» » Navalniy zaharlanishining Germaniya-Rossiya munosabatlariga tasiri va raqobatga aylangan koronavirus vaksinasi. Jahon matbuoti sharhi

Navalniy zaharlanishining Germaniya-Rossiya munosabatlariga tasiri va raqobatga aylangan koronavirus vaksinasi. Jahon matbuoti sharhi


Daryo otib borayotgan haftada dunyo matbuotida elon qilingan va muhokama markazida bolgan maqolalar sharhi bilan tanishtiradi.

Rossiya sanksiyalar bosimi ostida qolayotgan bir vaziyatda Kremlga muxolif sifatida tanilgan Aleksey Navalniyning zaharlanishi dard ustiga chipqon boldi. Rasmiy Kreml hozircha Aleksey Navalniyning zaharlanishiga aloqasi yoqligini bildirmoqda. Rasmiy Berlinning Yevropa Ittifoqiga gaz yetkazib berish borasida Rossiya bilan imzolangan kelishuvi esa jar yoqasida turibdi va Berlin kelishuvni bekor qilishga yetarlicha sabablari bor, deb yozadi The Politico nashri.

AQSh, Buyuk Britaniya yetakchiligidagi ayrim garb siyosatshunoslari anchadan beri Germaniya hukumatini Shimoliy oqim boyicha Rossiya bilan kelishilgan bitimini qayta korib chiqishga chaqirib keladi. Agarda Berlin shartnomani bekor qiladigan bolsa, bu siyosiy qadam Germaniya uchun huquq iy, moliyaviy va siyosiy muammolarni yuzaga keltiradi.

Berlin esa bir necha yildan buyon rus gazini xarid qilish bu siyosiy masala emas iqtisodiy masala ekaniga garbdagi hamkorlarini ishontirishga harakat qilib keldi. Boltiq dengizi orqali otadigan gaz quvuri bitkazilsa, Yevropa Ittifoqi mamlakatlari yiliga 55 milliard kub metr gazni qolga kiritishga erishadi. Biroq Germaniya hukumati Shimoliy oqim loyihasining Yevropa Ittifoqi uchun foydali iqtisodiy bitim ekaniga qaramasdan Navalniyning zaharlanishidan keyin gaz quvuri haqidagi fikrini qayta korib chiqmoqchi.

Rossiya, Finlyandiya, Shvetsiya va Germaniya suv havzalarida 1 855 kilometrga chozilgan dengiz orqali otadigan gaz quvurining kelajagi haqida Germaniya kansleri Angela Merkel bu hafta Shimoliy oqim 2 loyihasi borasida hali bir aniq qarorga kelmaganini bildirdi. Agar shartnoma bekor qilinadigan bolsa, Germaniya hukumati shartnomaning bekor qilinishidan kelib chiqadigan moliyaviy xarajatlarni yakka holda hal qila olmaydi. Shveysariyada joylashgan Gazprom nazoratida bolgan Shimoliy oqim 2 loyihasi vakolatxonasi shartnomaning bekor qilish bilan bogliq xarajatlarni qoplash maqsadida sudda davo ishi qozgatishi mumkin. Deylik, Shimoliy oqim 2 loyihasi bekor qilindi. Germaniya voqealarning bunday rivojidan nima topadi?

1. Shimoliy oqim 2 loyihasini qurish uchun nemis hududi Meklenburg va Pomeraniya ruxsat berdi. Bu loyiha esa Germaniyaning Mukran portidan otadi. Avgust oyida AQSh senatorlari agarda Shimoliy oqim 2 loyihasi bu hududdan otadigan bolsa, iqtisodiy jazo qollanilishi bilan tahdid qildi. Shunga qaramay, bu viloyat rahbari loyiha nihoyasiga yetkazilishi va bu loyiha eng avvalo iqtisodiy kelishuv ekani, bu loyihada siyosiy avantyurani kormasliklarini takidladi.

