» » Akmal Saidov: Ozbekiston tashqi siyosatining Yevropa yonalishida Fransiya ustuvor orinni egallaydi

Akmal Saidov: Ozbekiston tashqi siyosatining Yevropa yonalishida Fransiya ustuvor orinni egallaydi


Parlamentdagi Ozbekiston Fransiya dostlik guruhi rahbari Akmal Saidov ikki davlat ortasidagi ozaro munosabatlar, xususan, parlamentlararo hamkorlik haqida Xalq sozi Onlinega intervyu berdi.

Ozbekiston tashqi siyosatining Yevropa yonalishida Fransiya ustuvor orinni egallaydi. Birinchidan, Fransiya Yevropa ittifoqi tasis etilishining lokomotivi va tashabbuskorlaridan biri sanaladi. U hamisha YeIda Ozbekistonni qollab-quvvatlab kelgan. Ikkinchidan, Fransiya BMT Xavfsizlik Kengashining beshta doimiy azolaridan biridir. U ulkan atom-energetika salohiyatiga ega yadroviy davlat bolib, dunyoda iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlar qatorida turadi. Qishloq xojaligi mahsulotlari eksporti, yangi texnologiyalar va innovatsiyalarni qollash boyicha jahonda yetakchilardan hisoblanadi. Boy sivilizatsiya va madaniyatga ega. Huquqshunos sifatida yana shuni aytishim mumkinki, Fransiya dunyoda demokratiya rivojlanishi va inson huquqlari himoyasi sohasida andoza sanaladi.

Fransiya Ozbekiston mustaqilligini tan olgan va yurtimizda birinchilardan bolib oz elchixonasini ochgan. Davlatlarimiz ortasida otgan 25 yil davomida ijtimoiy-siyosiy, sotsial-iqtisodiy, madaniy-gumanitar sohalardagi ozaro aloqalarning barcha yonalishida ishonchli va mustahkam munosabatlar yolga qoyildi.

Mustaqil Ozbekiston tarixida mamlakatning Fransiyadagi birinchi elchisi bolish baxti menga nasib etgan, deydi Akmal Saidov.

Akmal SaidovOzbekistonFransiya munosabatlarining songgi ikki yil ichida qanday rivojlangani haqida quyidagilarni sozlab berdi:

Oxirgi ikki yilda tomonlarning say-harakatlari bilan Ozbekiston Fransiya munosabatlari rivoji uchun yangi istiqbollar va imkoniyatlar ochilmoqda. Shu manoda, Prezident Shavkat Mirziyoyevning Fransiyaga rasmiy tashrifi ikki tomonlama hamkorlik ravnaqida yangi sahifa yaratadi. Binobarin, bu Ozbekiston va Fransiya manfaatlariga ham javob beradi.

Takidlash joizki, Emmanuel Makronning Inqilob kitobida oz ifodasini topgan saylovoldi dasturida Fransiyani dunyo siyosatining buyuk mamlakatiga aylantirish maqsadi qoyilgan. Fransuz yetakchisi ana shu yolda qatiy bormoqda.

Siyosatchining fikricha, Ozbekiston va Fransiya prezidentlarining kop masalalar yuzasidan qarashlari ham mushtarak:

Fransiya Prezidentining saylovoldi dasturi va Ozbekistonda amalga oshirilayotgan 20172021-yillarda Ozbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yonalishi boyicha Harakatlar strategiyasi kop jihatlari bilan bir-biriga mushtarak: iqtisodiy ustuvorliklar, kuchli ijtimoiy siyosat yuritish, pragmatik tashqi siyosat. Ikki Prezidentning kop masalalar, jumladan, afgon muammosi boyicha qarashlari ham oxshashdir.

