» » Daryo tahlili. Yevroparlamentga saylov natijalariga bir nazar

Daryo tahlili. Yevroparlamentga saylov natijalariga bir nazar


2426-may kunlari bolib otgan Yevropa parlamenti saylovida ong va sol markaz ittifoqchilaridan yuz ogirib, yashillar, ota ong va liberallarga ovoz berdi. Saylov tafsilotlariga Daryo sharhlovchisi Jahongir Ergashev toxtaladi.

Saylovda qatnashish uchun kelganlar miqdori yoshlarning faolligi hisobiga 1994-yildan beri eng yuqori darajada boldi.

Millatchilar bir qator mamlakatlarda, ayniqsa Fransiyada katta muvaffaqiyatga erishgan bolsa-da, lekin markazchilikdan ota ongga tomon katta sakrash bolmadi.

Yevropa parlamentida doimiy kopchilikka ega bolgan bu fraksiyalar 43 foiz ovoz olishga erishdi, lekin Yevropaning eng yirik demokratik organi ustidan nazoratni yoqotdi.

Yevropa parlamentning navbatdagi chaqiriq kengashi har qachongidan ozgacha bolishi aniq bolib qoldi. Saylovchilarning oldingi deputatlarning ozlariga katta maoshlar tayinlab olgani, migrantlar muammosiga jiddiyroq chora kormayotgani, budjet mablaglarining sarflanishi borasida toplanib qolgan muammolar oz natijasini berdi.

Saylov natijasi quyidagi jarayonlarni yuzaga keltirdi:

1. Ikki partiyaviylik tizim tugadi.

Ong markazchi Yevropa xalq partiyasi va sol markazchilar (sotsialistlar va demokratlar ittifoqi) uzoq vaqt mobaynida ustun bolib, faqat ozaro siyosiy muhorabada boldi. Endi bunday vaziyat bolmaydi.

Davrning tugashi ayniqsa Germaniyada sezildi. Bu yerda amaldagi Angela Merkel partiyasi bor-yogi 29 foiz ovoz toplay oldi. Belgiyalik siyosatchi Gi Verxofstadt boshchiligidagi markazchi Yevropa demokratlarlari va liberallari uyushmasi jiddiy yutuqqa erishdi va 109 orinni qolga kiritdi.

2. Yashillar tolqini.

Ekologik partiya mazkur saylovda Skandinaviyadan tortib Portugaliyagacha bolgan mamlakatlarda oz korsatkichlarini ancha yaxshilab oldi.

30 yoshgacha bolgan saylovchilarning uchdan bir qismi yashillar partiyasiga ovoz berdi. Saylov vaqtida 90 nafar vloger YouTube orqali iqlim ozgarishiga jiddiy chora korishga otlangan partiyalarga ovoz berishga chaqirdi. Ular ota ong Germaniya uchun muqobil partiyasi atrof muhit masalasiga etiborsiz munosabatda ekanini alohida takidladi.

Fransiyada ekologik blok uchinchi orinni egalladi, ammo Le Pen va Makron saylov jarayonida atrof muhit masalasida siljish borligida xizmatlari beqiyos ekanini takidladi.

Makron saylovchilarga qayta tiklanadigan energiya manbalariga otish uchun bor imkoniyatini sarflashga vada berdi. Le Pen globallashuvdan voz kechish tabiatga xizmat qiladi, deb nutq sozladi.

Finlyandiyada yashillar harakati parlamentda ikkinchi orinni egalladi.

Irlandiya yashillar harakati 15 foiz ovoz qolga kiritdi.

3. Ong millatchilarning berqaror muvaffaqiyati.

Ota ong kayfiyatdagi guruhlar saylov oldidan tontarish qilib, hokimiyatni egallaymiz deb doq-popisaga ham qol urgan edi. Italiyada Matteo Salvini, Fransiyada Marin Le Pen galabaga erishgan bolsa-da, umumyevropa manzarasida ota onglar oz maqsadiga erisha olmadi.

Matteo Salvini boshchiligidagi Liga saylovchilarning 30 foiz ovozini qolga kiritdi.

Le Pen saylovda yutuqqa erishib, Fransiyani Yevroittifoqdan chiqishga chaqiriqlar soni kamaydi. Le Penning galabasi Emmanuel Makronga qarshi kurashayotgan sariq nimchalilar ovozlari tufayli bir orinni qolga kiritdi.

Fransiya va Germaniyadan boshqa mamlakatlarda millatchilar yutuqlari unchalik ham katta emas.

Islomga qarshi kayfiyatlari bilan tanilgan Geert Valders boshchiligidagi Niderlandiya Ozodlik partiyasi Yevropa parlamentidagi orinlaridan mahrum boldi.

Buyuk Britaniyada Nayjel Farajning Brexit partiyasi konservatorlardan ovoz tortib olib, galabasini nishonlamoqda. Shunday bolsa-da, Brexitni talab qilayotgan leyboristlar va boshqa partiyalar Faraj partiyasidan kora koproq ovozni qolga kiritdi.

Ispan millatchilari ham yutqazib, bor-yogi 6 foiz ovoz oldi.

Germaniya uchun muqobil partiyasi ham kamroq ovoz oldi.

Saylovdan keyingi vaziyat qanday tus oladi?

Endilikda Yevropa parlamentida ozaro kurash avj olishini kutish mumkin. Albatta, markazchilar oz tarafdorlarini kopaytrish uchun turli mayda partiyalar bilan muzokaralar olib boradi. Lekin ota ong va sol partiyalar ularga qattiq qarshilik korsatishi muqarrar. Putin saylov natijasidan qoniqish hosil qilgan korinadi. Agar uning Yevropa parlamentidagi dostlari yanada koproq ovoz olganida, yanada xursand bolishi aniq edi. Ayni paytda vaziyat Rossiya uchun unchalik ham yomon emas.

Muallif fikri tahririyat nuqtai nazariga mos kelmasligi mumkin.



Manba: Daryo.uz
: admin (30-05-2019, 15:59)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 22) ( 0) ( 22) ( 0)
:
-
:
:
-
20 ... -