» » Odamzodni yanchib tashlash mumkin, lekin uni yengib bolmaydi Ernest Xemingueyning Chol va dengiz asari haqida

Odamzodni yanchib tashlash mumkin, lekin uni yengib bolmaydi Ernest Xemingueyning Chol va dengiz asari haqida


Amerika va butun dunyo adabiyotida oz orniga ega, asarlari bilan millionlab oquvchilarini topganErnest Xemingueyning mashhur asariChol va dengiz 1952-yil1-sentabrda ilk marta nashr qilingan edi.Daryo sana munosabati bilan asar haqidagi qiziqarli faktlar haqida hikoya qiladi.

Amerikalik mashhur yozuvchi Ernest Xeminguey 1899-yil Amerikaning Illinoys shtatida shifokorlar oilasida tugilgan. 1954-yilda Nobel mukofoti laureati bolgan. Birinchi jahon urushi qatnashchisi ekani asarlarida jang maydonlarining bemisl suratlarini aks ettirishida poydevor vazifasini bajardi. Dastlabki hikoyalar kitobi Bizning zamonda, Quyosh chiqadi, Alvido, qurol! (1929) romanlarida ham urush sahnalari yorqin ifodalangan edi.

Xeminguey asarlarida dastlabki jurnalistik kuzatuv ornini tahliliy, qiyosiy mulohaza va mushohadalar egallaydi. U har qanday urushni qoralaydi, shu tufayli insoniyat aziyat chekayotganiga etibor qaratadi. Inson huquqlari yolida, ozodlik kurashida yolgiz maydonga tushishning halokatli oqibatlarga olib kelishini oddiy kishilar obrazi orqali ifodalaydi. Asarlari orasida Chol va dengiz qissasi Xemingueyga katta shuhrat keltirdi. Yozuvchi asos solgan XX asrning oziga xos bolgan qatiy xolislikka asoslangan uslubi keyinchalik Amerika yozuvchilari tomonidan yangi yonalish sifatida qaraldi va qollanildi.

Ernest Heminguey mashhur Chol va dengiz asarini 1952-yilda Bagama orollarida 51 yoshida yozgan edi. Kasallik yozuvchi hayotiga xavf solib turganda ham ushbu asari orqali betakror obrazlarni yaratdi. Asar ikki oy ichida davomida tugallangan edi. Qahramonlar oddiy obrazlar orqali tasvirlangan bolsa ham, zamirida hayot haqiqatining chizgilar bor.

Demak, asar Xemingueyning umri oxirda yozilgan mashhur asari. Unda kubalik baliqchi, keksa Santyagoning hayoti haqida hikoya qilinadi. Shuni aytish kerakki, Chol va dengiz asarida, avvalo, inson hamisha suyanadigan ishonch tuygusi va albatta, umid haqida soz boradi. Asar bosh qahramonida ham tajribasiga suyanib yashayotgan, ishonchini yoqotib qoymaslikka harakat qilayotgan obrazni korishimiz mumkin.

Asar kitob korinishida 1952-yil sentabrda 50 ming nusxada nashrdan chiqdi. 1953-yil may oyida Xeminguey Pulitser mukofotiga, 1954-yilda esa adabiyot boyicha Nobel mukofotiga sazovor boldi. Shunday qilib roman yozuvchini dunyoga tanitdi.

Asarning syujetiga biroz toxtalsak. Santyago ismli chol Kubadagi kichik baliqchi qishlogida yashaydi. Va baliqchilik bilan shugullanardi. U 84 kundan buyon dengizda qolib ketgan, ammo biror oljaga ega bolmagandi. Manolin chol bilan birga baliq ovlagan bola. Ota-onasi cholni omadsiz sanagani uchun unga boshqa qayiqqa chiqishni buyurgan edi. Ammo bola Santyagoni juda yaxshi korardi.

Xullas, bu gal chol omadiga ishonib dengizga yol oladi. Dastlab, qahramonimiz kichkina tunets baligini ushlaydi. Song esa juda katta baliq qarmoqqa ilinadi. Ulkan baliq qayiqni uzoqqa tortib keta boshlaydi. Chol uning yonida Manolin yoqligidan xafa boladi, bunday paytlarda bolaning yordami juda asqotardi. Shunday qilib, chol baliq bilan uzoq jang qiladi. Umid va ishonch uni bir zumga bolsa-da tark etmaydi. Santyagoga tashqi muvaffaqiyat yetishmasa ham, uning ishonch va umidi uni oldinga boshlayveradi.

Asarda adib inson va tabiat ortasidagi bogliqlikni, insoniyatning hamisha kurashuvchanligini ham tasvirlaydi. Qissa uning ana shu jihatlari yorqin kozga tashlanadigan asarlaridan. Shunday kurash oldida borayotgan oquvchi beixtiyor asardagi muvaffaqiyatsizlikdan ogrinmaydi, balki insonning oldinga bolgan ishonchi uni ruhlantirib boraveradi.

Roman 1952-yil 1-sentabrda Life jurnalida nashr etilgan edi. Ikki kun ichida jurnal besh million nusxada sotilishga muvaffaq bolgan. Qissa atoqli olim va tarjimon Ibrohim Gafurov tomonidan ozbek tiliga tarjima qilingan.

Quyida esa asardan keltirilgan iqtiboslar bilan tanishasiz.

Zulxumor Orifjonova tayyorladi.



Manba: Daryo.uz
: admin (9-09-2020, 10:10)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 33) ( 0) ( 32) ( 1)
:
-
:
:
20 ... -