» » Birovning qoshigi, birovning musiqasi, birov bergan ohang, bezak va ishlov yoxud jonli pleyerchilik xususida

Birovning qoshigi, birovning musiqasi, birov bergan ohang, bezak va ishlov yoxud jonli pleyerchilik xususida


Xalq sozi gazetasi oz maqolasidaNavoiy viloyati qoshiqchilik maktabini tanqid ostiga oldi. Maqolani toliq keltirib otamiz.

Baqiroqlik jarchiga xos. Lekin sanatkorman, deb davraga chiqqan odam jarchi emas. Uning ovozida shira, joziba, jilla qursa jindek iqtidor, ichki dard bolgani yaxshi. Aks holda...

Texnika rivojlangan bugungi asrimizda ovozni har maqomga yorgalatish mumkin. Binobarin, ustoz kormagan shogird haqidagi hikmat ham allaqachon kop qirralarni kashf etgan...

Tilga olmoqchi bolgan mavzuimiz aslida ustoz yoxud noshud shogirdlar haqida emas, balki Navoiy viloyati qoshiqchilik maktabi xususida. Shu bois avval boshdanoq hududda ozi qoshiqchilik maktabi bormi, degan haqli savolga javob izlaymiz.

Ushbu mavzu viloyatning ikki nomdor sanatkori bilan bolgan suhbatda ham kotarilgan edi. Yaxshi qoshiqlar kop, ular muxlislarga yetib bormayapti, degan edi oshanda har ikkisi ham tana aralash. Gap qoshiq emas, qoshiqchilik maktabi haqida borardi. Modomiki, ular shuni istashgan ekan, mayli har ikkisi xususida ham fikr yuritaylik.

Istagan toyga boramiz, mahalliy yallachilar, davraga Komiljon Otaniyozov, Mamurjon Uzoqov bolib kirib, Ozodbek Nazarbekov, Alisher Fayz va hokazolar bolib chiqib ketishadi. Bu, ehtimol toy egalari uchun maquldir. Lekin savol tugiladi: Andijon yoki Fargonada navoiylik qaysi xonandaning qoshigi davrani qizdirmoqda? Toybop qoshiqlarimiz ham yoqmi?! Yoki navoiyliklarning qaysi qoshiqlari kunning xitiga aylanib, mobil aloqa kompaniyasi va ijtimoiy tarmoqlardan sizu bizni bezovta qilayapti. Nima, bu yerda istedodlar yoqmi, favqulodda talantlar jugrofiy muhit tanlab tugilishadimi yo?..

Yana viloyatdagi toy va davralarga qaytamiz: odamlar eshitayapti, raqsga tushayapti bazilar esa joshib, ey, dost, xuddi ozi-ya, deya olqishlab ham qoymoqda. Afsuski, ana shu holat, yani birovning xuddi ozi bolib yurish ortidagilar uchun sanat, asosan, rozgor tebratish manbai bolib qolib, bunday ovoz sohibi faoliyatining jarchidan farqi qolmagan. Birovning qoshigi, birovning musiqasi, birov bergan ohang, bezak va ishlov ekan uni tinglovchiga yetkazayotgan xonanda jonli pleyer vazifasini bajarayapti xolos.

Ha, endi otarchi oz oti bilan-da, degan etiroz tugilishi tabiiy. Toy azaliy qadriyatimiz, ming-ming yillik ananalarga ega ekan, sanatkorning unga bepisand qarashini yana nima bilan izohlaylik? Qolaversa, qoshiq faqat toy uchungina yaratilmaydi. Binobarin, sanatkor uchun ham faqat toy-tomosha sahna emas.