Meklenburg va Pomeraniya federal hukumati raisi Manuela Shvesig loyihani bekor qilishning iloji yoqligini bildirdi. Bundan tashqari, Germaniya dengiz va gidrografiya agentligi idorasi mavjud bolib, bu idora faqat Germaniyaning iqtisodiy manfaatlariga asoslangan holda ish yuritadi va markaziy hokimiyatdan mustaqil. Rasmiy Berlin bu agentlikka tasir qilish pishanglariga ega emas. Shunday ekan, kelishuv bekor qilinadigan bolsa, Energetika xartiyasi kelishuviga muvofiq mahalliy hukumat va agentlik Germaniya hukumatiga qarshi davo arizasi bilan chiqishi mumkin.

Chunki kelishuv bandlarida Shimoliy oqim 2 loyihasini har qanday diskriminatsiyaga asoslangan harakatlardan himoya qilish belgilab qoyildi. Agarda shartnoma bekor qilinadigan bolsa, Germaniya hukumati 9,5 milliard dollar miqdorida tovon tolashiga togri keladi. Plyus bu tovon puliga kutilayotgan foyda ham qoshilsa, tovon puli yana kopayishi mumkin.

2. Germaniyadagi atrof-muhitni himoya qilish bilan shugullanadigan nodavlat notijorat tashkilotlari esa oz navbatida Shimoliy oqim 2 kelishuviga ruxsat bergan taraflar bilan sudlashishga tayyor. Germaniyadagi Deutsche Umwelthilfe nodavlat tashkiloti allaqachon ruslar bilan kelishilgan bitimni bekor qilish kerakligi borasida sudga ariza berdi. Tashkilot nazarida metan gazining havoga singishi iqlim ozgarishlari bilan bogliq vaziyatni yanada keskinlashtiradi. Shu maqsadda songgi laboratoriya xulosalari olingunga qadar Shimoliy oqim 2 loyihasi muzlatib qoyilishi kerak. Biroq Germaniyadagi ayrim tashkilotlar voqealarning bunday tartibda hal qilinishiga qarshi.

3. Germaniya hukumati qabul qilgan Tashqi savdo va hisoblar togrisidagi qonunda tashqi savdoga cheklovlar ornatilishi haqida soz ketadi. Agarda tashqi savdo Germaniya manfaatlariga zid kelsa yoki millatlarning ozaro tinchlik yolidagi munosabatlariga tosqinlik qiladigan bolsa, har qanday tashqi bitimlarning amal qilishiga cheklovlar ornatilishi belgilab qoyilgan. Aleksey Navalniyning zaharlanish voqeasini aynan Shimoliy oqim 2 loyihasini cheklashga qaratish imkoniyati mavjud.

Buning uchun esa Navalniyning haqiqatdan ham rus hukumati tomonidan zaharlangani borasida inkor qilib bolmas dalillarni qolga kiritish kerak boladi. Agar Germaniya astoydil xohlasa, Shimoliy oqim 2 loyihasiga nisbatan mazkur qonunni tatbiq etsa boladi, biroq Germaniya Yevropa Ittifoqining ishlashi borasidagi bitimning 215-moddasiga ham amal qilishi kerak. Shunday ekan, Germaniyaning ozi Yevropaga gaz olib keladigan quvurni toxtatib qoyishga qodir emas.

4. Germaniya AQSh hukumati joriy qilgan iqtisodiy jazo choralariga qarshilik qilmasa, deyarli zarar ham kormaydi. AQSh hukumatining dekabr oyida joriy qilgan iqtisodiy jazo choralari sabab Shveysariya-Daniya qoshma korxonasi Shimoliy oqim 2 loyihasining 150 kilometrlik masofaga quvur yotqizish ishlaridan voz kechdi. Sababi, AQShning Rossiyaga qarshi qaratilgan jazo choralari bandlarida rus tarafi bilan hamkorlik qilishga uringan Yevropa Ittifoqining har qanday kompaniyasiga ham iqtisodiy jazo qollanilishi haqida moddalar mavjud. Germaniya va Yevropa Ittifoqidagi ayrim nashrlar AQShning bunday siyosatini suverenitetga daxl qilish bilan tenglashtirgan bolsa-da, ular Yevropa Ittifoqi uchun barcha iflos ishni qilishni AQSh zimmasiga yuklashdan manfaatdor.

