» » 38 yildan beri davom etayotgan koma. Fransiyalik sobiq futbolchi va unga sodiq qolayotgan ayol haqida hikoya

38 yildan beri davom etayotgan koma. Fransiyalik sobiq futbolchi va unga sodiq qolayotgan ayol haqida hikoya


Jan-Pyer Adams 1948-yil 10-mart sanasida tavallud topgan. Yoshi katta futbol muxlislari uni Nitssa hamda PSJ klublaridagi faoliyati orqali tanishlari mumkin. Adams Fransiya terma jamoasi tarkibida (19721976-yillar) 22 ta oyin otkazgan. 1982-yil 17-martidan beri sobiq futbolchi komada. Daryo quyida Admasning futbol va uning tashqarisidagi hayot yoli haqida hikoyani ozbek tilida taqdim etadi.

Ular 1982-yildan beri gaplashmaydi.

1981-yilda Fransiya terma jamoasining sobiq himoyachisi Jan-Pyer Adams faoliyatini yakunlaydi. U osha vaqtda endigina 33 yoshda edi. U faoliyatining oxirgi yilini Burgundiya janubidagi havaskor Shalonda otkazadi. Uning jamoadoshlari orasida Yozef Kloze (Miroslav Klozening otasi) bor edi.

Adams kelajakda murabbiy bolmoqchi edi va allaqachon oquv kurslariga qatnashishni boshlagandi. 1982-yilda Jan-Pyer tugilgan kunini nishonlab bolgach, malaka oshirish kurslarini davom ettirish maqsadida Dijonga yol oladi. U yerda esa butun hayotining izdan chiqishiga sabab bolgan jarohatni orttirib oladi.

Shundan song Adams Lion klubidagi shifokor oldiga dastlabki tekshiruv uchun boradi. Shifokor jarohat jiddiy emasligini, biroq imkon qadar tezroq jarrohlik amaliyotini otkazish kerakligini aytadi, agar vaqt otib ketsa, jiddiy korinish olishi mumkinligidan ham ogohlantiradi.

Hammasi joyida, men ajoyib formadaman, deb Jan-Pyer Lionning garbidagi kasalxonalardan biriga yol oladi.

Afsuski, shundan song Adamsni hech kim hushi kelgan holda kormaydi.

Adams 1948-yilda Dakarda tugilgan, u paytda Senegal hali mustaqil davlat bolmagan. Senegal Fransiya Garbiy Afrikasi tarkibida bolib, Dakar uning poytaxti bolgan.

Ikkinchi jahon urushidan keyin Afrikadagi hayotning qanchalik ogir kechganini tasavvur qilishning ozi mushkul. Jan-Pyer diniy qadriyatlarga qatiy amal qilinadigan kop farzandli katolik oilaning tongichi edi. Bolaligidan uning futbolga bolgan mehri bolakcha bolgan. Amakisi Aleksandr Diyediu mahalliy Janna dArk klubida oynardi. Biroq Adamsning ota-onasi uning bilim olishiga urgu berar va agar u past baho oladigan bolsa, unga futbol oynash taqiqlanardi.

Jan-Pyer 10 yoshga tolganida buvisi uni Yevropaga diniy ziyoratga olib boradi va Parijdan 150 kilometr uzoqlikda joylashgan Montarji shahridagi Sen-Lui maktabga joylashtiradi. Buvisi Afrikaga qaytadi, Jan-Pyer esa Fransiyada qoladi uni Jurdenlar oilasi asrab oladi.

Men boyinbogini yoqotgan kuchukchaga oxshar edim, deb yodga olgandi osha davrlarni futbolchi.

Otgan asrning 50-yillarining oxiri 60-yillarning boshida Fransiyada qora tanlilarga oson emasdi, buning ustiga yaqindagina Afrikadan kelgan bolsa.

