» » Islom.uz Napoleonning islom diniga munosabati haqida maqola elon qildi

Islom.uz Napoleonning islom diniga munosabati haqida maqola elon qildi


Fransiya va butun Ovropaning tarix charxpalagini ostin-ustun qilib yuborgan imperator Napoleon Bonapart haqida bugungacha yuzlab kitoblar yozilgan. Ularda Napoleonning hayot yoli va shaxsiy sifatlari keng yoritilgan. Bazi kitoblarda esa uning hech kimga oxshamagan jihatlari tasvirlangan. General Jorj SulaymonningNapoleon va Islomkitobi ana shunday asarlar sirasiga kiradi. Bu haqda Islom.uz elon qilgan maqolada aytiladi.

Malumki, Napoleon Iyso alayhissalomning ustunga mixlab oldirilganiga ishonuvchilar doirasida katta bolgan. Onasi boyniga hamisha xoch osib yurardi. Shunday ekan, demak Napoleon nasoro bolgan. Ammo kopgina kuzatuv va mushohadalar Napoleonning Islom dini va musulmonlarni goyatda hurmat qilganini korsatmoqda. Jumladan, u Misrga hujum qilish arafasida qomondonlariga bunday deydi: Bilamanki, kopchiligimiz iymonli kishilar emasmiz. Lekin biz urushadigan olka musulmonlar mamlakatidir. Biz ularning dinini hurmat qilishimiz, urf-odatlari va bayramlariga aralashmasligimiz lozim.

Napoleon hijriy 1213-yilning 18-muharram kuni (milodiy 1793-yil) Misr xalqiga bunday murojaat qildi:Ey qozilar, shayxlar, imomlar!Xalqingizga bizning ham musulmonligimizni ayting. Shahodat etamizki, Allohdan boshqa iloh yoq va Muhammad (alayhissalom) Uning elchisidir. Sizlarga bir savolim bor: Biz Islomga tajovuz qilgan Papani yoq qilmadikmi?...

Bir qarashda bu sozlar buyuk sarkardaning hiylasidek tuyuladi. Napoleon ozini Islom dinini hurmat qilayotgandek korsatib, arablarni oziga ogdirmoqchi bolayotgandek, goyo. Bunday shubhaning tugilishi tabiiy. Biroq Napoleon Misrdan Fransiyaga jonayotib farang adibi Xatyu Brayendga (17681848) aytgan ushbu sozlari mazkur shubhalarni birmuncha tarqatadi:Men misrliklarni cholda qiblaga qarab tavoze ichra ruku va sajda qilayotganlarini sira unuta olmayman. Ularning Parvardigori surati va timsoli yoq oliy bir qudratdir.

Napoleonning dosti Jorjning etirof-xotiranomasi buyuk sarkardaning bu boradagi qarashlarini yanada oydinlashtiradi. Jorj oz xotiralarida imperator Napoleonning bogiq ovozda Quron oqiganini va Muhammadning alayhissalomning dini barcha dinlarning eng oliysi deganini ochiq aytadi. Jorj boshqa bir xotirasida esa Napoleonning:Barcha dinlar mojizalarga va biz kora olmaydigan qudratga tayanadi, lekin, menimcha eng oliy din Islomdir, chunki unda totemchilik (hayvon va osimliklarga siginish) va butparastlikka yol qoyilmaydi,degan sozlarini keltiradi. Bu dalillarning oziyoq imperatorning Islomni boshqa barcha dinlardan ustun korganini isbotlaydi.

Bonapartning Islomni afzal tutishi mutlaq haqiqat va mustahkam asosga tayangan. Chunki u oz qarashlarini bir necha marta boshqa-boshqa munosabatlar bilan takrorlagan. Napoleon juda kop mutolaa qilardi, shu asnoda Islom haqida malum tushunchaga ega bolgani aniq.

Napoleon imperator bolishiga qaramay, adabiyotga munosabati favqulodda kuchli edi. Uning Maskaliy nomli teatri ham bor edi. Bu teatrning bir dasturida Napoleon bilan misrlik uch ulamo ortasida quyidagi munozara kechadi: Napoleon ulamolardan biri Sulaymonga: Allohu akbar, la ilaha illalloh, Muhammadar Rasululloh, shahodat etamanki, men iymonlilardanman, deydi. Sulaymon unga javoban: Assalamu ala Rasululloh, sizga salom bolsin, ey muzaffar qomondon, deydi. Napoleon esa: Ey navqiron olim, saloming uchun kop rahmat. Senga shuni ochiq aytishim kerakki, Quron qalbimni ochdi, kozimni nurlantirdi. Hazrati Muhammadga muhabbatimning chek-chegarasi yoq. Inshaalloh, yaqinda Baytullohni haj qilurman, buni tezlatishga harakat qilaman. Biroq Allohning irodasi va istagi meni sipohilarni qolga olish uchun Misrga jonatdi, deydi.

Yuqoridagi sozlar sahna asarining kichik bir parchasi, xolos. Napoleon Saynt Xeylayn oroliga surgun qilinganida siyosiy hayotdan mutlaqo uzilgan, tashqi dunyo bilan aloqasi yoq edi. Osha kezda u Islomdan siyosiy maqsadlarni kozlab ish tutishi ham mumkin emas edi. Chunki qarshisida urushish uchun na bir musulmon lashkari (ordusi), na bir oddiy musulmon bor edi. Shunga qaramay, Napoleon Islomdan aloqasini uzmadi. U vafot etganida yostigi ostidan Quron topilgani bejizga emas.

Napoleondek tarixiy shaxsning Islomga munosabatini yanada chuqurroq tadqiq qilish qiyin. Lekin shu narsa aniqki, u Islomdan faqat siyosiy manfaatlari uchun foydalanmadi. Yoshligida Islomga nisbatan havas tuygulari uygongan bolsa, keyinchalik bu havas iymon tuygusiga aylangan edi. Mana bu etirof sozlari ham, aynan Napoleon Bonapartga tegishli:Alloh taoloning birligini va borligini Muso alayhissalom oz millatiga, Iyso alayhissalom oz ummatiga, Muhammad alayhissalom esa, butun insoniyatga malum qildi; Bir millatning erkaklari mard va jasur, ayollari iffatli va hayoli bolsa, u millatni hech bir kuch maglub etolmaydi, bu millat musulmonlar millatidir.

Bu haqqoniy sozlarga qoshimcha qilishga hojat bolmasa kerak? deyiladi maqola xulosasida.



Manba: Daryo.uz
: admin (16-12-2018, 21:44)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 24) ( 0) ( 22) ( 2)
:
-
:
20 ... -