» » Gitlerning bunkerini kim himoya qilgan edi? Erdogonning asosiy xatosi nima? Jahon matbuoti sharhi

Gitlerning bunkerini kim himoya qilgan edi? Erdogonning asosiy xatosi nima? Jahon matbuoti sharhi


Daryo otayotgan haftada dunyo matbuotida keng yoritilgan, kopchilikning qiziqishiga sabab bolgan maqolalar sharhiga toxtalib otadi.

Turkiya AQSh bilan yuzma-yuz

Masala Yaqin Sharq ekan, AQShbilan Turkiya ortasida strategik hamkorlik togrisida gap bolishi mumkin emas, deb yozmoqda Turkiyadagi Milliyet nashri. Mintaqaviy masalalarda birlik tugul yaqinlik ham yoq. Aksincha, qaysi bir muammoni olib qaramang, ikki mamlakat ortasida bahs va kelishmovchilik kelib chiqadi.

Yaqin Sharqni Amerika loyihasi boyicha bolib olish borasida Turkiya AQShga rozilik bermay keladi.

Bahsli masalalar

Birinchi orinda Suriya. Turkiyaga Suriyadagi Demokratik ittifoq partiyasi va Ozini ozi mudofaa qiluvchi milliy otryadlar guruhini yoqotish asosiy maqsad. AQSh esa bu partiya va guruhlarni dastaklab keladi. Kop oylardan beri davom etib kelayotgan muzokaralarda AQSh va Turkiya bir bitimga kela olgani yoq.

Ikkinchisi Falastin masalasi. Bu ham jiddiy kelishmovchiliklarga sabab bolmoqda. Turkiya falastinliklarni himoya qilib keladi, AQSh bolsa Quddus va Golan tepaliklari masalasida Isroil tarafida.

Uchinchisi Turkiya AQShning Eronga nisbatan joriy qilgan iqtisodiy jazo choralariga qarshi va Eron bilan hamkorlikni kuchaytirmoqda.

Saudiya Arabistoni va BAA masalasida AQSh va Turkiya bir-biriga qarshi. Musulmon birodarlar harakatiga AQSh va Turkiya mutlaqo qarama-qarshi nuqtai nazardan yondashadi.

Turkiyaning chaqirigi

Rasmiy Anqara mustaqil siyosat yurgizishga intilib, mintaqada AQShga qarshi chiqishdan hayiqmayapti. Bu esa AQShAnqaraga strategik hamkor sifatida qaramasligiga olib kelmoqda. Yaqin Sharqda AQSh va Turkiya raqobatchiligi yuzaga kelib, hech shubhasiz, faoliyat mustaqilligi imkoniyat masalasiga aylanmoqda. Ikkinchisi borasida Turkiya oziga toliq ishonmoqda.

Fors korfazida qurol jarang-jurungi

Umuman olganda, prezident Donald Tramp AQShni dunyoning jandarmi maqomidan xalos qilmoqchi edi. Lekin AQSh, aksincha, dunyoning ayrim qaynoq nuqtalaridagi keskinlikni yanada keskinlashtirmoqda, deb yozadi Shveysariyaning Neue Z?rcher Zeitung nashri.

Barak Obama hukumatidan farqli ravishda, Tramp Isroilni qollab-quvvatlamoqda. Isroil esa Eronni eng katta dushman va tahdid deb biladi.

Aprel oyining ortalarida AQShErondagi Islom inqilobi qoriqchilari harakatini terroristik tashkilot deb elon qildi. Oradan kop otmay, Eron nefti sotib olinishini muvofiqlashtirishdan voz kechildi. Natijada Erondan neft sotib olayotgan kompaniyalarga iqtisodiy jazo qollanilishi xavfini keltirib chiqardi. Bu ham yetmaganiday, 5-may sanasida AQSh Avram Linkoln harbiy uchoq tashuvchi jangovar kemasini va qiruvchi uchoqlarini Fors korfaziga yubordi. AQShning mazkur harakati ochiq izohlanmayotgan bolsa-da, aytish mumkinki, Eronning Xurmuzd korfazini yopishga qaratilgan xatti-harakatiga javobdir. Mazkur tor bogozdan jahon neft hajmining uchdan bir qismi olib otiladi. Uning yopib qoyilishi neft narxining keskin kotarilishiga sabab boladi.