Uning zulm va dilgirliklardan nari bolishi va atrofga moslashishida futbol katta ahamiyat kasb etdi. Jismonan baquvvat bolgani uchun sinfdoshlari orasida tezda qadrlandi. Yigitcha mahalliy sport maktabiningU-13 jamoasida oynay boshladi va tengdoshlari orasida hurmat qozondi, hatto unga kinoya bilan oq bori laqabi berildi.

Jan-Pyer orta maktabni qoniqarli baholarga tamomlab, stenograf sifatida oqishni boshladi. Ammo tez orada bu uning joniga tegadi, maktabni tashlab, rezina zavodiga ishga kiradi. Shu bilan birga futbol oynashda ham davom etadi.

Shundan song mahalliy Montarji jamoasida oynay boshlaydi va Lui Gabrio boshchiligida Fransiya havaskorlar chempionatida golib boladi. Osha paytdan boshlab Adamsga muammolar hamrohlik qilishni boshlaydi.

Birinchidan, u bir necha bor tizzasidan jiddiy jarohatlar oladi. Ikkinchidan, uning jamoadoshi, yaqin dostlaridan biri, Mishel Slot mashina urib yuborishi oqibatida nogiron bolib qolsa, Alen Gerton Osiyoga sayohat paytida virus yuqtirib oladi va vafot etadi.

Jan-Pyer 19 yoshida harbiy klub Antanta Banio Fontenblo Nemurga otadi. Bu ham havaskorlar jamoasi edi, ammo Adams buni oldinga tashlangan jiddiy qadam sifatida qabul qiladi. Afsuski, hali quvonishga erta edi. Xizmat boshlanishi bilan u yana bir sinovga duchor boladi Adams va uning dosti avtohalokatga uchraydi. Futbolchining ong kozining tepasidagi chandiqlar bir umrga saqlanib qolgan bolsa, dosti voqea joyida vafot etadi.

Jan-Pyer bir necha oydan song oziga keladi, biroq bu vaqtga kelib u sport formasini yoqotgandi. 1968-yilda Montarjidagi tungi klubda yoqimtoygina malla soch qiz Bernadett bilan uchrashib qoladi. U svingni (60 yillarda mashhur bolgan jaz raqsi) yaxshi korardi.

Men faqat raqsga tushardim. Uchrashganimizda u mushaklari togdek yigit bolgan. U men kabi juda xushchaqchaq va dam olishni yaxshi korar edim, deb eslaydi qiz The Times gazetasiga bergan intervyusida.

Ayol ishchilar oilasidan, otasi oddiy quruvchi bolib ishlardi va qizining qandaydir qora tanli bilan yaqin munosabatlarda bolishiga unchalik xayrixohlik bildirmagan. Onasi esa bunga uzoq vaqt davomida qarshilik qiladi va toyga rozilik bermaydi. Shu bois Bernadett, hatto uydan qochib ketishgacha boradi. Ammo bir yildan keyin toy boladi va ular qizning ota-onasi bilan yarashib oladi.

Dastlab oilam uchun buni qabul qilish juda qiyin bolganini rad etmayman. Osha paytlarda qora tanli erkak va oq tanli ayol juftligi unchalik yaxshi qarshilanmasdi. Shunga qaramay biz birga yashay boshladik va turmush qurishga qaror qildik. Ota-onamga yangilikning ozi va toy kuni haqida xabar berdim va taklifnoma yubordim. Onam bizni kechki ovqatga taklif qildi. Shundan song hamma narsa kongildagidek bolib ketdi, ular Adamsnimendan ham koproq yaxshi korib qoldi. Jan-Pyer, Jan-Pyer deya ular faqat Jan-Pyer haqida gapirardi, deya eslaydi Bernadett.

Adams jamoada tezda asosiy va yetakchi oyinchiga aylandi. Yorqin oyinlari bilan 22 yoshida Liga 1 klublarining qiziqishiga erishdi. U Nim klubida korikdan otadigan boldi. Ortoqlik uchrashuvi Ruan shahrida bolib otdi. Adamsni u yerga Bernadett olib bordi.

