabul qilingan ilk farmon bilan soliq tolovlari boyicha yengilliklar berish haqida 11 ta meyor belgilandi. Uchta meyor jismoniy shaxslarga taalluqli bolsa, sakkiztasi tadbirkorlarga tegishli. 3-apreldagi ikkinchi farmon bilan bevosita soliq imtiyozi va yengilliklar bilan bogliq bolgan yana 12 ta norma kiritildi.

Buni aniq toifalar misolida chuqurroq tahlil qilish mumkinmi? Masalan, ayni sharoitda aholi, yani jismoniy shaxslar uchun qanday yengillik va imkoniyatlar kozda tutilgan?

Aholining mavjud mablaglarini tejash, ularni ijtimoiy himoya qilish maqsadida birinchi galda davlat oldidagi xarajatlar bilan bogliq majburiyatlarini bajarish muddatlari uzaytirildi. Xususan, 19-martdagi farmonga asosan 2019-yil uchun jismoniy shaxslarning jami yillik daromadlari togrisidagi deklaratsiyani taqdim etish muddati 2020-yil 1-avgustga qadar etib belgilandi. Jismoniy shaxslarga mol-mulk va yer soliqlarini 2020-yil 15-oktabrga qadar tolash huquqi berildi. Shu bilan birga, yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT)lar uchun ijtimoiy soliqning oylik summasi bazaviy hisoblash miqdorining 50 foiziga pasaytirildi.

Shuningdek, karantin tadbirlari davrida oz faoliyatini toxtatishga majbur bolgan YaTTlar uchun qatiy belgilangan daromad soligi va ijtimoiy soliqni hisoblashni toxtatish belgilandi. Bunda, faoliyatni toxtatganlik togrisida soliq tolovchi shaxsiy kabineti orqali davlat soliq xizmati organlarini xabardor qilishi va davlat royxatidan otganlik togrisidagi guvohnomani topshirish talab etilmasligi qayd etildi. DSQ tomonidan my.soliq.uz saytida YaTTning shaxsiy kabineti orqali soliqlar hisoblanishini toxtatib turish togrisidagi xabarnomani soliq organiga yuborish xizmati yaratildi.

Karantin davrida qarzi bor YaTTlarning realizatsiya hajmi 50 foizdan kopga kamayib ketsa, ushbu soliqni 1-oktabrga qadar kechiktirishi va keyinchalik 12 oyga bolib-bolib tolashi mumkin boldi. Bugungi kunda faoliyatini vaqtincha toxtatishga majbur bolgan 198 mingta YaTT ushbu imtiyozdan foydalanmoqda. Ularga 541 milliard somlik daromad soligining qatiy summasi va ijtimoiy soliq summalari hisoblanishi toxtatilgan.

Soliq tolovlaridan boyin tovlash, xufyona iqtisodiyot tarafdorlari kam emas. Ammo joriy etilayotgan choralar ularning aksariyatini oz faoliyatini qonuniylashtirish, insofli soliq tolovchiga aylanishga undashi mumkin, shunday emasmi?

Togri, soliq mamuriyatchiligini amalga oshirishda eng asosiy mezon bu soliq tolovchilarning soliq xizmati organlariga bolgan ishonchidir. Biz soliq tolovchilarning muammolarini eshitib, ushbu muammolarni yechishga harakat qilyapmiz. Davlat soliq organi oldingi kabi soliq tolovchilarni tekshiradigan emas, balki ular bilan hamjihatlikda ishlab, ularga maslahat beruvchi organ boldi, desam mubolaga bolmas.

Oz vaqtida berilgan togri maslahat soliq majburiyatlarning vaqtida va toliq hajmda byudjetga yonaltirilishiga sabab bolmoqda. Misol uchun, pandemiya davrida plastik kartochkalar orqali hisob-kitoblarning keng joriy etilishi natijasida 21-aprel holatiga kora soliq tolovchilarimiz tomonidan tolangan aylanmadan olinadigan soliqning korsatkichi 8283 foizni tashkil etmoqda.

Yani, aprelda koplab xojalik yurituvchi subyektlar faoliyati toxtab qolganiga qaramay, ushbu soliq turi boyicha tushumlar otgan yanvar, fevral, mart oylaridagi korsatkichga nisbatan koproq. Bunga soliq tolovchilar hozirgi holatni togri qabul qilgani, mablaglarni toliq hisobotlarda aks ettirgani sabab bolmoqda.

