» » Uzumini yeb, bogini surishtirmaslik kerakmi? Yoxud Dehqon bozori dehqon uchunmi yo olibsotar uchun?

Uzumini yeb, bogini surishtirmaslik kerakmi? Yoxud Dehqon bozori dehqon uchunmi yo olibsotar uchun?


Ozbekiston Milliy axborot agentligi Uzumini yeb, bogini surishtirmaslik kerakmi?Yoxud Dehqon bozori dehqon uchunmi yo olibsotar uchun? sarlavhali maqola elon qildi. Uni toligicha keltirib otamiz.

Ozbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 18-martdagi Dehqon xojaliklari va tomorqa yer uchastkalaridan samarali foydalanishni tashkil etish chora-tadbirlari togrisidagi qarori ijrosi doirasida Sirdaryo viloyatida tuzilgan maxsus ishchi guruh uyma-uy yurib, fuqarolarning tomorqadan qanday foydalanayotganini atroflicha organmoqda.

Mahallamizdagi 1 ming 950 xonadonda 8 mingdan ziyod aholi istiqomat qiladi, deydi Guliston shahar Yangi hayot mahalla fuqarolar yigini raisi Sultonali Orifjonov. 26 kop qavatli uyda 420, hovlili uylarda 1 ming 460 oila yashaydi. Hududimizda bittadan umumtalim maktabi, chet tiliga ixtisoslashtirilgan litsey, maktabgacha talim muassasasi, 224 tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritadi.

Rais bu yerga kelishimizdan maqsadni bilgach, bizni hovlili uylar tomon boshladi. Yosh-u qari barcha tomorqada mehnat qilmoqda. Kimdir mevali daraxt kochati otqazayotgan bolsa, boshqasi urug sepayotir. Birov pomidor, bulgor qalampiri ekayapti, yana kimdir baqlajon kochati otkazmoqda.

Kocha devoridan issiqxonasi korinib turgan xonadonlardan birining eshigini taqillatamiz. Oppoq soqolli moysafid, Xush kelibsizlar, qani marhamat! deb bizni ichkariga boshladi.

Bu kishi mehnat fronti faxriysi Abdurashid bobo Xudoynazarov boladilar, tanishtiradi oqsoqolni mahalla raisi. Huv issiqxonada ishlayotgan kenjalari Alisher, yonidagi uning turmush ortogi Gulchehraxon.

Yoshlari 91 da bolsa-da, hali ota mehnatdan qolganlari yoq, qoshib qoydi rais Abdurashid boboning qolidagi ip va qaychiga ishora qilib.

Yaratganga shukur, 2 ogil, 4 qizimdan 90 ga yaqin nabira va chevaraning bobosiman, deydi otaxon. Hozir biri oqishga, boshqasi ishga ketgan. Bolmasa ulardan ish qolarmidi menga. Bolalar pomidor boglashi uchun ip qirqib otiribman-da. Shuni ham ish deydigan bolsalaringiz...

Besh yil muqaddam otamning qistovi bilan 6 sotixli tomorqada issiqxona barpo etdik, deydi Alisher Xudoynazarov. Kam bolmadik. Bu yil ham qishi bilan yetishtirgan kokatlarimizni sotib, hozirgacha 15 million som daromad qildik. Orniga pomidor ekdik. Xudo xohlasa, may oyida hosil olamiz, orniga bodring ekamiz.

Pomidordan qancha daromadni kozlayapsiz?

Ha endi, bu yogi Yaratgandan, har tugul 4550 million som atrofida daromad qilsak, kerak.

Demak, yiliga tort marta hosil olarkansiz-da?

Yog-e, uch marta. Bir chorak kochat yetishtirish, yerga ishlov, dam berish, issiqxonani qish mavsumiga qayta tiklashga ketadi.

Mahallamizdagi 1 ming 460 tomorqali xonadonning birortasida bosh turgan yer yoq, deydi ishonch bilan rais maqsadimizni anglagandek. Yuring, boshqa bir manzarani korsataman. Mana bu yerda zovurdan bozorga otiladigan koprik bor edi. Shuning atrofini bozordan chiqadigan chiqindilar bilan toldirib tashlashibdi. Bozorqomga chiqindilarni olib tashlashni aytgan edik, muammo yechimini sal boshqacharoq hal qilibdi-da, baraka topgurlar. Chiqindini ekskavatorda tuproq bilan komdirib, koprikni buzib tashlashibdi...

Mamlakatimizning hududi kichik va aholisi kam viloyatlaridan biri bolgan Sirdaryo viloyati markazi Guliston shahri ham, bozori ham, tabiiyki, unchalik katta emas.

Shahar chetidagi dehqon bozori otgan yili yangidan bunyod etilib, foydalanishga topshirilgan. Zamonaviy bozorning savdo rastalari yurtimizda yetishtirilgan turli qishloq xojaligi mahsulotlari bilan tola. Ammo, rastalarda qishloq xojaligi mahsulotlari uchun ajratilgan joylar nimagadir betartib ekani xaridorning tabini xira qilishi turgan gap.