Birgina oyinda Jan-Pyer murabbiylar shtabiga shunchalik qattiq tasir qila oldiki, ular darhol u bilan professional shartnoma imzoladi. Senda yosh borining barcha xislatlari bor, agar ishlashdan toxtamasang, haqiqiy timsohga aylanasan (Nim klubining laqabi tahr.), degandi taniqli murabbiy Kader Firud futbolchiga.

Adams Nimga otguniga qadar hujum chizigida oynardi. Yangi klubda esa u asta-sekin hujumchidan yarim himoyachiga, yarim himoyachidan himoyachiga aylantirildi. Bu esa Adamsga yoqmasdi va hatto jamoadan ketmoqchi ham boladi. Biroq Firud uning faoliyatida muhim orin tutadi va uni jamoada olib qoladi.

Osha vaqtlarda Nim songgi yillardagi kabi ortamiyona va autsayder emasdi, balki oz tarixidagi eng yaxshi davrlarni otkazayotgan, chempionlik va Yevrokuboklar uchun kurashayotgandi.

Nimliklarning kuchli himoyasida tom manodagi ustun, kuchli, gayrioddiy sportchi bor. Bu Jan-Pyer Adams! Men har doim yiliga ikki marta boladigan Adams bilan toqnashuvdan chochirdim va doimo ozimni chetga olishga harakat qilardim, degandi Nantda oynagan Argentina milliy terma jamoasining sobiq sardori Anxel Markos.

Nitssa klubi fizioterapevti hech qachon Adamsniki kabi baquvvat mushaklarni kormaganligini aytgan ekan. U shimlarni tikuvchilarga alohida buyurtma berardi, chunki odatdagilari unga mos kelmasdi, deydi Bernadett.

Adams 24 yoshida Fransiya terma jamoasiga birinchi marta chaqiriladi. Va ushbu jamoaning birinchi qora tanli oyinchilaridan biriga aylanadi. Oshanda Fransiya terma jamoasi turgunlik davrini boshdan otkazayotgan ortamiyona jamoa edi. Biroq bu futbolchiga oz tasirini otkazmadi. U tabiatan kuchli va qatiyatli, shu bilan birga oliyjanob qalb egasi edi, deydi u haqida osha paytdagi terma jamoa sardoriAnri Mishel.

Adams himoya markazida Marius Trezor bilan kuchli juftlik yarata oldi. Shu bois fransuz matbuotida ularga Qora gvardiya deb nom berildi, chunki ular bir-birining ornini toldirardi. Adams koproq atletik va tezkor bolsa, Trezor ogirroq harakat qilsa-da, texnika borasida unda muammo yoq edi. Adams va Trezor butun Yevropaning eng yaxshi markaziy himoya juftliklaridan biri, deya ularni maqtagandi Frans Bekkenbauer.

Jan-Pyer maydon tashqarisida ham stadiondagidan kam bolmagan. Hayotdan zavqlanar, xushbichim kiyimlarni yaxshi korardi. U har doim xushchaqchaq yurardi va hayotni sevardi, shu bilan birga uni ham ardoqlashardi, deydi Bernadett.

1973-yilda Adams Nitssaga kochib otadi. Osha paytlarda klubda hammasi joyida bolgan. Moliyaviy masalalar boyicha hech qanday muammolar bolmagan. Hatto braziliyalik mashhur Jairzinyoni ham jalb qilmoqchi bolishgan.

U yerda Adams uch mavsumni otkazadi va muntazam terma jamoaga chaqirilib turadi va 22 ta oyin otkazadi. Jamoa yuqori orinlarga intilsa-da, chempion bololmasdi. Adams esa tez-tez jarohat olardi. Shu bois terma jamoadagi ornini boy berib qoyadi va oldingi darajasiga qaytolmadi. Keyin esa Nitssadan ketishga togri keladi.

Shundankeyinu PSJ taklif qilindi. Parij klubi osha paytlardan boshlab yulduzlarni yigishni boshlagandi. Afsuski, Parijda Adamsning omadi unchalik ham yurishmaydi.

