» » Myunxendagi Qora sentabr. Falastinlik terrorchilarning isroillik sportchilarga hujumi va olingan qasos tarixi

Myunxendagi Qora sentabr. Falastinlik terrorchilarning isroillik sportchilarga hujumi va olingan qasos tarixi


1972-yil 5-sentabr kuni erta tongda Myunxendagi Olimpiya qishlogining panjaralari ustidan oshib otgan Qora sentabr nomli Falastin ekstremistik guruhi azolari Isroil delegatsiyasi joylashgan kvartalga kirib bordi. Bosqinda bir nafar isroillik oldirildi va boshqa isroillik sportchilarning katta guruhi garovga olindi. Daryo voqea tafsilotlari haqida hikoya qiladi.

Quyidagi sportchilar terrorchilar tomonidan garovga olingan edi: ogir atletikachilar Zev Fridman, Yosef Romano va Devid Berger, kurashchilar Eliezer Halfin, Mark Slavin va Gadi Tsabarilar, klassik kurash boyicha hakam Jozef Rutfreynd va ogir atletika boyicha hakam Yakov Shpringer, murabbiylar Andre Shpitser (qilichbozlik), Kehet Shor (oq uzish), Moysha Vaynberg (kurash), Amipur Shapiro (yengil atletika). Bosqindan faqatgina Gadi Tsabari qochib qutulishga muvaffaq boldi, u butun boshli zinadan bir sakrashda tushib, zulmat ichra goyib boldi.

Olimpiya qishlogining panjaralari oldida juda kop odam yigilgandi, ular Isroil delegatsiyasi yashagan balkonlar va uyning tomida boshiga niqob kiygan va avtomatlar bilan qurollangan odamlar turganini kordi. Birgina ehtiyotsiz harakat va ular ot ochishni boshlashlari mumkin edi. Germaniya hukumati tez orada falastinliklar bilan muzokaralarga kirishdi, ular esa oz navbatida Isroil qamoqxonalaridagi 234 nafar falastinlik mahbusni va garbiy Yevropa qamoqxonalaridan yana 16 kishini zudlik bilan ozod qilishni talab qildi. Olimpiya qishlogining meri Valter Treger, Germaniya olimpiya qomitasi prezidenti Villi Daume va Bavariya ichki ishlar vaziri Bruno Merklar sportchilar orniga ozlarini garovga taklif qildi, ammo terrorchilar bunga rozi bolmadi.

Kunning ortasida terrorchilar Moysha Vaynbergni oldirdi va uning jasadini kochaga uloqtirdi. Bu bilan ular ozlarining maqsadlari jiddiyligidan dunyo hamjamiyatini ogohlantirmoqchi edi. Kunning oxiriga kelib Germaniya kansleri Villi Brandt Isroilning Olimpiya oyinlarini tugatish togrisidagi talablarini rad etdi.

Terrorchilar bilan muzokaralar 16 soat davom etdi. Natijada Germaniya ichki ishlar vaziri Xans Ditrix Gensher falastinliklarning shartlariga rozi boldi. Asirlar saqlanayotgan uy yoniga uchta vertolyot qondirildi. Vertolyotlarga terrorchilar va garovga olinganlar chiqdi, ular Fyurstenfeldbryuke harbiy aerodromi tomon yol oldi, keyin ularni Yaqin Sharqqa jonatish rejalashtirilgan edi. Ammo besh nafar qurollangan terrorchi vertolyotlardan tushishi bilanoq snayperlar ularga qarata oq uzdi.

Umuman olganda, ushbu qutqarish operatsiyasi toliq muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Sakkizta terrorchidan ikkitasi yoq qilindi, qolganlari tartibsiz ravishda oq uza boshladi. Jangarilardan biri tort nafar garovga olinganlarni otib tashladi, ikkinchisi esa besh nafar isroillik sportchi otirgan vertolyot tomon qol granatasini uloqtirdi. Qisqa jangdan song yana uch nafar terrorchi yoq qilindi, shuningdek, Germaniya Federativ Respublikasining ikki fuqarosi politsiyachi va portlagan vertolyotning uchuvchisi halok boldi.

Bavariya politsiyasining kechikkan va notogri oylangan harakatlari on bir isroillik sportchi va murabbiylarning olimiga sabab boldi. Besh nafar terrorchi oldirildi, yana uch kishi qolga olindi.

Isroil xalqi qasos olishni talab qila boshladi. Tel-Aviv va Quddus kafelarida odamlar asosan qasos haqida gaplashardi. Nufuzli universitet professorlari ham qasos olishga chaqirdi. Qasos olish hukumatning favqulodda yigilishida ham muhokama qilindi. Isroil hukumati ushbu terroristik harakatga aloqador barcha shaxslarni qidirish va yoq qilishga qaror qildi. Isroil bosh vaziri Golda Meyer Knessetdagi nutqida: Xalqimizga berilgan barcha kuch va qobiliyatlarni terrorchilarni qayerda bolishidan qatiy nazar topib yoq qilishga qaratamiz, dedi.

