» » Rano Shodiyeva: Bizning xalqimiz nogironlikni togri qabul qilmaydi, bunga tayyor emas

Rano Shodiyeva: Bizning xalqimiz nogironlikni togri qabul qilmaydi, bunga tayyor emas


OzDJTU Xalqaro jurnalistika fakulteti talabasiXonzodabegim Azamova Ozbekistonda xizmat korsatgan artist Rano Shodiyeva bilan intervyu uyushtirdi.

Suhbatdoshim Rano Shodiyeva ekanligini bilganimda biroz xayajonlandim.Korinishlaridan jiddiy, qattiqqol tuyulgani uchun suhbatimiz qanday kecharkan, til topishib keta olarmikanman deb oylagandim. Lekin ular bilan suhbatlashgandan song, jiddiylik ortida hokisorlikni, qattiqqollikka berkingan mehrni his qildim. Bugun Rano Shodiyevni ozim uchun boshqatdan kashf qildim...

Rano opa hozirda respublika Imkoniyati cheklangan yoshlar va bolalar markaziga rahbar qilishni boshladingiz. Bu hammani hayratga soldi. Sizni ijodkor, ajoyib aktrisa va ona sifatida bilardik...

20 yildan buyon xayriya ishlari bilan shugullanaman. Eshitish imkoniyati cheklangan bolalar bilan ishlashga moljallangan Sozlovchi qollar nodavlat notijorat markaziga rahbarlik qilganman. Markazda surdologlarni (eshitish qobiliyatini tiklaydigan shifokor) bir joyga yigib, Jayka tashkiloti bilan aloqani yolga qoyganmiz. Bir qancha xayrli ishlarni ham amalga oshirganmiz. Yoshlar ittifoqi qoshidagi markaz rahbarligiga nomzodlar kop edi, lekin bu sohadagi faoliyatimni hisobga olib menga shunday masuliyatli vazifa topshirildi. Men esa bu ishni bajonidil qabul qildim. Lekin bunga men ish deb qaramayman. Kimgadir yordam berish, unga tayanch bolishni hayotiy vazifam deb hisoblayman.

Tashkilotining asosiy vazifasi nima?

Imkoniyati cheklangan yoshlar qatlamini, xususan, kozi ojiz, eshitish qobiliyati cheklangan yoshlar manfaatlarini himoya qilish. Qanchadan-qancha biron marta kochaga chiqmagan, birov xabar olmaydigan yoshlarimiz bor. Asosiy vazifamiz ularni hayotga qaytarish, oqishiga va ishlashiga, hayotda oz orniga ega bolishlariga komaklashish.

Necha yoshdan boshlab bolalar sizlarga murojaat qilishi mumkin?

Yoshlar ittifoqi 14 yoshdan 35 yoshgacha bolgan yoshlarni qamrab oladi. Ulardan farqli va yutuqli tomonimiz shundaki, biz bolalarni tugilganidan boshlab, 35 yoshgacha gamxorlik qilamiz. Nafaqat bolalar va yoshlar, balki ularning ota onalari bilan ham ishlaymiz. Chunki, aksariyat imkoniyati cheklangan yoshlar uyda otiradi. Faqatgina ota-onalari bilan gaplashadi. Biz ular orqali bolalar bilan aloqani yolga qoyamiz. Lekin shunday ota-onalar borki, soqovchani bilmaydi. Bolasini tilini bilmasa qanday tarbiya beradi, qanday gaplashadi, dardlashadi? Bolaku internatda organib ketadi, lekin ona organmaydi. Shunday oilalar borki, bolasi nevarali bolsa ham bilmay yuraveradi. Fikrini tushuntirib berolmaydi. Qanaqadir ishoralar bilangina muloqot qila oladi. Lekin bu yerda ota-onalarni ham ayblamoqchi emasman. Chunki organishlari uchun sharoit yoq. Markazimizda shunday oquv kurslarini ochishni rejalashtirganmiz. Bundan tashqari ham ruhiy, ham huquqiy tarafdan yordam berish maqsadida atrofimizga malakali psixolog, huquqshunoslarni ham toplaganmiz.

