» » Yangi COVID-19 Uxan laboratoriyasi mahsulimi? Mutaxassis javob beradi

Yangi COVID-19 Uxan laboratoriyasi mahsulimi? Mutaxassis javob beradi


Bugun butun dunyoni koronavirus pandemiyasi qamrab olgan bir paytda qator olimlar uning kelib chiqish sabablarini organishda davom etmoqda. Ayniqsa, Nobel mukofoti laureati Lyuk Montanyening koronavirus Uxan laboratoriyasida yaratilgan deyishi keskin bahslarni keltirib chiqardi. Nobel egasiga bu masalada qay darajada ishonish mumkin?Bu savolga Xitoyning Janubi-garbiy universiteti doktoranti, ozbekistonlik yosh biologBaxtiyor Sheraliyev javob beradi.

Nobel mukofoti sovrindori, fransuz virusolog olimi Lyuk Montanye 16-aprel kuni Pourquoi Docteur saytiga bergan intervyusida SARS-CoV-2 virusining Uxandagi yovvoyi hayvonlar bozoridan kelib chiqqaniga ishonmasliginibildirdi. U bu haqida Hammasi ajoyib chopchak, bunday bolishi mumkin emas. Bu virus Uxandagi laboratoriyadan chiqqan, deydi.

Shu bilan birga, olim koronavirus genomiga OITS kasalligini keltirib chiqaruvchi OIV virusi genomi kiritilganini aytar ekan, balki u yerda mutaxassislar koronavirus genomi va OIV genomidan foydalangan holda OITS ga qarshi vaksina yaratishayotgan bolishi mumkin, deb aytdi. Bu haqida intervyuning ertasiga Fransiyaning mashhur CNews nashri xabar tarqatdi.

Lyuk Montanye ozi kim?

Keling, yuqoridagi olimning kimligiga biroz nazar tashlasak, ana undan keyin ayni mavzuni muhokama qilamiz. Lyuk Montanye 1983-yilda hamyurti Fransuaza Barre-Sinussi bilan birgalikda OITS kasalligining qozgatuvchisi bolgan OIV virusini kashf qildi. Kashfiyot uchun ikkala olim 2008-yilda fiziologiya yoki tibbiyot yonalishida Nobel mukofotini qolga kiritdi. Shundan song Lyuk Montanyening ilmiy karyerasida qulash boshlanadi.

Olim 2009-yilda ozi bosh muharrir bolgan jurnalda Bakteriya DNK ketma-ketligi asosida suv nanotuzilmalari elektromagnit signallar ishlab chiqaradi, degan ziddiyatli maqolasini chop etdi. Maqolada xulosa qilinishicha, patogen bakteriya va viruslarning DNKsi suyuqlik (suv)da ozidan ishlab chiqargan malum radiotolqinlarni qoldiradi. Keyinchalik suv unda patogen bakteriya va virus DNK bolmasa ham yangi virus yoki bakteriyani hosil qilishi mumkin.

Lyuk Montanye bu hodisani DNK teleportatsiyasi deb nomladi. Shundan song olim ilmiy jamoatchilik tomonidan juda ham keskin tanqid ostiga olindi. U soxta fan (pseudoscience) bilan shugullanayotganlikda va bundan tashqari xalqaro ilmiy jamoatchilik tomonidan soxta fan deb etirof etilgan homeopatiyani(homeopatiya tabiblikning bir yonalishi) qollab-quvvatlashda ayblandi.

Bundan tashqari, olim 2009-yilda OIVning kelib chiqishi va uning yuqishi haqida munozarali nazariyalarni ilgari surdi. 2017-yilda 100 nafar akademik uning emlashga qarshi pozitsiyasini tanqid qildi va shifokorlar kollejidan unga nisbatan sanksiyani kiritishni talab qildi. Hamkasbi Fransuaza Barre-Sinussi Lyuk Montanyening harakatlari haqida oz fikrini bildirar ekan, uning miyasi suyulib qolgan, deb aytdi.

Chindan ham koronavirus laboratoriyada ishlab chiqarilganmi?

Koronavirus pandemiyasi boshlanganidan beri virusning kelib chiqishi borasida juda koplab olimlar tomonidan fikrlar bildirib kelinmoqda. Koronavirus genomi tahlili yanvar oyidayoq butun jamoatchilikka elon qilindi. Dunyo boyicha virusning odam tomonidan yaratilgan bolishi mumkinligi haqidagi mish-mishlar avj olishiga qaramasdan ushbu taxminni soha mutaxassislari bir ovozdan rad etdi.Jumladan, Nature Medicineilmiy jurnalida 17-mart kuni SARS-CoV-2 ning kelib chiqishi haqida ilmiy maqola chop etildi.

