» » Paxtakor-79: 11-avgust fojiasiga 41 yil toldi

Paxtakor-79: 11-avgust fojiasiga 41 yil toldi


2020-yil 11-avgust kuniPaxtakor jamoasi tarixidagi eng qayguli voqea, 1979-yilgi aviahalokatga 41 yil toldi. Paxtakor klubi matbuot xizmati esa ushbu fojia sabab osha mashum halokat tafsilotlarinitaqdimqildi.

1979-yilning 11-avgust sanasi ozbek futbol jamoatchiligi uchun qora harflar bilan yozib qoyilgan. Butun xalqning aza tutishiga sabab bolgan hodisa Dneprodzerjinsk osmonida sodir bolgan. Oshanda ozbek futboli iftixori sanalgan Paxtakor jamoasi azolari samoda halokatga uchragan. Bu ozbek futboli uchun katta yoqotishga aylangan.

1979-yilning 11-avgusti.Toshkent vaqti boyicha soat 13 dan 35 daqiqa 38 soniya otgan. Shu lahzada Toshkent-Guryev-Donetsk-Minsk reysida parvoz qilayotgan TU-134 samolyoti Chelyabinsk-Kishinyov reysini bajarayotgan shu rusumdagi boshqa samolyot bilan toqnashib ketdi. Fojia yerdan 8400 metr balandlikda yuz berdi va ikki samolyot bortida bolgan 178 kishi halok boldi. Ular orasida osha vaqtda ozbek futbolining faxri hisoblangan Paxtakorning 17 nafardan iborat tarkibi ham bolgan. Afsuski, dispetcherning xatosi ikki yuzga yaqin insonlarni bu hayotdan olib ketdi.

Osha kuni Xarkovdagi havo harakatlarini boshqarish markazida 6 nafar dispetcher navbatchilik qilayotgandi. Bolim boshligi Sergeyev yosh Nikolay Jukovskiyni ish orniga otkazdi va unga rahbarlik qilib turishni Vladimir Sumskoyga topshirdi.

Osha kuni bu hududda ob-havo unchalik yaxshi emasdi. Osmonni bulutlar egallagan bolib, ular 8-9 kilometr balandlikda ham qalin joylashgandi. 65735 bort raqamli Tu-134 samolyoti Moskva vaqti bilan soat 13:11 da Donetskdan havoga kotariladi. A.S. Komarov boshchiligidagi ekipaj azolari 77 yolovchini manzillari tomon yetkazib qoyishlari zarur edi. 12:53 da Voronejdan uchgan boshqa bir Tu-134 esa 65816 bort raqamiga ega bolib, unda A.A. Taranenko komandirlik qilayotgandi. Moldovaga tegishli samolyot salonida 88 nafar yolovchi royxatga olingandi. Ulardan 16 nafari 12 yoshgacha bolgan bolalar bolgan.

11-avgustda sodir bolgan voqealar quyidagi holatda yuzaga kelgan

7:50. Xarkov havo harakatlarini boshqarish markazida rahbar Sergeyev janubiy-garbiy yonalishga masul etib katta tajribaga ega bolmagan Jukovskiyni qoydi. Uning harakatlarini nazorat qilishni esa birinchi klassli dispetcher Sumskoyga topshiradi. Vaholanki, bu hudud sobiq SSSRda samolyotlar eng kop uchib otadigan yolga ega edi. Odatiy kunlarda ham ushbu joy osmonida boshqa hududlardan kora ish ancha qizgin bolardi.

13:17. Moldovaga qarashli Tu-134 samolyoti Xarkov markazi bilan aloqaga chiqdi. Komandir 9600 metr balandlikni egallashni soradi. Lekin Jukovskiy unga bu yol band bolishini aytib, rad javobini berdi.

Keyin esa aloqaga Minskka tegishli bolgan Tu-134 chiqib, komandir Komarov samolyot 5700 metr balandlikda ekanini aytib, ozi uchun belgilangan 9600 metr masofaga kotarilishni soradi. Har ikki samolyot yonalishi Dneprodzerjinsk tumani osmonida togri burchak ostida kesishar, lekin oradagi farq bir daqiqani tashkil etardi. Biroq Jukovskiy hisobda adashib ketadi hamda ikki samolyot uchib otish farqi 3 daqiqa deb belgilab oladi. Shu sababli u Komarovga 7200 metr balandlikni egallashga buyruq beradi.