Keyin esa Myuluzdagi qisqa faoliyat va shu bilan uning professional faoliyati deyarli yakunlanadi.

Shalon fransuz futbolining beshinchi divizionida havaskorlar darajasida oynardi. Adams jamoada oynovchi murabbiy sifatida harakat qila boshlagan.

Fransiya terma jamoasining sobiq oyinchisi mojazgina jamoaning qiyofasini ozgartirib yuborgandi. Endi stadion tribunalari tolib-toshardi.

Uning Shalondagi faoliyati ham yomon otmaydi. Jamoa tortinchi divizionga yol oladi. Adams esa 1981-yilning yozida Jan-Pyer futbolchilik faoliyatini yakunlab, murabbiylikka etibor qaratadi. Adams har hafta Burgundiyaning eng yirik shahri Dijonda oquv kurslari otardi. Biroq uchinchi kunga kelib, u tizzasini shikastlab oladi bu uni faoliyatining boshidan beri tinch qoymayotgan jarohat edi.

Keyin nima bolganini yaxshi bilasiz. Lionga operatsiya uchun keladi. Odatiy kun, chorshanba. Nima ham bolishi mumkin? Osha kuni shifokorlar ish tashlagan va xodimlar odatdagidan ancha kam edi.

Bir necha soat otishiga qaramay, Bernadettning ikki qongirogiga javob berilmaydi. Bu esa uni xavotirga sola boshlaydi. Vanihoyat uchinchi qongiroqdan keyin jiddiy va qorqinchli ovozda shunday deyiladi: Bernadettmi? Tezda yetib keling.

Bundan ayol ozini yoqotib qoyadi. U ogillari Loran va Frederikni ota-onasiga qoldirib, klubning ikki xodimi bilan Lionga boradi.

U yerga borgach, Jan-Pyerning komaga tushib qolgani biladi. Jarrohga yordam bergan anesteziolog shprislarni adashtirib qoygan ekan. Adamsni bir necha soat uxlatishi kerak bolgan dori orniga uni oldirishi mumkin bolgan dori yuboriladi. Bernadett palatada bir necha kunni tanaffussiz otkazadi, biroq eri hushiga kelmaydi. Men uning toshakda yotganini kordim, hamma joyiga naychalar ulangandi. Besh kun kasalxonadan chiqmadim. Men uning hademay uygonishiga ishonardim va men uning yonida bolishim kerak edi, deydi Bernadett.

Keyinchalik malum bolishicha, ish tashlash tufayli xodimlar kamligi uchun bir shifokor sakkizta bemorga qarashi kerak bolgan, ulardan biri ogir ahvoldagi yosh bola bolib, alohida etiborga muhtoj edi. Bundan tashqari Adams uzoq vaqt yotishga moljallanmagan toshakka yotqiziladi. Shu sababli hatto yostiqlardan biri sirgalib yerga tushib ketadi. Adams yomon intubatsiya qilinganligi sababli, bitta naycha opkaga olib boradigan yolni tosib qoyadi va unga havo yetib bormaydi. Kislorod butun tanaga tarqalmaydi. Bu yurakning toxtashiga va Jan-Pyerning komaga tushishiga sabab boladi.

Vaziyatni murakkablashtirgan jihat, Adamsning tajribali shifokor tomonidan emas, balki stajyor tomonidan kuzatilganidir. U xatosini sudda ham tan oladi: bemor terisining qora rangdaligi tufayli anafilaktik shok holatida ekanini tushunolmaydi oq terida bu holat moviy tus oladi.

Uch hafta otgach, Adams uygonadi. Ammo miyaning shikastlanishlari oqibatlari dahshatli edi, tana harakatlanishdan toxtadi. Jan-Pyer vegetativ (miya yarimsharlarining lat yeyishi yoki funksiyasi buzilishi natijasida ruhiy faollikning yoqolishi, ammo vegetativ va harakatlanish reflekslarining saqlanib qolishi) holatga tushib qoladi.