Xullas, Donald Tramp oldingi niyatlaridan voz kechib, dunyoning bir nechta hududlarida Shimoliy Koreya, Venesuela, Kuba va Eron masalasida keskinlikni avj oldirmoqda. Bunday tashqi siyosatdan asosiy maqsad Trampning kelgusi saylovda saylovchilar ovozini qolga kiritish maqsadi ham bolishi mumkin. Saylov marafoni esa allaqachon boshlab yuborilgan.

Buyuk Britaniya. Qirolicha xonadonida yana bir merosxor tugildi

6-may sanasida Buyuk Britaniya qirollik oilasida qirollik farzandi tugildi, deb yozadi Le Figaro nashri. Kensington matbuot xizmati ommaviy axborot nashrlariga malum qilar ekan, qirollikningtort farzandi Londondan 30 kilometr uzoqlikda joylashgan Vindzor qasrida tugilgani, chaqaloq 3 kilo 260 gramm tugilgani haqidagi malumotlarni oshkor qildi. Ananaga kora chaqaloqning tugilgani haqida dastavval qirolicha Yelizaveta xabardor boldi. Shunday qilib, Yelizaveta II ning evaralaridan sakkizinchisi taxtga yettinchi davogar sifatida dunyoga keldi. Bu unga bobosi shahzoda Charlz, amakisi Uilyam, amakivachchalari shahzoda Jorj, Lui va Sharlotta va ozining otasi shahzoda Garridan song taxtga chiqish imkonini beradi. Bu esa unga qachonlardir oliy unvonga sazovor bolishning ehtimolini yoqqa chiqaradi va uning boshqalar kabi mehnat qilib kun korishini anglatadi.

Keyt va Uilyamning farzandlaridan farqli ravishda, Garri va Meganning ogli shahzoda unvonini olmaydi. Chunki qirol Georg V ning 1917-yilgi buyrugiga kora, faqat katta ogilning katta ogligina shahzoda unvoniga ega bolishi mumkin. Lekin 2012-yilning dekabrida qirolicha Yelizaveta II shahzoda Uilyamning barcha farzandlari bir xil maqomga ega bolishi haqida buyruq chiqardi.

Yaqin kunlarda Garri va Megan oz uyiga qaytadi. Ular bolaning normal holatda osishini istashini malum qilgan.

Eronning yadro bitimidan qisman chiqishi Yevropada qanday aks sado bermoqda?

Fransiyada chop etiladigan Le Figaro nashri AQShning yadro dasturi bitimidan chiqishi va Islom inqilobi qoriqchilarining qora royxatga kiritilishiga javoban Eron hozircha bitimdan chiqmagani, ammo ogir suv va boyitilgan uran masalasidagi cheklovni bekor qilgani haqida maqola elon qildi.

Eron prezidenti Hasan Ruhoniyning aytishicha, bu Vena bitimiga muvofiq keladi, chunki tomonlardan biri oz majburiyatini bajarmayapti.

Albatta, bu Trampning harakatlari bilan bogliq. Uning Eronga qarshi AQSh sanksiyalarini qayta tiklashi Eron iqtisodiyotiga salbiy tasir qilmoqda. Chorshanba kuni AQSh prezidenti Eron iqtisodiyotining temir, polat, alyuminiy, mis sohalariga ham jazo choralarini elon qildi. Natijada ota ong fors konservatorlarining barcha bitimlarni bekor qilish tazyiqi ostida qolgan Ruhoniy va Eron rahbari Ali Xomanaiy kelishilgan bitimlarni bekor qilmoqchi emas.

