» » Ozbekiston qishloq xojaligida suv tejovchi texnologiyalar rivojlantiriladi, ekin yerlari lazer yordamida tekislanadi

Ozbekiston qishloq xojaligida suv tejovchi texnologiyalar rivojlantiriladi, ekin yerlari lazer yordamida tekislanadi


Ozbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev raisligida 16-sentabr kuni suv xojaligida tejamkor texnologiyalarni joriy etish va davlat-xususiy sheriklik loyihalarini amalga oshirish chora-tadbirlari yuzasidan videoselektor yigilishi otkazildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.

Qayd etilishicha, mintaqada suv tanqisligi bilan bogliq vaziyat yildan yilga murakkablashib bormoqda. Oxirgi 10 yilda Ozbekistonda suv hajmi 12 foizga, 2020-yilda esa 2019-yilgiga nisbatan 15 foizga kamaygan. Paxta va galla yetishtirish uchun sarflanayotgan elektr energiyasi hamda suvni yetkazib berish xarajatlari ham kop. Xususan, 2,5 million gektar maydonni sugorish uchun 5 mingdan ziyod nasos ishlatilib, yiliga 8 milliard kilovatt/soat energiya va 2,4 trillion som budjet mablaglari sarflanmoqda. Bir gektar maydonga suvni nasoslar orqali yetkazib berish uchun budjetdan ortacha 800 ming som xarajat qilinmoqda. Egatlab sugorish oqibatida yiliga qariyb 5-6 milliard kub metr yoki 20 foiz suv dalada behuda sarflanmoqda.

Takidlanishicha, bunday sharoitda suvni tejash va hisobini yuritish har doimgidan ham dolzarb masalaga aylandi. Otgan ikki yilda Prezident va hukumatning shu sohaga doir 11 ta qarori qabul qilindi.

Yigilishda takidlanishicha, bajarilgan ishlar imkoniyat darajasida emas. Masalan, shu paytgacha 285 ming gektar, yani 7 foiz yerda suv tejovchi texnologiyalar joriy etilgan. Bu borada, ayniqsa, Qashqadaryo, Buxoro, Xorazm viloyatlarida qoloqlik bor. Furqat, Boka, Chinoz, Sardoba, Taxtakopir, Qoraozak, Kasbi, Qiziriq, Muzrabot tumanlarida suv tejovchi birorta ham loyiha tatbiq qilinmagan.

Shu bois videoselektorda suv xojaligidagi ishlar Qoraqalpogiston Respublikasi, viloyat va tumanlar kesimida tanqidiy tahlil qilinib, galdagi muhim vazifalar muhokama etildi. Kelgusi yilda suv tejovchi texnologiyalarni joriy etishni 600 ming gektarga yetkazish reja qilib qoyildi. Buning uchun davlat budjetidan zarur mablag yonaltirish, tashabbuskorlar xarajatining bir qismini qoplash uchun subsidiya berish, shuningdek, xalqaro moliya tashkilotlari resurslarini jalb qilib, salohiyatli fermer xojaliklari va klasterlarga tijorat banklari orqali kredit ajratish yuzasidan korsatmalar berildi.

Qayd etilishicha, suv tejovchi texnologiyalar qamrovi kengayishi bilan ularni ishlab chiqarishga ham talab oshadi. Biroq, mamlakatda shunga ixtisoslashgan 13 ta korxonaning quvvati kelgusi yil ehtiyojining yarmini qoplashga ham yetmaydi. Shu bois mutasaddilarga Samarqand, Toshkent va Namangan viloyatlarida suv tejovchi texnologiyalar uchun uskunalar ishlab chiqaruvchi korxonalar tashkil etish vazifasi qoyildi.

Malum qilinishicha, klasterlar 3 ming gektardan ziyod ekin maydonini lazer yordamida tekislash orqali suv sarfini 20-25 foiz, ogitni 15 foiz tejashga, hosildorlikni kamida 10 foizga oshirishga erishgan. Davlat rahbari bu tajribani keng qollab, paxta, galla va sholi maydonlarini lazer yordamida tekislash muhimligini takidladi. Moliya vazirligiga ushbu texnologiyani joriy qilishuchun Qishloq xojaligi jamgarmasidan kamida 250 milliard som kredit ajratish topshirildi.

Joriy yilda Quyi Chirchiq, Narpay, Bulungur, Sardoba, Nishon, Kasbi tumanlarida suv xojaligi obyektlari xususiy sheriklik asosida tadbirkorlarga berilib, namunaviy loyiha amalga oshirilmoqda. Bu orqali mazkur inshootlar modernizatsiya qilinib, ekspluatatsiya xarajatlari anchayin qisqaradi. Yigilishda bunday loyihalarni boshqa hududlarda ham joriy etish boyicha topshiriqlar berildi.

Bildirilishicha, suv isrofiga sabab bolayotgan muammolardan yana biri shuki, bugungi kunda 3 mingdan ziyod suv olchash postlarining atigi 2 foizi, 400 ta yirik suv obyektining 2,5 foizida boshqarish tizimi avtomatlashgan. Shu bois Suv xojaligi vazirligiga yil yakunigacha 150 ta, kelgusi yildan barcha olchash postlarida suvni onlayn rejimda nazorat qiluvchi avtomatlashgan tizim joriy etish vazifasi yuklatildi.

Takidlanishicha, 2020-yildan qishloq xojaligi korxonalariga suv soligi boyicha berilgan imtiyozlar bekor qilindi. Shu bilan birga, suvdan foydalanganlik uchun soliq stavkasi 50 foizga pasaytirildi. Prezident ushbu kamaytirilgan stavkani kelgusi yilda ham saqlab qolish zarurligini takidladi.

Sugorish meyorlarini hisoblash metodikasini BMTning Oziq-ovqat va qishloq xojaligi tashkiloti (FAO) talablariga moslashtirish, suv hisoblagichlar ornatgan istemolchilarni ragbatlantirish yuzasidan vazifalar belgilandi.

Ozbekbaliqsanoat uyushmasiga kollektor suvlarida baliqchilikni rivojlantirish boyicha topshiriq berildi.

Namangan tajribasi asosida gidrogeologik qidiruvlarni kengaytirib, yerosti suvlaridan samarali foydalanish zarurligi qayd etildi.

Yigilishda suv xojaligi sohasida fan va talimni rivojlantirish masalasiga alohida ahamiyat qaratildi. Irrigatsiya va melioratsiya obyektlarini barpo etish hamda rekonstruksiya qilish ishlariga ilmiy xodimlarni biriktirish muhimligi takidlandi. Bu orqali fan namoyondalari obyektlarning loyihaoldi hujjatlarini tayyorlashdan ularni foydalanishga topshirishgacha bolgan jarayonlarda qatnashib, qurilish ishlarini ilmiy-texnik jihatdan kuzatib boradi. Fan va amaliyot uygunligi taminlanib, bu tajriba kelgusidagi loyihalar puxta ishlab chiqilishida qol keladi.

Mavzuga doir:Ozbekistonda 2025-yilgacha 1 mln gektar ekin maydonida suv tejovchi texnologiyalar joriy etiladi



Manba: Daryo.uz
: admin (16-09-2020, 19:40)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 35) ( 0) ( 34) ( 1)
:
-
:
:
20 ... -