Shunday qilib, Isroil hukumati Myunxen fojiasiga aloqasi bolgan har har qanday odam borki jazolashga qaror qildi. Buning uchun jinoyatchilarni topish va yoq qilish boyicha misli korilmagan operatsiya tashkil qilindi va amalga oshirildi. Golda Meyer hukumati va Mossad tomonidan amalga oshirilgan ushbu operatsiya Xudoning qahri deb nomlandi. Bir necha yil davomida Isroil razvedkasining agentlari butun dunyo boylab falastinlik jangarilarini qidirib topib, togridan togri bosh vazir Golda Meyerdan olingan yoq qilish sanksiyasini amalga oshirdi.

Golda Meyer Mossad rahbari Svi Zamirga Myunxendagi teraktni sodir etganlar, Qora sentabr guruhi azosi bolganlar va bu ishlarga aloqador har qanday odamlar royxatini tuzishni buyurdi. Asosiy maqsad Yevropadagi butun terroristik tarmoqni yoq qilish edi.

Ushbu vazifani bajarish uchun Golda Meyer va Mudofaa vaziri Moshe Dayan boshchiligida X-qomita tashkil qilindi, ushbu qomitaning buyrugiga binoan Mossad maxsus guruhi tuzildi. Shunday qilib, Qora sentabr terroristik guruhi azolari va hujumga bevosita yoki bilvosita aloqador bolganlarga qarshi ov boshlandi.

Terakt tashkilotchiligida gumon qilinganlardan birinchisi Abdul Vayl Zuaytar 1972-yil 16-oktabrda otib oldirildi. 1973-yil iyuniga kelib, Mossad oz royxatidagi 17 kishidan 13 nafarini yoq qildi. Qora sentabr tashkilotining yetakchisi Abu Ayyod 1991-yilda, Myunxen fojiasidan 19 yil otib oz sheriklari tomonidan oldirilgan.

Ammo Livan va Norvegiyada otkazilgan operatsiya davomida terrorizmga aloqador bolmagan bir nechta shaxslar ham oldirilgan. Masalan, Norvegiyaning Lillexammer shahrida Mossad agentlari homilador rafiqasi bilan kinoteatrdan uyga qaytayotgan ofitsiant Ahmad Bushikini oldirgan. Agentlar uni Qora sentabr guruhining yetakchisi Ali Hasan Salame bilan adashtirib yuborgan.

Mossadning bazi agentlari Norvegiya politsiyasi tomonidan ushbu qotillik uchun hibsga olingan va 2,5 yildan 5 yilgacha qamoq jazosiga mahkum etilgan, boshqalari, shu jumladan, operatsiya rahbari qochishga muvaffaq bolgan. Biroq mahkumlarning hech biri 22 oydan ortiq qamoqda otirmadi; keyinchalik ular amnistiyaga tushib, Isroilga deportatsiya qilindi. Isroil hukumati vafot etgan ofitsiantning oilasiga tovon puli tolagan, ammo qotillik uchun javobgarlikni tan olishdan bosh tortgan.

Umuman olganda, ushbu vazifa toliq bajarilmagan, terroristik hujumning mafkurachi va tashkilotchisi bolgan Abu Dovud hayotiga qilingan bir necha suiqasdlardan omon qolgan. 1993-yilda Isroil Abu Dovudning Iordan daryosining garbiy sohiliga tashrif buyurishiga ruxsat berdi va 1996-yilda u Gazo sektoriga tashrif buyurib, Falastinni ozod Qilish tashkilotining yigilishida qatnashdi. Abu Dovud 73 yoshida, 2010-yilning 3-iyulida Damashqning Andalus kasalxonasida vafot etdi.

Ushbu voqealar asosida Gollivud kinoijodkorlari tomonidan Myunxen deb nomlangan mashhur film suratga olingan. Filmni rejissor Stiven Spilberg ishlagan bolsa, unda bosh rollarni Gollivud yulduzlari Erik Bana va Deniyel Kreyglar ijro etgan.

Yillar davomida tinchlik ramzi bolib kelgan Olimpiya oyinlarida tokilgan qon Olimpiya harakatining tarafdorlarini dahshatga soldi. Ertasi kuni Olimpiya stadionida fojiadan halok bolgan isroilliklarni xotirlash marosimi bolib otdi. Marosim Myunxen opera orkestri tomonidan Lyudvig van Betxovenning Egmont operasiga yozgan uvertyurasi bilan ochib berildi.

Osha fojiali soatlarda Olimpiadaga bolgan qiziqish sona boshladi. Ushbu voqea munosabati bilan oyinlarni vaqtincha toxtatib turish togrisida takliflar bolgan. Ammo Xalqaro olimpiya qomitasining navbatdan tashqari sessiyasi bir ovozdan oyinlarni toxtatmaslik togrisida qaror qabul qildi. Musobaqa oz yakuniga yetkazildi. Garovga olingan sportchilarni ozod qilishni Germaniya hukumati isroil maxsus kuchlariga topshirmay, ozi amalga oshirdi va natija juda achinarli boldi. Balki bu narsa isroilliklarga topshirilganda operatsiya muvaffaqiyatli kechgan bolar edi, chunki ular Entebbe aeroportida shunga oxshash vaziyatdan juda mohirlik bilan chiqishgan. Ammo bu endi umuman boshqa hikoya...

Nurbek Alimov tayyorladi.



Manba: Daryo.uz
: admin (6-09-2020, 21:25)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 33) ( 0) ( 31) ( 2)
:
-
:
20 ... -