» » Bir guruh olimlar Orol dengizining qurigan tubida chorvachilikni yolga qoyishni taklif qilmoqda

Bir guruh olimlar Orol dengizining qurigan tubida chorvachilikni yolga qoyishni taklif qilmoqda


Qishloq xojaligi fanlari doktori, Qoraqalpoq davlat universiteti professori Maqsud Ibrohimov boshchiligidagi bir guruh olimlar Orol dengizining Moynoq tumaniga qarashli suvi qurigan maydonlarida biologik resurslarini organib, u yerlarda chorvachilikni yolga qoyishni taklif qilmoqda, deb xabar berdi OzA.

Olimlar tomonidan Moynoq tumaniga qarashli dengizning suvi qurigan maydonlarida 10002000 bosh qoyga moljallangan qorakolchilik tajriba fermer xojaligini tashkil qilish boyicha mutasaddi organlarga tavsiyalar berilgan.

Orol dengizining qurigan yer maydonlaridan oqilona foydalanish zarur. Bunda asosiy masala suvi qurigan maydonlarda tabiiy holda va osimliklarni ekib kopaytirish orqali chol osimliklar qoplamini tashkil qilishdir. Shunday qilganda ikki masala oz yechimini topadi: birinchidan, chol osimliklar bilan qoplanganda dengizning suvi qurigan maydonlarida qumlarning kochishi, chang-tozonlar defilyatsiyasi kamayadi, flora va faunaning rivojlanishiga, dengiz tubida tuproq hosil bolish jarayoniga va Orolboyi mintaqasining ekologik sharoitiga ijobiy tasir korsatadi. Ikkinchidan, mintaqada chorva mollari uchun yangidan yaylov maydonlari kopayadi, deydi professor Maqsud Ibrohimov.

Qoraqalpogiston Respublikasi davlat ormon xojaligi qomitasi malumotlariga kora, 1989-yildan Qoraqalpogiston davlat ormon xojaligi qomitasi va xorijiy davlatlar hamkorlik tashkilotlari tomonidan dengiz suvi qurigan maydonlarga cholga chidamli osimliklar (saksovul, cherkez, qandim va b.) ekish ishlari olib borilmoqda.

Hozirda jami 418 ming 287 gektar maydonga chol osimliklari ekilgan. Jumladan, 294 ming 700 gektarga osimliklar urugi sepilgan, 59 ming 745 gektarga kochat uslubida ekilgan. 63 ming 842 gektar yerga osimliklarni tabiiy unib chiqishiga yordam berish ishlari olib borilgan. Ekilgan maydonlarning asosiy qismini saksovul, cherkez, qandim osimliklari egallaydi.

Dengizning qurigan tubiga ekilib kelinayotgan qora saksovul osimligi shoradoshlar oilasiga mansub bolib, boyi 5 metrgacha osadi. Bu osimlik taqir, chorliqum shorxok yerlarda yaxshi osadi. U Ustyurtda kop tarqalgan. Qora saksovulni kokligida mollar yaxshi yemaydi. Uni kuzda va qishda yumshagan shoxlari va barglarini istemol qiladi.

Shunday osimliklardan biri cherkez Orol dengizining qurigan tubiga urugidan ekib kopaytirilmoqda. Bu osimlik martaprel oylarida unib chiqa boshlaydi. Iyuniyul oyida gullaydi.

Qandim osimligi mollarning sevib yeydigan osimliklaridan biridir. Uning urugi juda sekin unadi. Aprelmay oylarida gullaydi. Mevasi iyun oyida pishadi.

Mol uchun ozuqa sanaladigan mana shu osimliklar Orolning qurigan tubida kopaymoqda.

Ekilgan maydonlarning bioekologik holatini organish boyicha olib borilgan kuzatishlarga asoslanib, chorva mollari uchun yaylov sifatida foydalanish mumkinligini angladik. Hisob-kitoblarga qaraganda, hozirda ekilgan maydonlarda 1 millionga yaqin qorakol qoylarini boqish imkoniyati mavjud, deydi olim Polat Xalmuratov.

Ozbekiston Prezidentining Qorakolchilik sohasini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari togrisidagi qarorida Qoraqalpogiston Respublikasi, Buxoro, Jizzax, Qashqadaryo, Navoiy, Samarqand va Surxondaryo viloyatlarining chol hududlarida yaylov ozuqabop osimliklarini ekib kopaytirish va qorakolchilikni yanada rivojlantirish boyicha aniq korsatmalar berilgan. Bu qaror dengizning qurigan maydonlaridan chorva mollari uchun yaylov sifatida foydalanishga imkoniyat yaratadi.

Adilbay Yesimbetov, Qoraqalpoq davlat universiteti Tabiatshunoslik fakulteti dekani

Olimlarning fikricha, dengizning qurigan maydonlarida chol osimliklarining ekma plantatsiyalarini yaratish va qumlarni kimyoviy usulda qotirish ishlarini olib borish orqali mintaqada ekologik muhitning barqarorlashiga erishish mumkin va chorva mollari uchun yangidan yaylovlar paydo boladi. Buning natijasida mintaqada ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlik taminlanadi.

Otgan haftada Qoraqalpogiston Respublikasi va Xorazm viloyati hududlariga yopirilgan tuzli boronning Orol dengizining qurigan tubidan kotarilganligi aytilmoqda.

Mavzuga doir:Ozgidromet Qoraqalpogiston va Xorazmda sodir bolgan qum boroniga izoh berdi

Ilmiy manbalardan malum bolishicha, dengiz suvi qurigan tubida Orolboyi, Ustyurt platosi, Qoraqum va Qizilqum chollari mintaqalarida chollanish jarayoni tezlashgan. Dengiz 1986-yildan boshlab suv hajmi keskin kamayib katta dengiz va kichik dengiz bolib bolinib ketgan. Hozirda katta dengizning suv sathi 3,40 metr, suv yuzasi 13,47 kvadrat kilometr, suv hajmi 81,35 kub kilometr, suvning mineralizatsiyalanish darajasi esa 152 l/gni tashkil qiladi.

Orol dengizining qurigan tubi qariyb 4 million gektarni tashkil qilib, shundan 1,3 million gektardan ortigi Ozbekiston hududiga togri keladi.



Manba: Daryo.uz
: admin (29-05-2018, 15:43)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 5) ( 0) ( 4) ( 1)
:
-
:
:
20 ... -