» » Yangi Rossiya fojiasi. Kursk suvosti atom kemasining halokatiga 20 yil toldi

Yangi Rossiya fojiasi. Kursk suvosti atom kemasining halokatiga 20 yil toldi


Bundan 20 yil oldin, 2000-yil 12-avgust kuni Barens dengizida Rossiyaning Kursk atom suvosti kemasi halokatga uchragan edi. Yangi Rossiyadagi eng yirik fojialardan biri bolgan ushbu voqea bugungi qadar qator sirli sharoitlar bilan bogliq sanaladi va uning sirlari organilishda davom etmoqda. Daryo sana munosabati bilan davrning mudhish fojialaridan birining tarixi haqida hikoya qiladi.

Kursk yoki APRK K-141 suvosti kemasining jamoasi 1991-yilning iyun oyida Rossiya shimoliy flotida tashkil qilingan va uning kapitani sifatida 2 rang kapitani Viktor Nikolayevich Rojkov tayinlangan edi.

Kursk atom suvosti kemasi sal oldinroq, 1990-yilda Severodvinskdagi Shimoliy mashina ishlab chiqarish zavodida qurilgan va 1993-yilning aprel oyida Ikkinchi jahon urushi davridagi Kursk halqasi janglarida matonat korsatgan sovet jangchilari sharafiga Rossiya dengiz kuchlari floti bosh qomondoni Vladimir Koroyedov tavsiyasiga binoan K-141 atom suvosti kemasiga Kursk nomi berilgan va 1994-yildan harbiy maqsadlarda foydalanish uchun topshirilgandi.

1999-yilning avgustoktabr oylarida mazkur suvosti kemasi Atlantika okeani va OrtaYer dengizidagi harbiy mashgulotlarda muvaffaqiyatli ishtirok etadi. 2020-yilning 25-iyul sanasida Shimoliy dengiz flotining Galaba paradida ham ishtirok etdi.

Kursk suvosti kemasining umumiy siv sigimi 23 900 tonna bolib, kema uzunligi 154 metr, kengligi 1802 metrni tashkil qilardi. Suvosti kemasida issiqlik quvvati 380 Mvt bolgan ikki dona atom reaktori ornatilgan va kemaning suvostida harakatlanish tezligi soatiga 32 uzel 59 kilometrni tashkil qilardi.

Rossiya harbiy dengiz floti qomondonligi buyrugiga binoan Kursk atom suvosti kemasi 2000-yilning 12-avgust sanasida Buyuk Pyotr va Admiral Kuznetsov kreyserlariga qarshi harbiy amaliyotda ishtirok etishi belgilandi. Aynan shu harbiy amaliyotlarni tashkil qilish jarayonida Kursk atom suvosti kemasida falokat sodir boldi.

Surishtiruv natijalariga kora, 12-avgust Moskva vaqti bilan soat 11:28 da Kursk kemasining tortinchi torpedo hujumlari uyushtirish bolimida 6576-A torpedo bolmasidagi bomba portlab ketadi. Natijada suvosti kemasi 108 metr chuqurlikka chokib keta boshlaydi. Vaziyatning bunday rivojlanishi suvosti kemasida ikkinchi portlashga sabab boladi va kemaning old qismiga jiddiy zarar yetkazadi. Aynan shu holatda kemaning birinchi va uchinchi bolmalaridagi dengizchilar hayotdan koz yumadi. Ularning tirik qolishlariga imkon ham yoq edi. Omon qolganlar suvosti kemasining toqqizinchi bolmasida jon saqlashga harakat qiladi.

12-avgust soat 23:30 da rus harbiy dengizchilari qutqaruv-qidiruv amaliyotini boshladi. 13-avgust tongi soat 03:20 da Buyuk Pyotr kreyseri exolot yordamida Kursk suvosti kemasining chokib ketgan joyini aniqlashga muvaffaq boladi, biroq qutqaruvchilar kema halokati joyiga faqat soat onlarda kelishga erishgandi.

Keyingi bir necha kun mobaynida rus harbiylari Kursk kemasining jamoa azolarini qutqarishga harakat qiladi, ammo avariya holatida chiqishga imkon beradigan lyukning shikastlanishi natijasida qutqaruv ishlari muvaffaqiyatsiz yakunlanadi. Rossiya hukumati qutqaruv ishlariga Buyuk Britaniya va Norvegiya harbiy floti bilan muzokaralar olib boradi. Norvegiya qutqaruv ekipaji 20-avgustda ishga kirishganda Kursk ekipaji hayotini saqlab qolishga allaqachon kech bolgandi. Kursk ekipajining 118 azosi allaqachon kislorod yetishmasligidan hayotdan koz yumgandi.

Shimoliy flot qomondonligi garchi Kursk kemasi bilan aloqa uzilib qolgan bolsa-da, vaziyat barqaror ekani, Barens dengizida 30 dona suvosti kemalari harbiy dengiz mashqlarida qatnashayotgani va ilk marta Ukraina harbiy havo kuchlari ham qatnashayotganini malum qiladi.

Barens dengizida Kursk suvosti kemasi halokati haqida ilk xabarlar kela boshlaydi. Suvosti kemasida portlash sodir bolgani aniqlanadi. Rus matbuotida kema boshqa xorij kemasi bilan toqnashib ketgani va kema bortida atom quroli yoqligi haqida malumotlar tarqala boshlaydi. Rossiya Harbiy dengiz kuchlari qomondoni Vladimir Koroyedov aholini kema ekipaji bilan aloqa tiklangani va lekin ekipajni qutqarib qolishga imkoniyat deyarli yoqligi haqida malum qiladi.

