» » Sakkizta tilni biladigan andijonlik qaynona

Sakkizta tilni biladigan andijonlik qaynona


Oxirgi paytlarda Ozbekistonda qaynona va kelinlar ortasida arzimagan sabablar tufayli turli-tuman tushunmovchiliklar, janjallar, hattoki, daxshatli jinoyatlar ham sodir bolmoqdaki, bunday xunuk manzaralar butun bir xalqning qaynona-yu kelinlari nomiga dog tushirmoqda. Ammo oramizda nafaqat bir yoki ikki, balki besh, olti nafar kelin bilan murosa-yu madora qilib, farzandi oilasini yanada mustahkamlash yolida barcha qiyinchiliklarni sabr-bardosh ila yengib kelayotgan qaynonalar ham yoq emas.

Andijon viloyatining Shahrixon tumanidagi Sohiobod mahalla fuqarolar yiginida istiqomat qilayotgan 74 yoshli Kimyoxon aya Oripova ham boy hayotiy tajribaga ega, oqila qaynonalardan. Turmush ortogi Gulomjon ota Oripov bilan 12 nafar ogil-qizni el-yurt koriga kamarbasta etib tarbiyalagan onaxon bugun umr yoldoshi ikkisi 8 kelin va ellikdan ziyod nevara-yu chevaralar qurshovida baxtli hayot kechirmoqda. Daryo muxbiri fayz-baraka qonim topgan bu baxtli oila sohiblari xonadonida boldi.

Tongich farzandimning qadami qutlug kelgan

Kimyoxon Oripova:

On toqqiz yoshimda qoshni qishloqdan shu xonadonga kelin bolib tushganman. Barcha qizlar singari menda ham boshida yangi oila muhitiga konikish oson kechmagan. Kelinlik paytimda rahmatli qaynonamning ozlari ham kelin edi, yani qaynonasi bilan birga yashardi. Har ikkisidan ham bilmaganlarimni organib, tajribamni oshirib borganman. Ular oz qizlaridek qabul qilishib, qolimdan kelmaydigan ishlarda yaqindan komaklashishardi. Doimo darvozadan hatlayotganda uydagi gap-sozlarni unutib, qoni-qoshnilarga oilamizda bolayotgan holatlarni aytib yurmang. Kochadan ham gap tashib kelmang, degan fikrlarni takror takidlashdan charchashmasdi. Bugun oylab korsam, ularning har bir gapi oilamiz mustahkamligini taminlash maqsadida aytilganligiga ishonch hosil qilyapman.

Rahmatli qaynonamning ikki farzandi bor edi xolos. Qaynopam Tilloxon bilan hozirgacha huddi opa-singillardek bir-birimizdan maslahatlar sorab, kunora yoqlab turamiz. Yigirma yoshimda onalik baxtiga muyassar bolganman. Qaynonam Umrixon aya ogil nabira korganliklaridan shodlanib, ularga Baxtiyor, deya ism qoygan. Tongich farzandimizning qadami qutlug kelib, shundan song Yaratgan birinma-ketin ogil-qiz ato etdi. Ikki marta egizak farzandlarni dunyoga keltirdim. Allohga behisob shukrlar bolsin, barchasi oilasi bilan tinch-totuv yashayapti. Faqatgina bir necha yil oldin toqqizinchi farzandim Ulugbekning bevaqt vafot etgani biz uchun ogir zarba boldi. Farzand dogi qalbni oqdek teshib otarkan. Hech bir ota-onaga farzandining olimini korib, song dogda qolishini ravo kormayman.

Kelin ham birovning koz qorachigi

Oilaning tinch-totuvligi, farovonligi kop jihatdan xonadondagi yoshi ulug insonlarga, qaynona-qaynotalarga bogliq. Ularning ogitlari, pand-u nasihatlari tufayli oila mustahkam boladi. Qaynonalik ham masuliyat, ozga bir oila muhitida tarbiya topgan qizni oz qizidek qabul qilish, unga gamxorlik korsatish katta fidoiylik talab etadi. Qaynona mehribon, kelinining borini oshirib, yogini yashirsa, bilmaganini orgatsa, kelin ham bu dargohda palak yozadi. Yosh, uy-rozgor ishlarida, muomala-munosabatda nonoqroq kelinlar ham bunday qaynonaning tarbiyasini olib, oqila va saranjom-sarishta bekaga aylanganini kop bor guvohi bolganman. Agar qaynona bagrikeng, har bir gapni yetti olchab, bir kesib aytsa, har qanday vaziyatni togri tushunsa oila parokanda bolmaydi. Ayrimlar kelin sal uxlab qolsa yoki ozgina beetibor bolsa, jerkib, tegrayveradi. Mahalla-koyga kelinining hatti-harakatini dasturxon qiladi. Keliniga qopol muomala qilib, dilini ogritadi, kun bermay, kesatiq gaplarni aytishdan sira charchamaydi. Bir oylab koringchi, qaynonaning fel-atvori shunday bolsa, uning farzandi qanday qilib baxtli-saodatli hayot kechiradi?! Yuqorida aytganimdek, oila totuvligi kop jihatdan qaynonaga ham bogliqligini yoddan chiqarmaslik darkor.

Aktrisalik ham qilish kerak

Bazi kelinlar qaynonasi tejamkor, saranjom-sarishta, bolalarga etiborli bolsin, degan maqsadda tergasa, darrov arazlab, yashamaymanga tushib qolishadi. Aslida kelin qaynona va boshqa oila azolaridan ranjimasligi, ularga gap qaytarmasligi hamda erining uyidagi gap-sozlarini ota-onasinikiga tashimasligi zarur. Ularni hurmatlarini joyiga qoyib, oila mustahkamligi yolida bazan aktrisalik ham qilib turishi kerak.

