» » Biz qanday goshtni istemol qilyapmiz?

Biz qanday goshtni istemol qilyapmiz?


Zarafshon gazetasida jurnalist Toshpolat Rahmatullayevning bozorlarda sotilayotgan goshtning qanchalik sanitariya talablariga javob berishi haqidagi maqolasi chop etildi. Quyida maqola toliqligicha etiboringizga havola etiladi.

Biz sotib olayotgan gosht sanitariya talablariga qanchalik javob beradi? Oshxonayu toyxonalarda, bolalar bogchalarida ovqatga solinayotgan goshtning sifatini kim tekshirgan? Soyilgan va goshti sotilayotgan hayvonning kasal bolmaganligigakim kafolat bera oladi? Ishlab topayotgan pulimizni sarflab, gosht bilanbirga kasallikni ham sotib olmayapmizmi, oilamiz azolarining hayotini xavfga qoldirmayapmizmi?

Zamonaviy kushxona zarur edi, Qurildi. Ammo...

Ming afsuski, qator yillar davomida ushbu savollar bizni umuman qiziqtirmadi. Deyarli har kuni istemol qiladigan mahsulotimizning sifati va kelib chiqishiga befarq boldik. Natijada kasal, harom olgan mollar goshtidan tashqari, biz uchun istemoli nojoiz sanalgan eshak va boshqa yovvoyi hayvonlar goshti ham sotuvga chiqarilganligi, umumiy ovqatlanish tarmoqlariga tarqatilganligi haqida ommaviy axborot vositalarida bir necha marta xabarlar elon qilindi.

Mamlakatimizda ana shunday salbiy holatdan qutulish uchun keng qamrovli amaliy ishlar qilinayotganligi tahsinga loyiq. Chorva mollarini soyish uchun zamonaviy kushxonalar qurish, goshtni sotuvga chiqarishdan oldin uni veterinariya korigidan otkazish talabi hayotga tadbiq etila boshlandi.

2015-yilning aprelida Vazirlar Mahkamasi respublika hududida chorva mollarini avtomatlashtirilgan ravishda soyish va teriga birlamchi ishlov berish boyicha mini komplekslarni tashkil etish yuzasidan amalga oshirilish lozim bolgan vazifalarni muhokama qilib, qator tadbirlar belgilagan edi. Ushbu muhim vazifalarni zudlik bilan hayotga tadbiq etish maqsadida respublika ishchi guruhi tuzilib, uning zimmasiga mini komplekslarni tashkil etish boyicha loyihalar ijrosini taminlash va muammolarning yechimida yordam korsatish vazifasi yuklatildi.

Samarqandlik tadbirkor Sherali Toshpolatov yuzaga kelgan imkoniyatdan foydalanib, osha yilning ozida chorva mollarini soyishga ixtisoslashgan zamonaviy kushxona qurish harakatini boshlagan edi. U shu maqsadda Samarqand sifat gosht savdo MChJ tashkil etdi. Korxona ikki yil ichida Samarqand shahrining Konigil mavzesi hududida 2,5 milliard somlik kredit mablaglari evaziga barcha qulaylik va sharoitga ega zamonaviy kushxona bunyod etdi. Jihozlar Turkiyadan olib kelindi. Kushxona bir kecha-kunduzda, yani ikki smenada 150 bosh qoramol va 300 bosh qoy soyishga moslashtirilgan.

Korxonani aylanib chiqib, undagi ish jarayoni bilan yaqindan tanishib, kushxonalar haqidagi avvalgi tasavvurim umuman ozgardi. U har kuni ishlayotganligiga qaramasdan, bino ichi toza va ozoda edi. Qoramolni bino ichiga olib kirib, uni soyib, muzlatgich kamerasiga joylashtirishgacha bolgan jarayonni kuzatdim. Ushbu jarayon davomida soyilgan mol tanasini umuman yerga tegizmasdan, maxsus moslamalar orqali harakatga keltirilar ekan. Tana katta bolaklarga bolinib, muzlatgichga joylashtirilishidan oldin veterinariya korigidan otkaziladi. Agar gosht istemolga yaroqli deb topilsa, soyilgan mol tanasiga muhr bosiladi va sotishga ruxsat beruvchi malumotnoma taqdim etiladi.

Mol soyishdan oldin ham maxsus tekshiruvdan otkaziladi. Agar uning tana harorati baland yoki past bolsa yoki unda biror kasallik aniqlansa, zarur chora koriladi. Kasali jiddiy bolmasa, kushxonada alohida joyda bir necha kun mutaxassis veterinar kuzatuvi ostida saqlanadi va tuzalganidan song soyishga ruxsat beriladi. Jiddiy kasalga uchragan mol soyilib, yuqori haroratda ishlaydigan maxsus kamerali mufel pechiga tashlab, yoqotiladi.

Demak, Samarqand sifat gosht savdo MChJ va unga oxshash zamonaviy kushxonalarda soyilgan mol goshtini bemalol qorqmasdan istemol qilsa boladi. Ammo...

Chorva mollarini yangikushxonalarda soyishniyolga qoyishga nima xalaqit bermoqda?

