» » Senat raisi: Ozbekiston sugurta bozori nazoratdan chetda qolmoqda

Senat raisi: Ozbekiston sugurta bozori nazoratdan chetda qolmoqda


Bugun, 3-may kuni Ozbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining on toqqizinchi yalpi majlisi bolib otmoqda. Yalpi majlisni Senat raisi Nigmatilla Yoldoshev kirish sozi bilan ochib, senatorlar etiborini turli sohalardagi oz yechimini kutayotgan muammolarga qaratdi.

Xususan Senat raisi oz nutqida mamlakatdagi sugurta qonunchiligi mazmunan eskirgani hamda sugurta bozori etibordan chetda qolayotganini takidladi, deb xabar berdi Daryo muxbiri Sevara Nishonova.

Bundan 15 yil avval qabul qilingan va takomillashtirilmagan Sugurta faoliyati togrisidagi Qonun sugurta bozoridagi zamonaviy talablarga javob bermay qolgan.10,200 nafar professional ishtirokchi faoliyat korsatadigan sugurta bozorini Moliya vazirligi huzuridagi bor-yogi 6 nafar xodim ishlaydigan sugurta nazorati inspeksiyasi qoshtirnoq ichida nazorat qilmoqda. Mazkur tashkilot oz zimmasidagi vakolat hamda vazifalarini tolaqonli amalga oshirish imkoniyatiga ega emas. U aksariyat hollarda tegishli hisobotlarni umumlashtirish bilangina shugullanmoqda.

Oqibatda mamlakat sugurta bozori nazoratdan deyarli chetda qolib ketmoqda, deydi Senat raisi.

Nigmatilla Yoldoshev oz fikrini quyidagi misollar bilan asosladi:

Misol uchun, Qonun bilan berilgan imkoniyat, yani sugurta tashkilotlarining oz majburiyatlarini mamlakatdan tashqarida qayta sugurta qilishi mumkinligidan foydalanib, mazkur tashkilotlar chet eldagi sugurta kompaniyalariga 2017 va 2018-yillarda 275 mlrd. som yoki qariyb33 mln. AQSh dollariga teng sugurta tolovlarini otkazib bergan.

Chet el kompaniyalaridan mamlakatimiz sugurta tashkilotlariga qayta sugurtalash uchun kelib tushgan sugurta tolovlari esa, etibor bering, shu davrda bor-yogi 10,5 mlrd somni yoki 1,2 mln dollarni tashkil etgan, yani chiqib ketganiga nisbatan 30 barobar kam kirgan.

Birgina Alfa- Invest sugurta kompaniyasi ikki yilda jami 81,4 mlrd som yoki 9,6 mln dollardan ziyod sugurta tolovlarini chet el sugurta kompaniyalariga tolab bergan. Biroq, chet eldan mazkur kompaniyaga bir som ham kelib tushmagan.

Vaholanki, Qonundagi qayta sugurtalash yirik obyektlarni sugurtalashda sugurtalovchi tashkilotning oz imkoniyatlari yetmay qolganida, sugurta majburiyatini boshqa sugurtalovchi bilan hamkorlikda oz zimmasiga olish uchun yaratilgan imkoniyatdir.

Holbuki, mazkur norma amaliyotda milliardlab somning chetga chiqib ketishiga qoshtirnoq ichida xizmat qilmoqda.

Malumki, jahon amaliyotida yirik tavakkallarni sugurtalashda mamlakatdagi bir necha sugurta tashkilotlarini guruhlarga, jamiyatlarga yoki uyushmalarga jamlash orqali, qayta sugurtalash tashkilotlarini tuzish tajribasi XIX asrdayoq yolga qoyilgan.

Mamlakatimizda esa, shu kunga qadar bu muhim mexanizmdan foydalanilmayapti.