5. Germaniya Shimoliy oqim 2 loyihasining toxtatilishi borasida Yevropa Ittifoqi bilan birgalikda harakat qilishini talab ham qilishi mumkin. Bunday siyosat esa Germaniya hukumatiga yuzaga kelgan muammoni ortiqcha bosh ogriqlarisiz hal qilish imkonini beradi. Sud oldida yakka holda javob bergandan kora, jamoa bolib javob berish osonroq kechadi. Ammo Germaniyani hisobga olmaganda, aksar Yevropa Ittifoqi mamlakatlari rus gazi loyihasiga tish tirnoqlari bilan qarshilik qilib kelgani ham yodda turishi kerak.

Agarda Berlin rus gaz quvuri borasida oz siyosiy maslagini ozgartiradigan bolsa, Germaniya sabab rus gaz quvuriga qoshilgan bir qator Yevropa Ittifoqi mamlakatlari rasmiy Berlinga siyosiy hujum boshlashlari ham turgan gap. Chunki Yevropaning aksar kozga koringan Shell, Uniper, OMV kabi energetika kompaniyalari ruz gazi quvuriga 950 million yevro mablag sarflagan. Italiya bosh vaziri Juzeppe Konte esa otgan haftada Berlin qanday qarorga kelsa, Rim ham undan ornak olishini malum qilgan. Germaniya esa Shimoliy oqim 2 loyihasini toxtatish bilan bogliq sud jarayonlari uzoqqa chozilishini ham istamaydi.

6. Germaniya va Yevropa Ittifoqi Shimoliy oqim 2 loyihasining davom etishi borasida qoshimcha choralar kormagan taqdirda rus loyihasi Yevropada oz ishini davom ettirishi uchun ruxsatnoma olishi ancha yillarga choziladigan jarayonga aylanadi. Loyiha qurib bitkaziladigan bolsa, ruslar amerikaliklarning iqtisodiy choralaridan qorqmaydigan kompaniya topishlariga ham togri keladi.

Shuningdek, ruslar Yevropa Ittifoqining gaz bilan taminlanishi borasidagi korsatmalariga amal qilishi kerak boladi. Bu korsatmaga muvofiq esa gazni sotuvchi va undan foydalanuvchilar egalari boshqa-boshqa bolishi kerak. Yevropa Ittifoqi esa Kremlga rus gazini Yevropada taqsimlash huquqi Gazpromning mintaqadagi filiallariga berilmasligi borasida qatiy korsatma berdi.

Koronavirusga qarshi vaksinani ishlab chiqarish hozirda katta foyda keltiradigan biznesga aylandi. AQSh hukumati koronavirusga qarshi vaksina tayyorlashga katta mablag sarflamoqda. Shu bilan bir paytda oz raqobatchilarining koronavirusga qarshi vaksinalarini ishonchsizligini isbotlash uchun ham katta moliyaviy xarajat qilmoqda, deb yozadi Nikkey Asian Review nashri. Ayniqsa, Rossiya va Xitoyda vaksina ustida olib borilayotgan muvaffaqiyatlar AQShni jigiga tegmoqda.

Xitoy va Rossiyaning koronavirusga qarshi vaksinasi ustidagi tajribalari ijobiy natija berar ekan, AQSh bu ikki mamlakatning tibbiyotiga tirnoq ostidan kir qidirish qabilida harakat qilmoqda. Jahon sogliqni saqlash tashkiloti elon qilgan malumotlarga kora, hozirda koronavirusga qarshi toqqizta vaksina ijobiy natijalarni berdi. Shu vaksinalarda torttasi Xitoyda, bittasi Rossiyada yaratilmoqda. Rossiyada sinovlari ketayotgan Sputnik V nomli vaksinasi borasidagi mulohazalar yaqin otgan vaqt ichida dunyo matbuotining bosh sahifalaridan orin oldi.

Rossiya vaksinasi muvaffaqiyatlarga erishayotganiga qaramasdan, ular Xitoy tibbiyotchilari bilan vaksina ustida olib borilayotgan ishlar bilan hamfikrlikda ishlashga kelisha oldi. Mazkur qadamni esa rusxitoy munosabatlarini yanada mustahkamlashi uchun tashlangan qadam sifatida baholash mumkin.