Katta mablag sarflab qurgan korxonamizni 2017-yilning aprel oyida foydalanishga topshirganimizga qaramasdan, bir yildan koproq vaqt davomida deyarli ishlamadik. Qassoblar eskicha ishlashni afzal korib, istagan joyda chorva mollarni soyishni davom ettirishdi. Amalga oshirgan targibot ishlarimizning foydasi bolmadi. Tabiiy gaz, elektr energiyasi, suv uchun tolaydigan mablagni topish muammoga aylandi, deydi Sherali Toshpolatov.

Bunday ahvol faqat ushbu korxonaga emas, mamlakatimizda qurib foydalanishga topshirilgan avtomatlashtirilgan majmualar bilan jihozlangan chorva mollarini soyishga ixtisoslashtirilgan 33 ta kushxonaga ham tegishli ekan. Buni davlat veterinariya qomitasi va Ozcharmsanoat uyushmasi tomonidan viloyat hokimliklari va qator tashkilotlarga 2018-yil 9-noyabrda yuborgan maktubidagi quyidagi jumlalardan ham bilib olsa boladi: Joylarda chorva mollarini soyish asosan veterinariya va sanitariya talablariga mutlaqo javob bermaydigan, soyishdan oldingi va keyingi jarayonlar tartibga solinmagan, gosht va terini saqlash sharoitlari bolmagan, eski tartibda qurilgan, nisbatan arzon kushxonalarda amalga oshirilishi natijasida zamonaviy ixtisoslashtirilgan kushxonalar 1520 foiz quvvatda ishlashiga togri kelmoqda. Natijada ularning moliyaviy holati yomonlashib, oz xarajatlarini qoplay olmaslik va tijorat banklaridan olingan kredit mablaglarini belgilangan muddatlarda qaytarishda muammolar vujudga kelmoqda.

Yuzaga kelgan vaziyatni ozgartirishga respublika hukumati, viloyat va shahar hokimliklari aralashgach, ahvol yaxshi tomonga siljidi. Jumladan, Samarqand viloyat hokimining 2018-yil 14-noyabrdagi qaroriga asosan zamonaviy kushxonalar ishga tushirilgan hududlarda goshtni sotuvga chiqarishga ruxsat berishda uning ushbu kushxonalarda soyilganligini etiborga olish tizimini yolga qoyish qatiy talab qilindi. Natijada avgust oyiga kelib, kushxonada 1263 bosh qoramol va 84 bosh qoy soyilgan bolsa, dekabr oyida bu korsatkich mos ravishda 1480 va 180 boshni tashkil etdi. Ayni paytda har kuni ortacha 54 bosh chorva moli soyilmoqda. Boshqacha qilib aytganda, korxona atigi 12 foiz quvvat bilan ishlamoqda. Unda 48 nafar ishchi-xodim mehnat qilyapti.

Ahvolning ozgarmayotganligiga sabab nima? Yoki yangi kushxonda narxlar balandmi? Bu savolga Sh.Toshpolatov shunday javob qaytardi:

Xizmat haqini yuqori deb oylamayman. Bir bosh qoramolni soyib berishga 80 ming som, bir bosh qoyga 30 ming som olamiz. Molning egasi hech narsaga qol urmaydi. Faqat molini keltirib beradi va tayyor goshtni olib ketadi.

Ammo kop yillar davomidagi etiborsizlik oqibatida masuliyat tushunchasidan uzoqlashgan ayrim qassob va gosht dokonlari egalari eskicha ishlashga yopishib olganga oxshaydi. Ayni paytda goshti aholiga sotilayotgan chorva mollarning qushxonada soyilishi tegishli tashkilotlar tomonidan nazorat qilib borilmoqda.

Viloyat bozorlar va savdo komplekslari uyushmasi raisi va ayni paytda Siyob dehqon bozori rahbari vazifasini bajarayotgan Tohir Mamadaliyev bilan viloyatdagi eng katta bozorning gosht rastasini aylanib chiqdik. Rastaning ozida 10 nafar va bozor hududidan tashqarida yana 4 nafar gosht sotish nuqtalari bor ekan. Biz borgan 9 yanvarda gosht rastasida 4 nafar sotuvchi ishlayotgan edi. Ularda molning Samarqand sifat gosht savdo MChJda soyganligini tasdiqlovchi hujjati bor hamda mol tanasining son qismida tegishli muhr bosilgan.

Faqat bozorlarimizda sotilayotgan goshtni nazorat qilish bilan kop narsaga erisha olmaymiz. Chunki viloyat hududida kamida 800 ta nuqtada gosht sotiladi. Bozorlar orqali ularning 7 foizigina aholiga yetkaziladi, xolos, deydi T.Mamadaliyev.

Demak, aholiga sotilayotgan, ovqatlanish shoxobchalariga yetkazib berilayotgan gosht va gosht mahsulotlari turli xil kasalliklar keltirib chiqarmasligiga erishish uchun veterinariya-sanitariya talablariga rioya etilishi doimiy nazoratda bolmogi lozim. Ammo bu borada har birimiz masuliyatni sezgan holda ish tutishimiz har qanday nazoratdan ustun desak, xato bolmaydi. Chunki qassobda tegishli dalolatnoma bolmay, sotayotgan goshtida muhr bosilmagan taqdirda uning mahsulotini xarid qilmasak, eng togri va samarali yol tutgan bolamiz.



Manba: Daryo.uz
: admin (24-01-2019, 17:44)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 44) ( 0) ( 42) ( 2)
:
-
:
20 ... -