Le Figaro nashrining yozishicha, Eron Donald Tramp va uning atrofida toplangan aksileronchi guruhlarning qopqoniga tushmadi va masalani bitimni imzolagan davlatlar diqqatiga havola qildi. Agar bu davlatlar, ayniqsa Yevropa 60 kun ichida neft va bank sohasidagi AQSh sanksiyalarining oqibatlariga qarshi topa olmaydigan bolsa, Eron yadroviy bitimning boshqa majburiyatlaridan voz kechishini malum qildi.

Yevropa Kengashining Eron masalalari boyicha eksperti Elli Geranmayening Twitterda yozishicha, Eron kop bosqichli javob tanlab, jazo choralarining iqtisodiy oqibatlarini yumshatish borasida Yevropa va Xitoyga bosim otkazmoqda.

Eron tarafida bitimni imzolagan davlatlarga yuborilgan xabarlarda Tehron oz yerida ushlab turgan millionlab afgon qochqinlari va narkosavdogarlar masalasida ham popisamavjud. Bir soz bilan aytganda, Eron yolgiz jabrlanuvchiga aylanib qolmoqchi emas, chunki u barcha majburiyatlarini bajargan.

Bunday doq-popisa ozini oqlaydi deb bolmaydi. Fransiya, Germaniya va Buyuk Britaniya jazo choralarini tiklashi mumkinligidan ogohlantirdi. Hatto Xitoy ham barcha taraflar oz zimmasiga olgan majburiyatlarni bajarishi lozimligini takidladi. Faqatgina Rossiya Eronni quvvatlab chiqmoqda.

Erdogonning katta xatosi

Istanbuldagi mahalliy saylov natijalarni bekor qilib, Erdogon Turkiyada demokratiyaning asosiy tamoyillari asosiga bolta urdi, deb yozadi Haaretznashri. Bu hokimiyat qudratini emas, aksincha, zaifligini, osib borayotgan beqarorlikni fosh qilish va oz kuchiga ortiqcha baho berish boldi.

Ulkan megapolisni Erdogondan tortib olgan Akrom Imomogli bir necha hafta merlikdan song oz vazifasidan mahrum etildi. Istanbul markazida uyushtirilgan mitingda u eng yaxshi nutqini irod qilib, bundan keyingi voqealar uchun javobgarlikni oz boyniga oldi. Hech kim bu mamlakatda demokratiyani tosib qoya olmaydi, dedi u. Biz hech qachon taslim bolmaymiz, chunki men olga yurganimda hech qachon yolgiz bolmasligimni bilaman.

U ozini Istanbulning 16 million aholisi qollayotganini, ular uchun ishlayotganini aytdi. Akrom Imomogli saylov komissiyasining qarorini xoinlik deb atadi va oz tarafdorlariga umidni sondirmaslikka chaqirdi. U umidbaxsh hammasi yaxshi boladi degan shior ishlatdiki, bu shior ijtimoiy tarmoqlarda heshtegli trendga aylandi.

Erdogonning xatti-harakatiga nisbatan xalqaro munosabat ham tezkor va keskin boldi.

Yevropa parlamentining Turkiya boyicha voizi Kati Piri Twitterdagi sahifasida Erdogon maglubiyatni tan olmadi va xalq irodasiga qarshi bormoqda. Bu Turkiyada hokimiyat demokratik yol bilan otishiga ishonchni qoporadi, deb yozdi.

Yevropa Ittifoqi tashqi siyosati rahbari Federika Mogerini Turkiya Yevropa Kengashi azosi sifatida oz majburiyatini buzmoqda, deb ogohlantirdi.

Turk lirasi ham Erdogon qaroridan song keskin tushib ketdi: 1 dollar 6,13 lira qiymatida bolib turibdi.

Imomogli saylovlar vaqtidayoq Erdogon tarafdorlarining bosimini boshidan kechirgan, ammo golib chiqqan edi. Istanbuldagi maglubiyat Erdogon uchun kamsitilish boldi, chunki u aynan Istanbulda 1994-yili mer sifatida siyosiy kotarilishni boshlagan edi.