Umuman olganda, ozbek fransuz diplomatiyasi ildizlari uzoq tarixga borib taqaladi. Amir Temur va Fransiya qiroli Sharl VI ortasida diplomatik yozishmalar yolga qoyilgani bizga malum. Sohibqiron 1402-yilning avgustidagi maktubida fransuz tomoni Movarounnahrga oz savdogarlarini yuborsa, ularga barcha zarur sharoitlar yaratib berilishi haqida qayd etib otgan. Oz navbatida, Amir Temur ham oz karvonlarini Fransiyaga jonatishni niyat qilgan. Zero, Amir Temur aytib otganidek, savdo-sotiq xalqlar farovonligini yuksaltirish va aloqalarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Buyuk bobokalonimizning ushbu sozlari bugungi kunda ham dolzarbdir.

Fransiyaning Ozbekiston sanati, madaniyatiga bolgan qiziqishlari ham uzoq tarixga ega. XVI asrdayoq fransuz sharqshunoslari Alisher Navoiy, Bobur asarlarini, XIX asrda esa fransuz tarixchisi L.Lyangle Temur tuzuklarini fransuz tiliga ogirgan. Mana, 30 yildirki, Fransiyada Temuriylar tarixi va sanatini organish uyushmasi faoliyat yuritib keladi. Uning asoschisi va birinchi prezidenti Lyusyen Keren Amir Temurning jahon tarixida tutgan orniga bagishlangan koplab kitoblarni nashr ettirgan. U mamlakatimiz tarixini organishga qoshgan ulkan hissasi uchun Shuhrat medali bilan taqdirlangan. Bundan tashqari, yaqinda Samarqanddagi fransuz tilini oqitishga ixtisoslashtirilgan 43-umumiy orta talim maktabiga Lyusyen Keren nomi berildi. Shuningdek, Ozbekistonda Fransiyaning qator oliy oquv yurtlari filiallarini ochish rejalashtirilyapti.

Shular bilan bir qatorda, fransuz arxeologlari bizning kohna tariximizga alohida etibor qaratib kelmoqda. Xususan, arxeolog Frans Grene dunyo ilm-fanida birinchi bolib Samarqand shahri paydo bolgan sanani aniqlagan.

Mustaqillik yillarida fransuzlar Ozbekiston iqtisodiyotiga qariyb bir milliard dollar sarmoya kiritdi. Buxoro neftni qayta ishlash zavodi, Toshkentda City Palacemehmonxonasini qurish, poytaxt aeroportiga radarlar ornatish boyicha qator qoshma investitsiyaviy loyihalar amalga oshirildi. Bugungi kunda davlatlar ortasidagi yillik tovar aylanmasi 250 million yevroni tashkil etadi. Biroq bu korsatkich bizning iqtisodiy salohiyatimiz va imkoniyatlarimizga muvofiq kelmaydi. Shunday ekan, mazkur tashrif mamlakatlarimiz ortasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlikni mustahkamlashga katta turtki beradi.

Ayni chogda ozaro munosabatlar rivojida parlamentlararo hamkorlik ham muhim orin tutadi. Ikki davlat parlamentlari dostlik guruhlari ishlamoqda, doimiy delegatsiyalar, qonun ijodkorligi va nazorat-tahlil faoliyati boyicha tajriba almashish yolga qoyilgan. Jumladan, Ozbekistonda ikki palatali parlament yaratish, Konstitutsiyani ishlab chiqishda fransuz parlamentarizmi, konstitutsionalizmi tajribasi organilgan. Hozirgi kunda esa Prezident Emmanuel Makron yirik konstitutsiyaviy islohotni amalga oshirishni rejalashtirmoqda. Uni royobga chiqarishda esa Ozbekistonning bu boradagi tajribasi ham inobatga olinadi.

Parlamentlararo muloqotning rivoji ikki tomonlama aloqalarni chuqurlashtirishga xizmat qiladi. Shu kunlarda Ozbekiston parlamenti Parij bitimi (Parij, 2015-yil 12-dekabr)ni ratifikatsiya qildi. Prezident Makron uni ekologiya sohasidagi asosiy xalqaro hujjat deb biladi. Ozbekiston uchun esa mazkur bitim Orol fojiasi nuqtayi nazaridan dolzarb ahamiyat kasb etadi, deydi Akmal Saidov.



Manba: Daryo.uz
: admin (10-10-2018, 12:57)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 25) ( 0) ( 24) ( 1)
:
-
:
:
20 ... -