» » Nurali Qobul: Temurdan Lenin yasamasligimiz kerak. Yoq narsani ham yopishtiraverish uning obrosini tushirib qoyadi

Nurali Qobul: Temurdan Lenin yasamasligimiz kerak. Yoq narsani ham yopishtiraverish uning obrosini tushirib qoyadi


Dundar Alpning Sharqning eng buyuk hukmdori Temur romani usmonli turkchadan Tohir Qahhor va Sobir Sayxon tarjimasida chop etildi. Ushbu kitob yuzasidan yozuvchi, xalqaro Chingiz Aytmatov akademiyasi akademigi Nurali Qobul fikr bildirdi.

Sharqning eng buyuk hukmdori Temur asari 1902-yilda muallif tomonidan yashirin holda yozilgan. Muallif oz nomini qoysa boshi ketardi, Usmonli turk sultonlari omon qoldirmasdi. Muallif Temurga bolgan katta muhabbati tufayli oziga Dundar Alp taxallusini tanlagan, asl muallif kimligi haligacha nomalum. Roman osha davr Istanbul turkchasida yozilgan. Bir necha yillar avval Sobir Sayxon noyob kitob nusxasini eski kitob dokonidan topib olgan va Tohir Qahhor bilan birgalikda tarjima qilgan. Roman voqealari biroz reallikdan uzoqroq. Ammo biz uchun Temur haqidagi har qanday manba qadrli.

Kitobni oqib chiqdim va tarixchi mutaxassis sifatida ayrim tarixiy haqiqatlardan chekinish holatlarini uchratdim. Tarixiy-badiiy asarlarda 80-85 foiz holatlarda muallif toqimalar, mubolagalardan foydalanishi mumkin, lekin tarixiy haqiqatdan chekinmagan holda. Asarda ana shu qoidalarga amal qilinmagan orinlar bor. Misol uchun, Toxtamish Temurdan olti yil keyin olgan. Asarda Toxtamishning boshini kesib Temurga keltirishadi, bu bolmagan voqea. Qayta nashrda bu kamchiliklarni albatta togrilash kerak. Asar Temur shaxsini yaxshi bilgan mutaxassislar uchun qoshimcha malumotlar beradi, ammo oddiy oquvchini biroz chalgitishi mumkin.

Afsuski, biz temurshunoslikni temirchilikka aylantirib qoydik. Biz Temurdan Lenin yasamasligimiz kerak. Yoq narsani ham yopishtiraverish Amir Temur obrosini tushirib qoyadi, bor narsalarni haqiqatdan chekinmasdan yozish kerak. Shu bois dunyoda birinchi bolib roman yozgan inson Servantes aytadi: Qallob tarixchilarni soxta pul yasovchilardek qatl etish kerak deb. Ispaniya tarixida faqat soxta pul yasovchilargina olimga hukm qilingan.

Shu bois tarixni togri yozish kerak. Tarix buyurtma bilan, havas bilan yozilmaydi, tarix tarixligicha yoziladi. Temur haqida qon bilan, iymon bilan yoziladi. Oz tarixidan yuz ogirgan qavm va millatlar nomard hisoblanadi. Agar biz tarixiy haqiqatni buzsak ota-bobolar nomiga chiziq tortgan bolamiz.



Manba: Daryo.uz
: admin (24-04-2019, 22:43)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 5) ( 0) ( 5) ( 0)
:
-
:
:
-
20 ... -