Markaz hozirgacha qanaqa loyihalarni amalga oshirdi?

Hozir asosan, viloyatlarga borib, imkoniyati cheklangan yoshlar bilan tanishyapmiz. Ularning yashash sharoitlari qanday, nimaga ehtiyoji bor organyapmiz. Keraklicha amaliy yordam beryapmiz. Shuni afsus bilan aytamanki, yurtimizda nogiron yoshlar soni kamaytirib korsatiladi. Lekin chekka-chekka qishloqlarga borib, uyma-uy yurib aslida bunday bolalar safi tobora ortib borayotganiga guvoh bolyapman. Bunga esa qarindoshlar ortasidagi nikoh, qizlarning erta turmush qurishi asosiy sabab bolyapti. Viloyatlarda kop kuzatdim. Begonaga qiz bermayman, jigarim, yaqinim deb, farzandini kelajagini barbod qilayotganini bilmaydi. Homilador kelinlarga bu naslimni davomchisi, uni hozir asrab avlaylashimiz kerak demasdan sogligiga beetibor boladi. Qancha targibotlar qilinyapti, oqibatlari korsatilyapti lekin bazi ota-otalar, qaynotalar bunga hali hamon befarq qarayapti. Buning natijasida butun umr kamchiliklaridan uyalib, tengdoshlariga qoshilolmay yashaydigan yoshlar tugilayapti. Soglom tugilgan chaqaloqlar ham onaning loqaydligi, masuliyatsizligi natijasida kar, soqovlikni orttirib olayapti.

Hozir kasallikning bir qancha sabablarni keltirib otdingiz. Aytingchi, qanday qilib bularningoldini olish mumkin?

Televideniye orqali koproq korsatuvlar tayyorlash kerak. Unga sohaga doir mutaxassislar, kuchli psixologlar hamda imkoniyati cheklangan yoshlarning ozini va oila azolari ham taklif etish kerak. Chunki nogironlik bitta farzandni yoki uni onasining emas, balki butun oilaning, millatning musibati. Agar ularni gapirtira olsak, odamlarga korsata olsak, ishonaman ishimiz yanada samarali boladi. Shundagina kemamiz oldinga siljiydi.

Faoliyatingiz davomida sohada qanday qiyinchiliklarga duch keldingiz?

Bazida soatlab ularning eshigini tagida qolib ketgan vaqtlarim bolgan. Chunki ota-onalari bolasini oldiga kirgizmaydi. Gaplashishimni xohlamaydi. Kopchilik imkoniyati cheklangan yoshlar ota-onalariga dardini aytolmaydi. Ularga yuk bolayotganidan uyaladi. Lekin ozini qiynayotgan gaplarini, dardlarini birovga aytishi mumkin. Bazi onalar Oiladagi gap kochaga chiqmasin, deydida gaplashishimni xohlamaydi. Bizda eskitdan shunaqa qarash bor. Odamlar gapiradi, keyin bizga qiz bermay qoyadi, deydida bolani uydan kochaga chiqarmaydi. Odamlardan ajratib qoyadi. Lekin nogironlik nasldan-naslga otmaydigan, balki orttirilgan kasallik ekanini juda kam hollardagina nasl surishi mumkinligini bilishmaydi.

Boshqa davlatlarda imkoniyati cheklangan yoshlar tengdoshlari bilan birga oynaydi, gaplashadi. Nimaga bizning yoshlar ulardek bololmaydi, bemalol oynab kulolmaydi. Nima uchun odamlarning gapi deb ular hech kimga qoshilolmay, butun umrini tort devor ichida otkazishi kerak?! Ularni erkin yashashga haqqi yoqmi? Axir ular ham bola, ular ham odam! Boshqalar qatori oynab kulishni, shirin sozlar eshitishni xohlaydi. Nimaga bizda bunday emas. Chunki bizning xalqimiz nogironlikni togri qabul qilmaydi, bunga tayyor emas. Misol uchun muruvvat uylariga borganimizda kap-katta yigitlar ham ularni korib ozini yoqotib qoyadi. Chunki kozi organmagan. Ochiq aytaman kopi hazar qiladi. Rano bularni qanday quchoqlab, opasiz, deb savollar ham berishadi. Hayron qolaman... bu harakatlari bolajonlarga qanchalar ogir botishini bilmaydi.

