» » Ozbekiston Konstitutsiyaviy sud raisi lavozimini qonunga xilof tarzda egallab turganligi haqidagi xabarga izoh berildi

Ozbekiston Konstitutsiyaviy sud raisi lavozimini qonunga xilof tarzda egallab turganligi haqidagi xabarga izoh berildi


Ijtimoiy tarmoqlarda Baxtiyor Mirboboyevning Konstitutsiyaviy sud raisi lavozimini qonunni buzgan holda egallab turganligi togrisidagi maqola tarqaldi. Bu maqola yuzasidan Oliy MajlisQonunuchilikpalatasiningKorrupsiyagaqarshi kurashish vasud-huquqmasalalariqomitasiraisiorinbosari ShuhratPolvonovizohberdi.

Keltirilgan materiallarda 2017-yil 31-maydagi Ozbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi togrisidagi Ozbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy qonunining 6-moddasi asos qilinib, unga kora Konstitutsiyaviy sudning sudyasi lavozimida bolishning eng yuqori yoshi 70 yoshni tashkiletsa-da, Baxtiyor Mirboboyev 75 yoshga tolganligi korsatilgan.

Bundan tashqari maqolalar mualliflari qonunda ushbu sud raisligiga ikki martadan ortiq saylanish mumkin emasligi belgilangan bolishiga qaramasdan Baxtiyor Mirboboyev 5 marta saylanganligini qonun buzilishi sifatida baholangan.

Birinchidan, OzbekistonRespublikasining Konstitutsiyaviy suditogrisidagiKonstitutsiyaviy qonunning 6-moddasida Konstitutsiyaviy sudning sudyasi lavozimida bolishning eng yuqori yoshiqoida tariqasidayetmish yoshni tashkil etishi belgilangan. Oddiy sozlar bilan aytganda yetmish yoshgacha bolgan va undan oshgan fuqaro Konstitutsiyaviy sudning sudyasi bolishi mumkin. Qonunlarda qoida tariqasida sozlarining qollanilishi bu imperativ xarakterga ega emasligini anglatadi va qonunlar matnlarini bayon etishda qollaniladigan qonunchilik texnikasi shakllaridan biridir.

Ikkinchidan, muqaddam Baxtiyor Mirboboyev konstitutsiyaviy sud tarkibiga oldin amalda bolgan qonun asosida saylangan bolib, unda 5 yillik muddat belgilangan, biroq qayta saylanish miqdori belgilanmagan edi. Normativ-huquqiyhujjatlartogrisidagi qonunning 31-moddasida normativ-huquqiy hujjatlar orqaga qaytish kuchiga ega emasligi va ular amalga kiritilganidan keyin yuzaga kelgan ijtimoiy munosabatlarga nisbatan tatbiq etilishi belgilangan.

Shu tariqa OzbekistonRespublikasining Konstitutsiyaviy suditogrisidagiKonstitutsiyaviy qonun 6-moddasining talablari 2017-yil 1-iyundan keyin saylangan Konstitutsiyaviy sud sudyalariga nisbatan tatbiq etiladi. 19952017-yillar davomida 5 yillik muddatga saylangan Konstitutsiyaviy sud sudyalariga nisbatan 2017-yildagi qonun bilan ornatilgan taqiqlar qollanilishi togri bolmaydi.

Yangi qonun qabul qilingandan keyin Baxtiyor Mirboboyev Konstitutsiyaviy sud sudyasi etib 2017-yil 24-avgustda saylangan va uning vakolat muddati 2022-yil 24-avgustda tugaydi. Ushbu muddat tugagandan song Baxtiyor Mirboboyev ikkinchi besh yillik muddatga Konstitutsiyaviy sudning sudyasi etib saylanishiga nisbatan amaldagi qonunda taqiq mavjud emas.

Shunday qilib, Konstitutsiyaviy sudning amaldagi raisi qonunga zid ravishda besh marta Konstitutsiyaviy sud sudyasi etib saylanganligi togrisidagi fikrlar asossiz bolib, qonunga togri kelmaydi.

Xalqaro tajriba bu borada nima deydi? Masalan, Rossiyada Konstitutsiyaviy sud sudyasining vakolat muddati cheklanmagan, sudyalik lavozimida bolishning eng yuqori yoshi esa yetmish yosh. Biroq bu talab Konstitutsiyaviy sud raisiga nisbatan tatbiq etilmaydi va amaldagi Konstitutsiyaviy sud raisiZorkinValeriyDmitriyevichbugungi kunda 77 yoshga tolgan. Kopchilik sudyalarning yoshi esa 66 yoshdan yuqori.

Shuningdek, Fransiyada Konstitutsiyaviy sud raisi sifatida 74 yoshni qarshilaganLoranFabiusfaoliyat yuritib kelmoqda, uning vakolat muddati esa 2025-yilgacha etib belgilangan. Avstriyada sudning barcha azolari, jumladan, raisi va orinbosari istefo yoshiga yetgunga qadar umrbod saylanadi, Norvegiya va Maltada sud raisi umrbod saylanadi.

Maqolalar mualliflari Sudlartogrisidagi qonunga sudya birinchi marta besh yillik muddatga, navbatdagi on yillik muddatga va sudyalik lavozimida bolishning muddatsiz davriga belgilangan tartibda tayinlanishi yoki saylanishi togrisidagi normalar kiritilganligidan xabardor bolishsa kerak.

Umuman olganda 2017-yilda qabul qilingan OzbekistonRespublikasining Konstitutsiyaviy suditogrisidagiKonstitutsiyaviy qonun mutlaq yangi va eng demokratik xalqaro standartlarga mos keladigan Konstitutsiyaviy sudning shakllanishi va faoliyatining asoslarini belgilab berdi.

Konstitutsiyaviy sud Ozbekiston Prezidentining taqdimiga binoan Ozbekiston Oliy Majlisining Senati tomonidan Ozbekiston Sudyalar oliy kengashi tavsiya etgan shaxslar orasidan, Qoraqalpogiston Respublikasining vakilini qoshgan holda saylanadi.

Konstitutsiyaviy sud raisi va uning orinbosari esa Konstitutsiyaviy sud majlisida uning sudyalari orasidan saylanadi. Oddiy qilib aytganda rais kim bolishi sudyalarning ozlari tomonidan hal qilinadi. 2017-yildagi islohotlarga qadar Konstitutsiyaviy sud raisining nomzodi Prezident tomonidan taqdim etilar edi.

Yuqoridagilar bilan bir qatorda, Konstitutsiyaviy sudning vakolatlari yanada kengaytirilgan, shuningdek, mamlakatdagi konstitutsiyaviy qonuniylikning holati ustidan nazorat olib borishi uchun bir qator demokratik mexanizmlar joriy etilgan, deydi Shuhrat Polvonov.

Avvalroq BMT maxsus maruzachisi Ozbekiston sud tizimini mustaqil deya olmasligini aytgan edi.

Mavzuga doir:



Manba: Daryo.uz
: admin (6-09-2020, 09:25)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 26) ( 0) ( 25) ( 1)
:
-
:
:
20 ... -