Noyabr oyida Fransiya terma jamoasining sobiq oyinchisi uyiga yaqinroq bolgan Shalon kasalxonasiga olib kelinadi. U yerda Bernadett har kuni shifoxonaga kelishi mumkin edi. Ammo erining ahvoli yomonlashardi: kuchli va baquvvat odam bir oyda 11 kilogramm vazn yoqotadi, jarohatda yalliglanish paydo boladi va infeksiya suyaklargacha yetib boradi. Yana bir operatsiya otkazishga togri keladi.

Vaziyat birmuncha barqarorlashdi. Biroq toqqiz oydan song, shifoxona xodimlari yelka qisib: Biz qolimizdan kelganini qildik, deydi. Shifokorlar Bernadetga erini malakali mutaxassislar kuzatishi mumkin bolgan qariyalar uyiga yuborishni maslahat beradi.

Ular unga qanday gamxorlik qilishni biladi deb oylamayman, shuning uchun uni uyga olib keldim. Oshandan beri unga ozim gamxorlik qilaman, deydi Bernadett.

Adams malum kognitiv funksiyalarni saqlab qolgan: kozlarini ochadi, nogironlar aravachasida otiradi, ovqatlanadi, lekin harakat qilolmaydi va gapira olmaydi. Bernadett esa uning gaplarni tushunishiga va ovozlarni eshitishiga ishonadi.

Bernadettni qorqadigan narsa eridan oldin hayotdan koz yumish. Unga kim gamxorlik qiladi? Mensiz u nima qiladi, deydi ayol.

1982-yilda Adams komaga tushganidan song, Bernadett qiyin moliyaviy ahvolga tushib qoladi. Kasalxona aybini tan olishni istamagani uchun hech narsani qoplab bermaydi.

Unga futbol yordam beradi: federatsiya, liga va terma jamoaning sobiq oyinchilari.

PSJ, Nim hech qanday muzokaralarsiz Bernadettga pul otkazib turadi. Fransiya futbol federatsiyasi tomonidan ham haftasiga pul otkazmalari amalga oshirilib turiladi.

Faqat 1989-yilga kelibgina shifokorlarning xatosi isbotlanadi. Buning uchun 12 yil kerak boldi va shu vaqt davomida futbol oilaga moddiy tomondan komak berib turdi. Agar futbol olami qollab-quvvatlamaganida, bizning ahvolimiz ne koyga tushishini oylashning ozi ogir, deydi Bernadett.

Men uchun vaqt 1982-yilning 17-martida toxtab qolgandek. Yomon ham, yaxshi narsalar bolmaydigandek, deb afsus bilan eslaydi Bernadett.

Adamsga evtanaziya taklif qilingan, ammoBernadett bunga qarshi. Jan-Pyerning dosti Marius Trezor esa boshqacha fikrda. U dostligiga qaramay, biror marta sobiq jamoadoshini korishga kelmagan. Boisi, u kuchli his-tuygulardan qorqadi. Agar Jan-Pyer uygonsa ham, hech kimni tanimaydi. Shunday yashab boladimi? Agar men bilan bunday narsa yuz bersa, rafiqamga meni bunday saqlamaslikni aytaman, deydi Trezor.

Ammo Bernadett 38 yildan koproq vaqt davomida Jan-Pyerga gamxorlik qilib kelmoqda. Jan-Pyer hozir 72 yoshda, er-xotin shuncha yildan gaplashmaydi, ammo Bernadett hamon bir kun kelib tibbiyot erini qaytarishiga ishonadi.

Yanada koproq futbol va sport yangiliklaridan boxabar bolishni istasangiz, Daryoning Telegramdagi rasmiy sport kanali @Daryo_Sport24ga obuna boling!



Manba: Daryo.uz
: admin (18-05-2020, 00:11)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 24) ( 0) ( 22) ( 2)
:
-
:
20 ... -