Agar biz ular bilan dostlashib, aloqani yolga qoyganimizda edi mustahkam irodasini his qilardik. Viloyatlarda shunday yoshlar bilan muloqot qildim. Ahvoli, yashash sharoiti ogirligi korinib tursa-da, lekin hech biri ahvolidan nolimaydi, shikoyat qilmaydi. Otayotgan har bir kuniga shukr qilib yashaydi. Lekin ular his qiladi. Ota-onasiga yuk bolayotganidan afsuslanadi. Boshqalar qatori oqigisi, ishlagisi keladi. Shuning uchun biz ularga turtki berishimiz kerak. Ularga dost bolib, chin dildan samimiy muloqot qilishimiz, ularga pul, oyinchoq, moddiy manfaat muhimmas, ularga etibor, mehr kerak. Chin dildan dostlashmoqchi, xolis yordam bermoqchi bolgan kongilli yoshlarni markazimizga taklif qilamiz. Faqatgina bizga chin dildan hech qanday manfaatsiz yordam qolini choza oladigan, samimiy mehr bera oladigan yoshlar kerak.

Jizzaxlik Rizvon degan bola bilan gaplashib turamiz. Uning irodasiga, matonatiga qoyil qolganman. Eshitmaydi, yurolmaydi, gapirolmaydi, lekin hayotga bolgan muhabbati shu darajada kuchli... Hozir oyogida pianino chalishni organyapti ekan. Qarang, biz soglom bola turib, yolimizda togri yurolmaymiz. Lekin u oyoqlari bilan pianino chalyapti...

U nasrda ijod ham qilib turadi. Monologlar yozadi. Yozganlarini jonatadi. Shunaqangi qalami otkir duyoqarashi kengki, yozganlarini oqib hayron qolasiz. Bir kuni u menga opajon men ozimga hech narsa soramayman, lekin onam menga kuyaverib, qattiq kasal bolib qoldi. Iltimos, uni davolatishga yordam bering, deb SMS yubordi. Qarang, qanchalar onasiga mehribon. Ozi ogir ahvolda tursa ham onasi uchun sorayapti. Bunday insonlar vatanparvar, oilasiga sadoqatli boladi.

Oilada qanday ayol, qanday rafiqasiz? Ozingizni qanday onaman deb hisoblaysiz?

Boshqalar qatori men ham ozimni yaxshi ona sifatida bilaman (kuladi). Togrisi, bu savol javob berish men uchun qiyin. Chunki bolalarimga kop vaqtimni ajratolmayman. Birga bololmayman. Bir kuni oglimni bogchadan olib qaytayotsam u kozlarimga qarab, jiddiy turib Oyijon, siz uzoqda bolgan paytlaringizda sizni qanchalar soginishimni bilganingizda edi, deb yiglab yubordi. Ozimni qoyarga joy topolmadim. Ona uchun bu gapni farzandidan eshitish juda ogir. Avvallari qizimga ham vaqt ajratolmasdim. U ham mendan qattiq xafa bolardi. Lekin ulgayib, Osha paytlari togri yol tutgan ekansiz, deb vaziyatimni, holatimni tushundi. Va hozir meni qollab-quvvatlaydi. Ishonaman vaqti kelib oglim ham nima uchun mehrimni boshqalar bilan bolishayotganimni tushunadi.



Manba: Daryo.uz
: admin (7-04-2018, 12:28)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 31) ( 0) ( 29) ( 2)
:
-
:
20 ... -