Chalgib ketdik, aslida soz ovoz xususida bormoqda. Demoqchimizki, jozibador ovozlar bor. Shunga birgina misol: 2011-yil Istiqlolimizning 20 yilligi tantanalari kuni viloyat amfiteatrida Feruza Roziyeva Gozal diyorim qoshigini ilk bor ijro etdi. Qoshiq avj nuqtasiga chiqib, yengil pauza bilan xonanda nafas rostlaydi. Olqish yogilib ketdi. Shundan ruhlangan xonanda sahna uzra goyo uchib yuribdi (hamon uchmoqda). Xullas, oshandan etiboran shu birgina qoshiq xonandani tanitibgina qolmay, keyin ham bir necha ommaviy tadbirlarning xitiga aylandi.

Bu oz-ozidan bolgan emas. Mazkur qoshiq yaralishidan bir necha oy avval viloyatning yosh, iqtidorli sanatkorlari viloyat hokimligida qabul qilinib, har biri bilan alohida samimiy suhbat otkazilgan edi. Shundan song Feruza Roziyeva, Zilola Karimova kabi bir qator yoshlar poytaxtlik bastakorlar bilan hamkorlik ornatishdi. Albatta, holva degani bilan ogiz chuchimaydi. Biz yuqorida sanagan yosh iqtidorlarning qoshiqlari qanchadan-qancha bedor tunlar samarasi. Lekin poytaxtga borib sanatkorlarning qaynoq kuxniyasiga kirib olishning ham mashaqqati bor.

Navoiy shahridagi tashkilotlardan birining yonida (shundoq yangi bozor roparasida), daraxtlar tagida har shanba va yakshanba kunlari qoshni viloyatlik bir onaxon qimtinibgina yoz boyi pomidor, bodring sotadi. Sababi, bozordan onaxonga orin yoq. Ushbu maqolani tayyorlashda negadir shu onaxon yodimga tushaverdi. Bir kun hech bolmasa bozorga yaqinroq joyda sotmasligining sababini soragan edim.

Ular (olibsotarlarni nazarda tutmoqda T.E.) pachkalab yerga urishadi aytgan narxiga bermasam, dedi onaxon.

Odatda mehnatga boyni yor bermagan, tabiat iqtidordan qisganlar darrov til topishib, guruh tuzadilar. Va bunday guruh hamda uning azolari ozlaridan bir qadam oldinga otayotganlarni qayirib tashlash, ularning mehnatini yuzaga chiqarmaslikning barcha chorasini koradilar. Ayniqsa, ijod bilan bogliq sohalar, jumladan qoshiqchilikda bu nihoyatda chigal jarayon. Boisi iqtidorning aniq mezoni yoq. Texnika imkoni shu qadarki, ozgina hafsalang bolsa, elning oldiga xohla Hosila Rahimova, xohla Abdulaziz Yoldoshev bolib chiqishingni taminlaydi.

Xullas, shunday qoshiq va qoshiqchilik bizga bolaveradi tamoyilida ayrimlar viloyatda kunini korib yuribdi. Muhimi, katta-kichik sahnaga torgina bolsa-da yolakcha topsang yetadi. Chiqaverasan, aytaverasan, biror on yil otib, mukofot tama qilsang ham hech kim etiroz bildirolmaydi. Axir, on besh yildan buyon sahnadasan, mumtoz ashulalarni maromiga yetkazib ijro etgan, degan tavsifnomang bor.

Togri, sanat elning yaxshi kunlarida xizmat qilishi kerak. Biroq xizmat qilsangu sanatdan yiroq bolsang, boda orniga nuqul suv ichishday gapda. Natijada depsinib, yerga musht oqtalib, men buyuk yurt farzandiman, deb jazava bilan aytilgan qoshiqlar dunyoga kelmoqda. Ularni bayram repertuaridan olib tashlab korchi!?

Xalkimiz tirikchilikning aybi yoq, mehnat bilan topilsa har bir som ona sutiday halol deydi. Ammo tirikchilik, tirriqchilik bolmasligi kerakda. Shunda har bir hududning oz qoshiqchilik maktabi, ozini xizmat korsatib qoygan sanatkori boladi.

Temur Eshboyev



Manba: Daryo.uz
: admin (18-01-2018, 08:43)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 32) ( 0) ( 30) ( 2)
:
-
:
20 ... -