13:34. Minsk ekipaji 8400 metr balandlikka kotarilishga buyruq oladi hamda navbatdagi buyruqni kuta boshlaydi. Chunki bu yoldan Il-62 uchib otishi lozim ediva Jukovskiy yana bir xatoga yol qoyadi. Buni Paxtakor uchayotgan samolyot komandirining aloqaga chiqib aytgan sozlaridan payqagan Sumskoy boshqaruvni qolga oladi hamda uchuvchilar bilan aloqaga ozi chiqishni boshlaydi.

13.34.07: 676 chi (Il-62ning bort raqami), 9600 metr balandlikni egallang.

13.34.28: 735 chi, siz esa 9000 metr balandlikka oting. Dneprodzerjinskda 8440 metr balandlikda yollar kesishadi.

Javob esa quyidagicha yangraydi:

Tushundim, 8400.

Sumskoyning xatosi shunda bolganki, u javobni qaysi samolyot komandiri aytganini sorab, tasdiqlatishni esdan chiqargan. Har ikki dispetcher buyruqni kim bajarganini sorashni yoki lokatorga qarab, samolyotlar qaysi yonalishda harakat qilayotganini tekshirishni unutishgan.

13.35.38: 95 daraja burchak ostida 65916 raqamli Tu-134A shu rusumdagi 65735 raqamli boshqa bir samolyot bilan toqnashib ketadi. Har ikki samolyot uchuvchilari qalin bulut tufayli qarshisidagi samolyotni korish imkoniyatiga ega bolmagan. 8300 metr balandlikda Moldova samolyoti Minskka qarashli samolyotning qanot qismiga kelib urilgan. Komarov Paxtakor uchayotgan layner boshqaruvini 4500 metr balandlikkacha germetizatsiya buzilgan holatda ham ushlab turgan, biroq shundan keyin samolyot keskin ravishda qulashni boshlagan.

Halokat togrisida birinchi bolib osha payt havoda bolgan AN-2 samolyoti ekipaji xabar beradi:Kurilovka hududida qulayotgan samolyot qismlari kozga tashlanmoqda. Menimcha, bu TU-134 parchalari.

Ikki laynerning 8400 metr balandlikdagi tonashuvi natijasida 178 nafar inson halok boldi. 9 oydan keyin bolib otgan sudda Jukovskiy va Sumskoy ustidan sud qarori elon qilindi. Ular umumiy rejimda 15 yildan ozodlikdan mahrum etildi. Boshqa javobgar shaxslar esa suvdan quruq chiqqan.

Ushbu halokatdan juda kopchilik ozini yoqotib qoygan. Chunki osha mavsumda Paxtakor ishonchli oyin korsatib, yuqori orinlardan joy egallashga haqli ekanligini isbotlab kelayotgandi. Hatto, bazi mutaxassislar jamoaning yaqin yillar ichida Yevrokuboklarda oynashi mumkinligi togrisida taxmin qilayotgandi. Fojia oqibatida nafaqat koplab insonlar halok boldi, balki bu ozbek futbolining rivojlanishiga ham ozining salbiy tasirini korsatdi.