Aslida, har qanday bozor yo savdo dokonida, birinchi navbatda, xaridor uchun qulaylik yaratilishi, uning tanlash imkoniyati bolishi va, avvalo, xaridor manfaati oylanishi lozim. Bu yerda shu jihatlar unchalik etiborga olinmagan shekilli, unda-bunda norozi kayfiyatda tongillab ketayotgan xaridorlarni uchratish mumkin. Chunki, bozorda bir mahsulot narxi har xil bolishi mumkin-ku?! Binobarin, xaridorda bir rastadan boshqasiga osongina otish uchun qulaylik bolishi kerak.

Bozor oralab hali u, hali bu rastadagi mahsulotlar narxini surishtiramiz.

Ukrop, kashnich, petrushka, kok piyozning bogi 500 somdan. Sarimsoqpiyoz, rediskaning bogi 1000 somdan. Nechtadan beray?

Ozingizning tomorqadanmi?

E-e, uka, uzumini yeng-u bogini soramang! Domda tomorqa nima qilsin, Chinozdan erim olib kelgan, svejiy...

Rostdan ham, olma Baxmaldan, kokat Chinozdan, uzum vodiydan keltirilgan va hokazo. Etibor qildingizmi, hammasi boshqa viloyatlardan olib kelinadi. Tabiiyki, bu mahsulotlar narxiga ham tasir qiladi. Axir Dehqon bozorida dehqonning ozi bolmagandan keyin boshqacha bolishi mumkin ham emas-da. Bu bozorda oz tomorqamdan deb turgan dehqonni uchratmaysiz. Beixtiyor savol tugiladi: Dehqon bozori dehqon uchunmi yoki olibsotar uchun? Guliston shahridagi hovlili oilalar tomorqasida yetishtirilayotgan mahsulot shaharliklar ehtiyojini tola qondira olmasligi tabiiy. Lekin viloyatda yana 2 shahar, 8 tuman ham bor-ku?!

Viloyat aholisi tomorqadan qanday foydalanmoqda, yetishtirilayotgan mahsulotlarni qayerda sotayotir? Shu savolga javob izlab, Guliston shahrining shundoq biqinida joylashgan Mirzaobod tumani Navroz mahallasiga yol oldik.

Navroz Mirzaoboddagi eng namunali, obod mahallalardan. Lekin bu yerda yashovchi bazi fuqarolarning tomorqaga, yerga etiborsizligidan dilingiz xufton boladi. Togri, bu yerda ham tomorqasiga ishlov berib, ekin ekib, oz ehtiyojidan ortigini bozorda sotayotgan, millionlab som daromad qilayotganlar ham bor. Ammo, bir necha sotix tomorqaning umrini zoye otkazayotgan, bebaho nemat bolmish suvni isrof qilayotganlar, ayni payta nochorlikdan tomorqa qilolmayotganlar ham yoq emas-da!

Hovlilardan biridagi hovuzni korib, baliqchilik xojaligini hovlida tashkil qilayotgan ekan-da degan fikr xayolimizdan otdi.

Erim olamdan otgach, iqtisodiy jihatdan qiynalib qoldik, deydi xonadon sohibasi Feruza Erkaboyeva. Uch bolani yolgiz ozim zorga boqayapman. Ariqdan hovliga toshayotgan suvni tosish uchun tuproq toktirishga ham, 10 sotix yerni haydatishga ham pul kerak. Mahalla raisi ozi bilib, yordam qilay demaydi. Beva boshim bilan yordam sorab borsam, boshi ochiq ayolman, gap-sozdan qorqaman.

Bu holatda biror narsa deyishga aqlimiz ojiz. Shu bois, uning yechimini Mirzaobod tumani rahbarlari hukmiga havola qilishni maqsadga muvofiq topdik.

Navroz mahallasi Zomin kochasida istiqomat qiluvchi Yangiboy Esonboyevning tomorqasi naq 25 sotix. Ammo, shuncha hosildor yerga bir dona ham giyoh ekilmagan. Yangiboy akadan buning sababini sorasak, qol sal kaltalik qilib, 150-00 ming som mablag topilmay, yer haydovsiz qoldi, kochat ham sotib ololmadik-da, uka, dedi. Vaholanki, hali qurilishi bitmagan uyning savlati, yana bir uyga yetadigan qilib taxlab qoyilgan qurilish materiallari buning aksini korsatmoqda.

Shunday holatga 10 sotixli yerga egalik qilayotgan Ilhom Xoliqulov tomorqasida ham guvoh boldik. Uy yonidan ariq tolib suv oqib turgan bolsa, nega tomorqaga biror ekin ekmagansiz? degan savolimizga, u kishi: yer meniki, xohlasam ekaman, xohlamasam yoq. Soligini tolayapmanmi, boldi-da! deya javob berdi. Afsuski, ayrim yurtdoshlarimizda sobiq tuzumdan qolgan boqimandalik, ozibolarchilik, manmanlik kabi illatlar garchi kam bolsa-da, hamon uchrab turibdi. Uyda ishga yaroqli 34 kishi bolsa-yu, bir necha sotix tomorqa qarovsizlikdan xor bolib yotsa?



Manba: Daryo.uz
: admin (5-04-2018, 17:13)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 30) ( 0) ( 29) ( 1)
:
-
:
:
20 ... -