» » Ustyurt kengliklarida tarqalgan oltin tomir xorijda 500 dollargacha baholanmoqda

Ustyurt kengliklarida tarqalgan oltin tomir xorijda 500 dollargacha baholanmoqda


Amudaryo deltasi, Qizilqum va Ustyurt kengliklarida tarqalgan va chol jensheni, sahrodagi hayot ildizi, oltin tomir nomlari bilan ataluvchi sistanxe osimligi farmatsevt olimlar etiborini tortmoqda. Bu haqda Qoraqalpogiston axborot agentligi xabar bermoqda.

Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universitetining ekologiya va tuproqshunoslik kafedrasi dotsenti Nizamatdin Mamutovga kora, 2 ming yildan buyon Xitoy tibbiyotida foydalanib kelinayotgan bu osimlik kop kasalliklarga davo va umrni uzaytirish xususiyatiga ega. Sistanxe boginlardagi ogriqlar, buyrak kasalliklarini davolash, shuningdek, xotira va immunitetni mustahkamlash, asabni tinchlantirishda, ayniqsa, miya osimtasining oldini olishda tengi yoq darmon hisoblanadi.

Bir-ikki yil avval Shimoliy Koreya va Xitoydan kelgan dori tayyorlovchilar ushbu osimlikni aholidan kop miqdorda sotib olib, yurtlariga olib ketishardi, deydi N.Mamutov. Eshitishimcha, xalqaro bozorda maydalangan sistanxening bir kilogrammi 200-500 dollargacha narxlanar ekan.

Sistanxe saksovul, qandim singari osimliklar ildizida uchraydi, Qoraqalpogistonda uning 4 turi osadi.

Sistanxe Shimoliy Afrika, Markaziy Osiyo va Pireney yarim oroli chollaridagina osadi. Yaponiya, Xitoy va Qozogiston farmatsevtikasi bilan kosmetologiyasida keng qollaniladi. Hozirgi vaqtda Qozogiston Markaziy Osiyoda sistanxeni qayta ishlab, eksport qilayotgan yagona davlat bolib, uning asosiy xaridorlari Yaponiya, Xitoy va boshqa shimoli-sharqiy Osiyo davlatlaridir. Qozogistonning Jambil viloyatidagi sexda yiliga 100 tonnadan ortiq quritilgan sistanxe yetishtiriladi. Qimmatli xomashyo sifatida mazkur osimlikka bolgan talab yildan-yilga ortmoqda.

Qoraqalpogistonda shifobaxsh xususiyatga ega, bebaho osimliklar juda kop, deydi Ozbekiston Fanlar akademiyasi Qoraqalpogiston bolimi Tabiiy fanlar ilmiy-tadqiqot institutining osimliklar ekologiyasi laboratoriyasi boshligi, biologiya fanlari nomzodi Xolida Matjonova. Hozir hududda osadigan 1110 turdagi osimlikning 37 foizi (410 dan ziyod turi) shifobaxsh xususiyatga ega. Orol dengizining qurib qolgan qirgogida osadigan 73 turdagi osimlikning 13 turi, Ustyurtda 85 va sahroli hududlarda 66 turdagi shifobaxsh osimliklar topilgan. Ulardan 45 ga yaqini kamayib ketayotgan, kam uchraydigan va yoq bolish ketish arafasida turgan shifobaxsh osimliklardir. Xususan, qongir qumuzum, oddiy unabi va yuraksimon torol shifobaxsh osimliklari Qizil kitobga kiritilgan.

Laboratoriyaga qarashli yerda va Fanlar akademiyasining Botanika bogida hozirgi vaqtda kalendula, donnik, topinambur singari 23 turdagi mahalliy shifobaxsh osimliklar ustida ilmiy-tadqiqot ishlari olib borilmoqda. 2012- yildan kovrak, pechak, adiraspan, qashqarbeda osimliklarini dori uchun xomashyo sifatida foydalanish maqsadida mahalliy sharoitda ostirish, biologik xususiyatlarini organish ishlari davom ettirilmoqda.

Shuningdek, mahalliy olimlarning tadqiqotlari Orol dengizining shimoliy tomonlarida boshqa yurtlarda uchramaydigan 60 dan ortiq turdagi osimliklar borligini korsatdi. Ulardan Korolkov chirmovugi, Berg boychechagi, torsimon boychechak, Borshov piyozi, Turkiston sarsabili, Lemanna kovragi, kop poyali devyasil yovvoyi osimliklari shifobaxsh xususiyatga ega.



Manba: Daryo.uz
: admin (1-02-2018, 09:28)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 38) ( 0) ( 35) ( 3)
:
-
:
20 ... -