Buning uchun biz albatta soliq tolovchilardan minnatdormiz.

Ushbu inqiroz ishbay, kunbay haq oluvchilar, xususan, shaxsiy avtomobilida yolovchi tashib daromad topadiganlarga ayniqsa ogir keldi. Nima deb oylaysiz, ijtimoiy komak nuqtai nazaridan ularga nisbatan yondashuv prinsiplarini ozgartirish vaqti kelmadimikin?

Koronavirus pandemiyasi qonuniy faoliyat yuritayotgan yuridik va jismoniy shaxslar qonuniy jihatdan har tomonlama muhofaza qilinganligi, norasmiy faoliyat yuritayotgan jismoniy shaxslar esa ogir ahvolga tushib qolishlari mumkinligini korsatib qoydi.

Sanab otilgan yordamga muhtoj qatlamlar masalasini yechish oldimizdagi dolzarb masala bolib qolmoqda. Ushbu masalani yechishga tayyor koplab saxovatpesha tadbirkorlarimiz tomonidan tadbirkorlik faoliyatini tiklash boyicha ayrim tashkiliy masalalarni hal etish yuzasidan soliq organlariga murojaatlar tushmoqda.

Bu murojaatlarning aksariyati tadbirkorlarga oz transportlarida harakatlanish imkoniyatini taqdim etish va xodimlarini ishga qatnashishini taminlashdan iborat. Bu masalalarni tezkorlik bilan yechish yuzasidan, DSQning tegishli takliflaridan kelib chiqib, Prezidentimiz tomonlaridan tegishli qarorlar qabul qilindi.

Saxovat va komak umumxalq harakati, uning doirasida tadbirkorlarga taklif etilayotgan sharoitlar haqida nima deya olasiz?

Saxovat va komak umumxalq harakatini togri qabul qilishimiz kerak. Bu tadbirkorlarni saxovatga majburlash emas, balki ularning komak ishlarida ixtiyoriy ishtirok etishlarini taminlash maqsadida davlat tomonidan zarur shart-sharoitlarni yaratish harakatidir.

Birinchidan, ushbu harakatga qoshilgan tadbirkorlik subyektlarining 1-aprel holatiga soliq qarzdorligi avtomatik ravishda 1-oktabrga qadar uzaytirish va ularga penya va jarimalar qollamaslik tartiblarini joriy etish;

Ikkinchidan, tashqi savdo operatsiyalari bilan shugullangan, yani eksport va importdan muddati otgan debitor va kreditor qarzdorligi mavjud korxonalarga nisbatan soliq organlari tomonidan jarimalar qollamaslik;

Uchinchidan, 1-aprel holatiga kora bank kreditlaridan, lizingdan va boshqa moliyaviy majburiyati bolgan tadbirkorlik subyektlari qarzdorligining asosiy va foiz summasi grafigi avtomatik ravishda 1-oktabrgacha, yani olti oyga uzaytirish kabi imtiyoz va preferensiyalar berish kozda tutilmoqda.

Shuningdek, tadbirkorlarimizning vaqtincha ishsiz bolgan mehnatga layoqatlilarni oz kasbiga qarab ishga jalb qilish va ularga ish haqi berish kabi takliflari ham davlat tomonidan qollab-quvvatlangan holda ushbu yonalishda qoshimcha ravishda imtiyoz va preferensiyalar berish nazarda tutilmoqda.

Bunday sharoitlarning yaratilishi tadbirkorlar tomonidan qollab-quvvatlanmoqda. Pandemiya davrida komakka muhtoj aholiga vaqtincha mablag berish bilan cheklanib qolmay, balki ularni doimiy daromad keltirish manbasi bilan taminlash zarur. Bu esa, oz navbatida, Ozbekiston iqtisodiyotining raqobatbardoshligini oshirishda samara beradi.

Mavzuga doir:Shavkat Mirziyoyev Saxovat va komak umumxalq harakatini yolga qoyish tashabbusini ilgari surdi



Manba: Daryo.uz
: admin (22-04-2020, 21:56)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 29) ( 0) ( 29) ( 0)
:
-
:
:
-
20 ... -