Sen-menga bormaganmiz

Kelinlarimning barchasi qoshni mahalla va qishloq farzandlari. Ularning hammasini turmush ortogim ikkimiz birga tanlaganmiz. Onasini korib, qizini ol deyishganidek, avval bolajak qudalarim haqida surishtirib, keyin eshik qoqib borganmiz. Xudoga shukr tanlovda adashmay, togri qilgan ekanmiz. Hammalari ozlaridan tinib-tinchib, sekin-asta quda-andali ham bolishyapti. Shu paytgacha kelinlarim bilan sen-menga borib, mahalla-koyga dongimiz chiqmagan. Hanuz qanday ishning boshini tutishmasin, albatta, bizlardan maslahat olishadi. Tongich kelinim Kunazimxon esli, har bir ishni vaqtida uddasidan chiqqani uchun undan qolgan kelinlarim ham andoza olishgan. Hammasi bir-biridan yaxshi. Ular ham ozaro ahil-inoq. Ilohim, mehr-oqibatlariga koz tegmasin!

Qaynonalikning ham gashti bor ekan

Kunazimxon Oripova, katta kelin:

Bu yerga kelin bolib tushganimda on toqqiz yoshda edim. Barcha qishloq kelinlari singari sahar uygonib, quyosh chiqqunicha kop yumushlarni bajarishga ulgurardim. Osha yili qaynonam on uchinchi farzandini dunyoga keltirgan. Kelinlik vazifalarimdan ortinib, chaqaloqqa ham qarardim. Shuningdek, turmush ortogim ham talaba bolganligi va uyga haftada bir marta kelganligi tufayli butun oilamiz bilan bir xonada qishlab, yashardik. Katta qaynonamni ham, qaynotam va qaynonamni ham murosaligiga amin bolib, ularning ahilligiga tan berganman. Biz alohida hovliga chiqib ketgunimizga qadar uch ovsin shu xonadonda birga yashaganmiz. Hech qachon oramizda sovuq munosabatlar bolgan emas. Dala ishlarida ham, uy yumushlarida ham bir-birimizga yordam berardik. Hozir ozim ham kelin olib, qaynonalik martabasiga erishganman. Qaynonalikning ham oziga yarasha mashaqqati va gashti borligini tushunib borayapman!

Biror marta tanbeh eshitmaganman

Munojatxon Oripova, oltinchi kelin. Tumandagi 46-umumtalim maktabi oqituvchisi:

Ayrim paytlarda qaynonamning sakkizta tilni qanday bilganiga hayron qolaman. Sababi ular biz kelinlarning barchasini tilini topib, gap aytadilar. Qaynonam chindan ham tilla ayol. Bu yil turmush qurganimga 18 yil tolgan bolsa, shu paytga qadar biror marta ham tanbeh eshitgan emasman. Har bir vaziyatni yumshoqlik bilan tushuntirardi.

Toyimizdan keyin bir hovlida uch kelin yashay boshladik. Uy ishlarini ham kelishib bajarardik. Ota uyim shahartartib bolganligi uchun bu yerda mol boqib, qishloq hayotiga ham moslashdim. Qaynonamning ozlari non yopish, mazali taomlar tayyorlash borasida ham ustozlik qilib, mahoratimni oshishida yaqindan yordamlashgan. Hattoki, qaynonam maktabda ishlashimga ruxsat berib, ozlari yozuv-chizuvlarimni qilishim uchun jihozlar ham olib bergan. Oz navbatida farzandlar tarbiyasi, kelinlik vazifalarimni vaqtida uddasidan chiqishga intilardim. Qaynonamning maslahatlariga amal qilib, kam bolganimiz yoq. Ilohim, qaynotam ikkisining umrlari uzun bolsin. Yana uzoq yillar birgalikda bizlarga bosh bolib yurishsin!

Sotti kelin deyishadi

Shoiraxon Oripova, kenja kelin:

Besh-oltita xonadon naridagi hovlidan kelin bolib tushganman. Eng kichik kelin bolganim va kun davomida qaynona-qaynotamni xizmatini qilganim bois qaynopalarim ham, qoni-qoshnilar ham Sotti kelin deyishadi. Katta hovliligi uchun keldi-ketdi kop. Har kuni mehmonlar, qarindosh-uruglarning qadami uzilmaydi. Tandir-tandir non yopib, katta qozonlarda taom qilishga ham ovsinlarim va qaynonam sabab organib qolganman.

Sakkiz kelin qanday til topishasizlar, deya soraydiganlar talaygina. Hamma gap qaynonamda, oilamizdagi muhitda. Ular bizga ahillikni orgatganlar. Qaynotam uzoq yildan beri haydovchilik qiladi. Uyda juda kam bolsa-da, biz kelinlar ularning ham hurmatini joyiga qoyib, ezozlaymiz.

Malumot ornida:

- Kimyoxon aya va Gulomjon otaning nikoh qurganlariga 54 yil toldi.

- Ularning 40 nafar nevara, 18 nafar chevaralari bor.

- Nevara kelinlar esa 6 nafar.

Muallif: Mirolim Isajonov



Manba: Daryo.uz
: admin (21-05-2019, 21:59)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 28) ( 0) ( 26) ( 2)
:
-
:
20 ... -