Unda aytilishicha, koronaviruslar oilasining beta koronaviruslar guruhiga mansub virusning genom tuzilishi bundan avvalgi malum bolgan birorta virus namunasiga mos kelmaydi, bu uni laboratoriyada yaratilmagan deb xulosa qilish imkonini beradi. Bundan tashqari, SARS-CoV-2ning genomi boshqa barcha koronaviruslar genomi bilan solishtirib korilganda ulardan oziga xosligi bilan farq qilayotgani va avval kam organilgan, odam uchun xavfi borligi malum bolmagan pangolinlarda uchraydigan koronavirus genomiga juda oxshash ekani malum boladi.

Fevral oyida Financial Times nashri butun dunyoda koronaviruslarni organishi bilan malum bolgan mashhur olim Trevor Bedfordning sozlarini keltirdi, unda olim koronavirusning kelib chiqishi haqida quyidagicha fikr bildirdi: Ushbu virusning gen muhandisligi yoli bilan yaratilgani togrisida hech qanday dalil mavjud emas. Bizning qolimizdagi mavjud barcha dalillar virusning tabiiy tanlanish natijasida hosil bolganini korsatmoqda. Eng ishonchli ssenariyga kora, koronavirus 2070 yil avval korshapalakdan boshqa bir sutemizuvchiga otgan. Ana osha kimligi toliq aniqlanmagan oraliq xojayin hisoblangan sutemizuvchidagi virus odamga Uxan shahrida noyabrning oxiri, dekabrning boshlarida yuqqan.

Lyuk Montanye haq bolishi mumkinmi?

Lyuk Montanye oz intervyusida koronavirus genomi orasiga OIV virusining genomi bolaklari qoshilganini iddao qildi. Xosh, bu nima degani? Uning aytishi boyicha avvaldan malum bolgan qaysidir bir koronavirus (yuqori ehtimollik bilan SARS-CoV-1ni nazarda tutgan) genomi bilan OIV virusi genomi ozaro gen muhandisligi yoli bilan biriktirilgan. Va hozir biz korib turgan xavfli pandemiyaga sabab bolgan koronavirus kelib chiqqan.

Shunday bolishi mumkinmi? Albatta, mumkin, lekin buni hozirgi fan metodlari yordamida ikki daqiqada fosh qilish mumkin. Yuqorida eslab otganimiz Nature Medicine jurnalidagi maqolaning oziyoq Lyuk Montanye davosining asossiz ekanini korsatib beradi. Shunday bolsa ham men Lyuk Montanye iddaosini tekshirib korishga qaror qildim. Avvalo, xalqaro Biotexnologik malumotlar milliy markazidagi genom bazasidan SARS-CoV-2 genomini (MN908947), OITS xastaligini keltirib chiqaruvchi OIV virusining HIV type-1 (L20587) va HIV type-2 (M15390) formalarini yuklab oldim.

Ularning barchasini birgalikda ClustalX2 dasturi orqali tekshirdim. Dastur uchala virus genomini ozaro solishtirib, ularning oxshash qismlarini korsatib beradi. Mana shu orqali osongina SARS-CoV-2 genomi tarkibidagi OIV virusi qismlarini aniqlab olsa boladi. Natija esa Lyuk Montanye foydasiga bolmagani aniq. Viruslar genomi yirik bolgani uchun uning barcha qismini keltira olmasam-da, lekin ayrim qismlarini quyidagi rasmda keltirganman:

Rasmdan ham korinib turibdiki, SARS-CoV-2 va OIV viruslarining mutlaqo oxshash tomoni mavjud emas. Yuqoridagi olimlarning fikrlari va kichik shaxsiy tekshiruv natijasida aytishim mumkinki, koronavirus hech qanday laboratoriya mahsuli emas, aniqrogi, koronavirus Lyuk Montanye aytganidek, OIV virusi genomi asosida yaratilmagan. Qolgan xulosani esa oquvchining oziga qoldiramiz.



Manba: Daryo.uz
: admin (21-04-2020, 10:11)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 37) ( 0) ( 35) ( 2)
:
-
:
20 ... -