Yana bir holat. Malumotlarga qaraganda, chet el kompaniyalari bilan qayta sugurtalashda ishtirok etish uchun sugurta kompaniyasining ustav kapitali miqdori 30 mlrd somdan kam bolmasligi belgilanganiga qaramay, mazkur talabni bajarmagan onlab sugurta kompaniyalari bu faoliyat bilan noqonuniy shugullanib kelmoqda.

Lekin sugurta nazorati inspeksiyasi va moliya vazirligi bunday qonunbuzarliklar bilan murosa qilib kelgan va aybdorlarga qonuniy choralar korish uchun belgilangan tartibda tegishli idoralarga murojaat qilmagan, deydi Nigmatilla Yoldoshev.

Senat raisining fikriga kora, songgi ikki yilda ixtiyoriy sugurta hajmi bor-yogi 4 foizga oshgan bir sharoitda undan tushadigan sugurta mukofotlari va sugurta qoplamalari deyarli ikki barobarga kopaygan.

Bu esa, asosan davlat va davlat ulushi bolgan korxonalarni sugurtalashda mazkur korxonalarning rahbarlari va sugurta agentlari ortasidagi turli kelishuvlar orqali shaxsiy manfaatni ilgari surish holatlaridan dalolat beradi.

Etibor bering, mamlakatimiz sugurta tashkilotlarining jami kapitali 543 mlrd somni tashkil etadi. Ularning depozitlardagi mablaglari esa, 2018-yilda 54 foizga ortib, 1,1 trln somga, umumiy investitsiyalari esa 2 trln somga yetgan.

Qonunosti hujjatlaridagi turli tosiq va cheklovlar esa, mazkur mablaglardan samarali foydalanish, jumladan, ularni sugurta kompaniyalarining ustav kapitaliga jalb etish imkonini bermaydi.

Bir soz bilan aytganda, qonun hujjatlaridagi eskirgan normalar, tafovutlar, chalkashliklar va boshqa kamchiliklar bu kompaniyalar uchun istiqbol eshiklarini yopib qoygan, deydi Nigmatilla Yoldoshev.

Shuningdek, Senat raisi kadrlar salohiyati masalasi sohadagi eng ogriqli nuqtalardan biri ekanligini takidladi:

Bugungi kunda soha xodimlarining bor-yogi 32 foizi oliy va 30 foizi orta - maxsus malumotga ega. Boz ustiga, ularning aksariyati sugurtaga aloqasi bolmagan kasb egalaridir.

Bu kabi koplab muammolar sugurta bozorining mamlakat yalpi ichki mahsulotidagi ulushiga ham salbiy tasir korsatmoqda.

Bu boradagi korsatkichlar Garbiy Yevropa mamlakatlarida 8,4%ni, Sharqiy Osiyoda 6,2%ni tashkil etgan bir sharoitda mamlakatimizda bor-yogi 0,4%dan iborat.

Qayd etilishicha, aholi jon boshiga togri keladigan sugurta mukofotlari miqdori ham haddan tashqari kamligicha qolmoqda.

Mazkur korsatkich qator Yevropa davlatlarida 3 ming dollar, Sharqiy Osiyoda 280 dollar, hatto Qozogistonda 50 dollarga yetgan bir paytda mamlakatimizda 6 dollardan oshmayapti.

Savol tugiladi: Nahotki, Hukumatning iqtisodiyot kompleksi rahbariyati, xususan Moliya vazirligi milliy sugurta bozorida yillar davomida yuzaga kelgan shunday ayanchli holatdan bexabar bolsa ?

Zamon talablariga mos ravishda amaldagi qonunchilikni takomillashtirib, ham milliy sugurta bozorini rivojlantirish, ham milliardlab som mablagni iqtisodiyot rivojiga safarbar etish togrisidagi tashabbuslar nega shuncha paytda buyon ilgari surilmadi?

Umid qilamizki, Vazirlar Mahkamasi bu borada oz munosabatini bildiradi, deydi Senat raisi.



Manba: Daryo.uz
: admin (3-05-2019, 11:44)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 31) ( 1) ( 28) ( 2)
:
20 ...