Idgay Borisovich Tazetdinov 13.01.1933, murabbiy

Vladimir Vasilyevich Chumakov 08.12.1932, shifokor

Mansur Inomjonovich Tolibjonov 04.04.1944, mamur

Mixail Ivanovich An 19.11.1952, yarim himoyachi

Vladimir Ivanovich Fyodorov 05.01.1956, hujumchi

Olim Masoliyevich Ashirov 25.01.1955, himoyachi

Ravil Rustamovich Agishev 14.03.1959, himoyachi

Konstantin Aleksandrovich Bakanov 25.05.1954, yarim himoyachi

Yuriy Timofeyevich Zagumennix 07.06.1947, himoyachi

Aleksandr Ivanovich Korchyonov 04.05.1949, yarim himoyachi

Nikolay Borisovich Kulikov 25.04.1953, himoyachi

Vladimir Vasilyevich Makarov 09.03.1947, yarim himoyachi

Sergey Konstantinovich Pokatilov 20.12.1950, darvozabon

Viktor Nikolayevich Churkin 25.01.1952, hujumchi

Sirojiddin Ahmadovich Bozorov 10.08.1961, hujumchi

Shuhrat Mosinovich Eshbotayev 08.02.1959, hujumchi

Vladimir Valiyevich Sobirov 14.01.1958, hujumchi

Shu tariqa, ishqibozlarni armonda qoldirib, Paxtakor aviahalokatga uchradi. Tez fursat ichida Toshkentga boshqa jamoalardan futbolchilar chaqirilib, jamoa mavsumni davom ettirdi. Uch mavsum mobaynida jamoaga oliy ligadan tushib ketmaslik imkoniyati taqdim etildi. Lekin hayotdan koz yumgan butun bir jamoa ornini hech kim va hech narsa bosa olmasdi. Osha mashum halokat tufayli kop ming sonli ishqibozlar futboldan butunlay kongil uzishdi. Paxtakorchilarning oila azolariga qanchalik qiyin bolganligini tasavvur qilish mushkul bolmasa kerak. Navbatdagi uchrashuvlarga tashrif buyurgan muxlislar kozlarida yosh bilan yangi jamoa ishtirokidagi oyinni kuzatib borardi.

Quyida jahon futbolida kuzatilgan boshqa fojiali holatlarni quyida korib chiqamiz. Zero, ushbu jamoalar ham Paxtakorga qismatdosh bolgan.

1949-yil 4-may.Uchuvchilarning xatosi oqibatida osha paytda Italiya terma jamoasining asosini tashkil etgan Torino klubi halokatga uchradi. Fojiada 31 kishi halok boldi. Shulardan 18 tasi futbolchilar edi, 10 nafari terma jamoa oyinchilari. Shuningdek, jamoa rahbariyati, uch jurnalist va besh nafar ekipaj azosi hayotdan koz yumdi.

1958-yil 6-fevral.Otgan yili Myunxenda roy bergan fojianing 50 yilligi boldi va shu munosabat bilan Old Traffordda turli marosimlar uyushtirildi. Manchester Yunaytedning hozirgi tarkibi osha halokatda vafot etgan futbolchilarni xotirlash uchun eski liboslarda maydonga tushdi. Myunxendagi baxtsiz hodisada koplab futbolchi, jamoa rahbariyati, jurnalist va ekipaj azosi halok boldi. Keyinchalik ushbu halokat haqida Yunayted. Myunxen tragediyasi deb nomlangan badiiy film suratga olindi.

1960-yil 16-iyul.Kastrup shahar aeroportiga noqulay qonish chogida Daniya termasining ikkinchi tarkibidan 8 nafar futbolchi dunyodan koz yumdi.

1961-yil 3-aprel.Oradan bir yil otmasdan Chili birinchi divizionida faoliyat korsatayotgan Grin Kross klubi oz taqdiriga bitilgan fojia bilan toqnash keldi. Safardagi oyindan qaytish chogida jamoa Las-Lastimas togidan ota olmadi.

Shuningdek, Strongest (Boliviya, 19 futbolchi halok bolgan), Eyr Likuid (Jazoir), Alyansa (Peru, 43 futbolchi, klub rahbariyati va muxlislar), Surinamdan bolgan va Gollandiyada top tepgan 23 futbolchi (baxtli tasodif tufayli Ruud Gullit va Frank Raykaard ular orasida bolmagan), Zambiya terma jamoasi (butun tarkib va jamoa azolari) hamda Braziliyaning Shapekoense jamoalari aviahalokatdan jabr korganlar qatorida zikr etiladi. Ushbu jamoalarning bazi futbolchi va azolari halokatdan qutulib qolishgan. Aks holda, jahondagi ishqibozlar Bobbi Charlton, Mett Basbi singari insonlarni keyinchalik millionlar oyini atrofida kormagan bolishardi.

Yanada koproq futbol va sport yangiliklaridan boxabar bolishni istasangiz, Daryoning Telegramdagi rasmiy sport kanali @Daryo_Sport24ga obuna boling!



Manba: Daryo.uz
: admin (11-08-2020, 21:26)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 27) ( 0) ( 25) ( 2)
:
-
:
20 ... -