» » Ozbekistonda ilk bor aholi turmush darajasi haqidagi tahlil natijalari elon qilindi

Ozbekistonda ilk bor aholi turmush darajasi haqidagi tahlil natijalari elon qilindi


Markaziy bank daromad darajasi turlicha bolgan aholi guruhlariga inflyatsiyaning tasirini hududlar kesimida organib chiqdi. Bunday tadqiqot natijalari ilk bor elon qilindi.

Unda uy xojaliklari xarajatlari va daromadlari boyicha sorov (UXDS) natijalari hamda hududlar kesimidagi istemol narxlari indeksi (INI) malumotlari asosida uy xojaliklari daromadlari va xarajatlari osishi tahlil qilingan. Shuningdek, olingan natijalar asosida INI va yashash qiymati ortasidagi tafovutlar organilgan.

Sorov natijalarida aniqlangan malumotlarga kora, uy xojaliklari daromadlarining taqsimlanishida respondentlarning asosiy qismi 38,7 foizi oyiga 2-4 millon som daromadga ega bolganlar guruhiga kiradi.

Har xil daromadga ega uy xojaliklari guruhlari xarajatlari tarkibidagi tafovut tahlili kam daromadga ega bolgan uy xojaliklari yuqori daromadli guruhlarga qaraganda oz xarajatlarining koproq qismini oziq-ovqat mahsulotlariga va kamroq qismini nooziq-ovqat tovarlari va xizmatlar (yani transport, sogliqni saqlash, talim va boshqalar)ga sarflashini korsatdi.

Daromad darajasining osib borishi bilan istemol tarkibidagi oziq-ovqat mahsulotlarining ulushi sezilarli darajada pasaygan. Daromadlari 6 million som va undan yuqori bolgan uy xojaliklarining istemol savatidagi oziq-ovqat mahsulotlari ulushining daromadi 2 million somdan past bolgan uy xojaliklarinikiga qaraganda ortacha 26 foiz bandga kam.

Respondentlarning yosh guruhlari boyicha tahlil keksalar tomonidan daromadlarining koproq qismini (ortacha 80 foizini) oziq-ovqat mahsulotlariga, yoshlar tomonidan esa nooziq-ovqat mahsulotlari va xizmatlariga sarflanishini korsatdi.

Bunda 30-55 yoshdagi aholining xarajatlari 30 yoshgacha bolgan yosh guruhiga nisbatan 18 foizga va 55 yoshdan oshgan aholiga nisbatan 63 foizga koproq. 30-55 yoshdagi aholi istemoli tarkibida nooziq-ovqat tovarlari ulushining nisbatan yuqori bolishi ushbu guruh vakillari kommunal xizmatlar va boshqa moliyaviy majburiyatlarning asosiy tolovchilari ekanligi bilan bogliq.

Turli hududlardagi inflyatsiya korsatkichlari

Olingan malumotlarga kora, hududlar kesimida inflyatsiya darajasi respublika boyicha ortacha darajadan sezilarli farq qiladi. Yuqori daromadli hududlarda nisbatan yuqori inflyatsiya darajasi kuzatilmoqda.

Toshkent shahri, Toshkent va Buxoro viloyatlari kabi yuqori daromadli hududlarda (Navoiy viloyatidan tashqari) inflyatsiya darajasi respublika boyicha ortacha umumiy inflyatsiya darajasidan yuqori shakllangan.

Ushbu hududlar aholisi respublika umumiy aholisining 30 foizini tashkil etadi. Uy xojaliklari nisbatan past daromadga ega bolgan hududlar, xususan, Qoraqalpogiston Respublikasi, Fargona, Namangan va Surxondaryo viloyatlaridagi inflyatsiya darajasi mamlakatdagi ortacha inflyatsiya darajasiga nisbatan past hisoblanadi. Mazkur hududlarda mamlakat umumiy aholisining 27 foizi istiqomat qiladi.

Aksariyat hududlarda past daromadga ega ozbekistonlar nisbatan yuqori inflyatsiya darajasini sezgan.

Nisbatan kam daromadli guruhlar xarajatlarining katta qismi oziq-ovqatlarga sarflagani uchun 2019-yilda oziq-ovqat inflyatsiyasi 18,6 foizni tashkil etganda ularda nisbatan yuqori inflyatsiya sezilgan.

Shuningdek, kam daromadli aholi guruhlari yil davomida nooziq-ovqat tovarlari narxlari osish darajasining pasayishidan kamroq manfaat kordi. Yuqori daromadli hududlarda yashovchi kam daromadli uy xojaliklari esa yashash qiymatining koproq osishiga duch kelmoqda.

Oylik sezilgan inflyatsiya dinamikasi ham daromad darajasi turlicha bolgan uy xojaliklari ortasida sezilarli darajada farq qiladi. Bunda kam daromadli uy xojaliklarining istemol toplamida oziq-ovqat mahsulotlarining ulushi yuqoriligi sababli ushbu uy xojaliklariga mavsumiy ozgarishlar oqibatida yuzaga keladigan oziq-ovqat inflyatsiyasi yanada kuchliroq tasir etadi.

2019-yilda aholining umumiy daromadlari 21,9 foizga oshgan va umumiy xarajatlarning osishi ham shunga mutanosib darajada osgan.

Batafsil tahlil asosida olilalar quyidagi guruhlarga bolingan:

Umuman olganda, tadqiqot natijalariga kora, uy xojaliklari tomonidan seziladigan inflyatsiya darajasi xarajatlar tarkibi va narxlarning ozgarishiga qarab farq qiladi. Xususan, yuqori darajada shaharlashgan hududlarda istiqomat qiluvchi kam daromadli uy xojaliklari yuqori darajadagi inflyatsiyani sezadi.

Umumlashtirilgan holda yashash qiymatining osish darajasi ortacha daromadlar osishiga mutanosib boladi.

Ayni paytda alohida guruhlar boyicha tahlillar yashash qiymatining osishiga juda tasirchan bolgan aholi guruhlari mavjudligini korsatdi, xususan:

Xulosa

Inqirozli vaziyat va cheklov choralari sharoitida aholining past darajada daromad oladigan qatlamlari asosiy istemol tovarlar narxlari ozgarishiga kuchliroq tasirchan boladi.

Past daromad oladigan aholining asosiy qismi iqtisodiyotning norasmiy sektorida faoliyat yuritishini hisobga oladigan bolsak, iqtisodiy faollikning pasayishi, birinchi navbatda, ularning daromadlariga tasir korsatadi.

Shu sababli yashash qiymati masalasi joriy vaziyatda muhim ahamiyat kasb etadi va past darajada daromad olayotgan aholi farovonligini oshirish uchun samarali chora-tadbirlar ishlab chiqishni taqozo etadi.

Qisqa muddatga moljallangan chora-tadbirlar:

Uzoq muddatga moljallangan chora-tadbirlar:

Mavzuga doir:



Manba: Daryo.uz
: admin (15-05-2020, 23:11)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 21) ( 0) ( 18) ( 3)
:
-
:
20 ... -