Erdogon 2013-yili Gozi bogidagi noroziliklarni bostirgandan keyin qurilish ishlarini oz tarafdorlari bolgan kompaniyalarga topshirgan edi. Shu davrdan beri mamlakatda inqiroz davom etmoqda va dabdabali qurilishlar shaharni ifloslantirmoqda.

Istanbulning ogizga tushgan xalqaro aeroporti sarmoyadorlar uchun tubsiz jarlik va koplab ishchilar uchun qabristonga aylandi. Iqtisodiy tushkunlik tufayli Erdogon ulkan Istanbul kanalini qazish loyihasidan voz kechishga majbur boldi.

Istanbul saylovlarining bekor qilinishi Erdogon partiyasi Adolat va taraqqiyot uchun katta zarba bolishi mumkin. Odamlar gazablangan va bunga ular batamom haqli. Muxolifat yangi saylovlarda galaba qilishi uchun imkoniyat yetarli. Erdogon va uning pariyasiga ogir boladi.

Eskerra otryadi yoxud Gitler bunkerini himoya qilgan uch yuz ispan

SSSRga qarshi hujumga tayyorlanar ekan, Gitler unga fuqarolik urushi vaqtida korsatilgan yordam uchun javob qaytarishni soradi. General Franko Germaniyaga yordam uchun zangori diviziyasini yubordi. Bu diviziya ispaniyalik kongillilardan iborat bolib, 18 mingdan ziyod shaxsiy tarkibga ega edi. Zangori diviziyaning urushdagi ishtiroki 1943-yilda tugadi. AQSh va Angliyaning bosimi ostida general Franko oz kongillilarini ortga chaqirib oldi, deb yozadi Ispaniyaning ABS Historia nashri.

Lekin sovetlarga qarshi kurashni davom ettirishni istagan bir guruh ispan ofitserlari Sharqiy frontda qolib, 1,5 ming kishidan iborat Ispaniya kongillilar guruhini tuzadi va Volxov frontida jangni davom ettiradi. Maglubiyatga uchrayvergach, Franko ularni ham Ispaniyaga qaytarib olib keladi va chegaralarni bekitib qoyadi. Ammo ispan kongillilari turli yollar bilan Germaniya qol ostida bolgan Fransiyaga otib oladi. Bu yerda ulardan ikkita bolinma tuzilib, ularni fyurerni qoriqlaydigan Waffen SS diviziyasiga qoshib qoyishadi. Keyinroq ularni barcha chet elliklar xizmat qiladigan Vallon diviziyasiga otkazishadi.

Vallon diviziyasi ham tor-mor etilgach, Migel Eskerra Germaniyaning turli joylarida urushda qatnashayotgan ispanlardan harbiy bolinma tuzish vakolatini oladi. Zangori diviziya faxriysi Eskerra 300 dan oshiq ispanlardan kongilli bolinma toplaydi va Waffen SS tarkibiga qoshiladi. Mazkur guruh janglarda toblangani uchun sovet qoshinlariga ota kuchli qarshilik korsatadi. Korsatgan xizmatlari uchun Gitler Eskerrani oz bunkerida Ritsarlik xochi bilan taqdirlaydi.

Eskerra bolinmasi doiraviy mudofaa tashkil etib, songgi janglarda fyurerning bunkerini oxirgi damlargacha himoya qiladi. 30-aprel sanasida Gitler oz joniga qasd qiladi.

Nemislar taslim bolgach, ispanlar ham taslim boladi va omon qolganlari harbiy asirlar lageriga yuboriladi. Eskerra esa qandaydir yollar bilan qochib qutulib, Ispaniyaga qaytib keladi.

Jahongir Ergashev tayyorladi.



Manba: Daryo.uz
: admin (11-05-2019, 09:29)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 35) ( 0) ( 33) ( 2)
:
-
:
20 ... -