Soat 18:22 da matbuotda Kursk Barens dengizi tubida degan maqola elon qilindi. Harbiy dengiz kuchlari suvosti kemasi 100 metrdan chuqurroq joyda ekani haqida malumot bergan bolsa-da, ekipaj azolarining taqdiri haqida sukut saqlashadi. Kursk kemasining muhandisi kemada yetarli miqdorda kislorod zaxirasi mavjudligi haqida bayonot berdi. Soat 21:26 kemaga kapsula yordamida ulanish orqali 15-20 nafar dengizchini qutqarib qolish amaliyoti muvaffaqiyatsiz yakunlandi.

Ertalabki soat 09:27 Isroil bosh vaziri Ehud Barak Rossiyaga Kurskni qutqarish boyicha taklif kiritadi, biroq rus hukumati ekipajni qutqarish endi imkonsizligini bildiradi. Britaniya hukumati ham maxsus DEEP Sumergence Rescue Vehicle maxsus qutqaruv apparatini ruslarga yordam sifatida taklif qiladi. Agarda rus hukumati taklifni qabul qilganida, DSRV kema halokati joyida 48 soat ichida qutqaruvga tayyor bolishi mumkin edi. Harbiylar esa Kurskni qutqarib olish borasida hadik bilan chet el tavsiya qilmoqchi bolgan yordam haqida ogiz ochardi.

Shu vaqtgacha Kursk haqida sukut saqlagan Putin oxir oqibat kema ekipaji ogir ahvolda qolgani haqida bayonot beradi. Rossiya tashqi ishlar vaziri Britaniya va Norvegiya dengiz kuchlariga qutqaruv amaliyotida qatnashish huquqini berganda, Britaniya qutqaruv kemasi endigina Norvegiya sohillariga yetib kelgandi.

BBC va xorij matbuoti Kursk suvosti kemasidagi halokatga torpedoning yoki suvosti kemasining old qismidagi portlash sababchi bolishi haqida maqola chop etganda, Rossiya mudofaa vaziri Igor Segeyev kema tashqi jism bilan toqnashib ketishi oqibatida kema halokati yuz berdi, degan chopchak toqirdi. Segeyev oz mulohazalarini hattoki olingan asossiz video materiallar bilan ham dastalashga urinadi.

Vladimir Putin garblik hamkasblari korsatishga tayyor bolgan yordamni qabul qilmaydi. Qudratli Rossiya harbiy texnikada raqiblari NATOga ojizligini korsatib qoysinmi?! Keyinchalik Putin oz aybini NATO va Rossiya harbiy texnikalari farq qilishi, shu boisdan garb texnikasini Kurskni qutqarishga jalb qilish besamar ekanini aytib oz yuzini yorug qilgandi. Biroq keyin agarda ozaro hamkorlik natija berganida edi, biz xursand bolardik, deganlari kopchilikning yodidan chiqqani yoq.

Rossiya Harbiy dengiz kuchlari qomondoni matbuot kotibi Igor Digalo Kursk bilan bogliq vaziyat ota muvaffaqiyatsiz ekani, garchi britaniyalik qutqaruvchilar yetib kelgan taqdirda ham ekipaj azolarini qutqarib qolish imkonsizligi haqida ochiqlaydi.

Vladimir Putin Kremlda Kursk kemasi konstruktori Igor Spaskiy bilan uchrashadi va hozirda mazkur tipdagi suvosti kemalardan torttasi harakatda ekani haqida malumot oladi. Shunigdek, Putin Rossiya Rus patriarxi cherkovi rahbari bilan ham uchrashib, Barens dengizida qolib ketgan har bir dengizchining hayoti uchun kurashishi haqida fikr bildiradi.

Soat 14:20 da Kursk suvosti kemasining 9 bolmasi ham suv bilan toladi. Shimoliy flot shtabi qomondoni Mixail Mosak eng fojiali vaziyat sodir bolgani, kemadagi barcha bolmalarni suv bosgani va tiriklar qolmagani haqida soz ochadi.

Soat 18:00 da prezident Putin Severomorskdagi flot shtabiga Kursk suvosti kemasi dengizchilarini songgi manzilga kuzatish uchun tashkil qilingan ramziy tadbirga yetib boradi va dengizchilarning oila azolari bilan muloqot qiladi. 23-avgust sanasi esa umumxalq motam kuni deb elon qilinadi.

118 dengizchi Kursk suvosti kemasida halok boldi. Bugun esa mazkur kemaning azolarini qutqarib qolsa bolarmidi, degan savollar yuzaga chiqadi. Aksarlar nazarida, agarda rus hukumati xorijlik hamkasblariga oz vaqtida yordam sorab murojaat qilganida mazkur fojia galaba bilan yakunlanishi mumkin edi, degan taxminlarni suradi. Kurskda yaqinlarini yoqotganlar ishini Strasburg sudiga olib chiqqan advokat Boris Kuznetsov oz memuar kitobida portlashdan omon qolganlar bir necha kun yashashi mumkin edi, deb yozadi.

Sababi 9-bolimda omon qolgan dengizchilar biror-bir kema akustik moslamalar yordamida rus dengizchilarining bolgalari yordamida diqqatni tortishga uringani yordam sorayotganidan darak bolgani va ular tinimsiz ikki sutka mobaynida shu bilan omon qolishga uringanlari xorij kema akustik malumotlarida qayd etilgan. Yana bir masalasi. Boshqalarning fikricha, agarda rus hukumati xorijlik hamkasblarning komagini oz vaqtida qabul qilganida Kursk ekipajining ayrimlarini qutqarib qolish mumkin edi. Endi bu taqdiri azal.

Jahongir Ergashev tayyorladi.



Manba: Daryo.uz
: admin (13-08-2020, 09:41)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 45) ( 0) ( 43) ( 2)
:
-
:
20 ... -