Rossiya federatsiyasi hukumati raisi orinbosari Tatyana Golikovaning nazdida, rus va xitoylik tadqiqotchi olimlar koronavirusga qarshi vaksinani yaratish borasida hamkorlikda ish olib borishga va bir-birlariga yordam berishda memorandum imzoladi. Memorandumga binoan, qoshma laboratoriyada vaksina ustidagi klinik tajribalarga rahbarlik qilish I.I.Mechnikov nomidagi ilmiy tadqiqot instituti rahbarlik qiladi.

Avgust oyining ortalarida CanSino BiologicsXitoy farmatsevtika kompaniyasi Rossiyada koronavirusga qarshi vaksinalarning uchinchi bosqichi ustida klinik tadqiqotlar otkazishni boshladi. Klinik tadqiqotlar Rossiyadagi eng yirik Petrovaks klinik kompaniyasi laboratoriyasida otkazilmoqda. Kompaniyaning malum qilishicha, dastlabki vaksinalar kongilli 625 nafar koronavirusga chalingan bemorlar ustida otkaziladi.

Testlar sentabr oyining oxirida otkazilishi hisobga olinsa, rusxitoy vaksinasi shu yilning kuz oylarida tayyor boladi. Vaksina sinovlardan muvaffaqiyatli otsa, Petrovaks kompaniyasi vaksinani ishlab chiqarishni yolga qoyishni niyat qilgan. Biroq rasmiy Pekin mazkur bayonotga izoh bermagani ham ahamiyatga molik jihat.

Rus hukumati nazarida Xitoyning mazkur loyiha borasida sukut saqlaganining bir necha sabablari mavjud: avvalo, bir nechta vaksinaning yaratilishi, bemorlar oldida tanlov qilish kerakligi bilan izohlanadi. Ikkinchida, Rossiyadagi koronavirus kolami kattaligi hisobga olinsa, kundan kunga koronavirus tashxisi qoyilayotgan bemorlar miqdorining oshib borayotganini toxtatib qolish. Bundan tashqari, ruslar koronavirusning klinik tajribalari muvaffaqiyatli amalga oshsa, garbdagi hamkasblari bilan raqobatlashish.

Shu tariqa rus farm kompaniyasi Xitoy yordamida oz vaksinasining sotuvini yolga qoyishni, millionlab pul ishlab olishni kozlaydi. Shuningdek, Kreml Garbning elon qilgan sanksiyalari ostida qolayotgan bir vaziyatda Xitoy bilan kelishgan holda raqobatsiz vaksina ishlab chiqarish jarayoniga kirishdi. Aynan shu sabab ham Moskva va Pekin vaksina ishlab chiqarish jarayonida bir jamoa bolishdan ozaro manfaatlidek.

AQSh hukumati bosh infeksionisti Entoni Fauchi yoz oyida rus hukumatining koronavirusga qarshi vaksinasi uchinchi bosqichga otmasdan turib elon qilinishini tanqid ostiga oldi. Biror bir ijobiy natijasi aniqlanmagan, hali uchinchi bosqichga kirmagan vaksina tashviqotini yuritish amerikalik mutaxassislar nazarida notogridek.

AQShning ham vaksina yaratish borasida qatiy nuqtayi nazari mavjud. Shu sababdan Vashington koronavirusga qarshi vaksina tayyor bolishi uchun milliardlab mablag sarflamoqda va hattoki Tramp koronavirusga qarshi vaksina 2021-yilning yanvar oyiga borib tayyor bolishini malum qildi. Raqiblar zinhor ozib ketishmasin-da!

Kutilmagan Tramp tikkan uloq Astra Zenecavaksina borasidagi klinik tadqiqotlarini toxtatib turishini malum qildi, Jahon sogliqni saqlash tashkiloti esa kompaniyaning mazkur qadamini ijobiy baholadi. Millionlar hayoti tikilgan raqobatda buni eng togri qaror deyish mumkin. Rossiya va Xitoy esa natijalari hali aniq bolmagan vaksinani butun dunyoga tarqatishga tayyordek.

Jahongir Ergashev tayyorladi.



Manba: Daryo.uz
: admin (19-09-2020, 13:25)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 40) ( 0) ( 37) ( 3)
:
-
:
20 ... -