» » Dunyodagi eng maxfiy hududlardan biri Orol dengizining qoq markazidagi Vozrojdeniye oroli qayta uygonadimi? (foto)

Dunyodagi eng maxfiy hududlardan biri Orol dengizining qoq markazidagi Vozrojdeniye oroli qayta uygonadimi? (foto)


Otgan asrning 40-yillaridan to 90-yillarigacha yarim asr davomida butun dunyodagi eng maxfiy hududlardan biri sanalib kelgan Orol dengizining qoq markazidagi Vozrojdeniye oroli hamon sirliligicha qolmoqda. Tajriba sinovlari tugaganiga 27 yil bolyapti, ammo hamon bu yerda sovuq urush davridan qolgan zaharli sarqitlar saqlanib kelayotganligi aytilmoqda. Bu haqda OzA muxbiri Yesimxan Qanoatov hikoya qilgan.

Orol dengizi tolin paytlarda unda 300 ga yaqin katta-kichik orollar mavjud bolgan. Shularning eng yirik 3 tasi Kokorol, Barsakelmes va Vozrojdeniyedir.

Vozrojdeniye oroli XVI-XVII asrlarda Orol dengizi sathi pasaygan vaqtda hosil bolgan. Mahalliy aholi tomonidan Qantubek deb nomlanib kelingan ushbu joy 1848-yilda leytenant Aleksey Butakov ekspeditsiyasi tomonidan kashf qilinib, Nikolay oroli deb nomlangan. Keyinchalik yangi hukumat davrida Vozrojdeniye nomi bilan atala boshlagan. Atrofi feruza rangli suv bilan oralgan orolda minglab saygoqlar todasini uchratish mumkin bolgan, dengiz esa baliqlarga boy bolgan.

Qadimdan baliqchilar makon qilib kelingan solim manzarali orol otgan asrning 40-yillaridan boshlab biologik qurollarni sinovdan otkazadigan hududga aylantiriladi. Shu paytdan boshlab baliqchilarga va boshqa begonalarga hududga yaqinlashish qatiyan man qilingan.

Shartli ravishda hudud Barxan yoki Aralsk 7 deb nomlagan. Hudud ota maxfiy sanalgan va dunyoning hech bir xaritalarida aks etmagan edi. Maxfiylik darajasi shu qadar bolganki, poligonda xizmatda yurgan xodimlar qayerda ishlashayotganini bilmagan.

Vozrojdeniye haqida kop eshitar edik, internetda esa u haqida malumotlar bisyor, lekin shu kungacha u yerga borib korish nasib qilmagan edi. Joriy yil boshidan mazkur hududda quduqlar qazilib, saksovullar ekilib, yashil oazislar paydo qilinishi bahonasida arvoh shaharni kozimiz bilan korish ishtiyoqi yana oshdi.

Vozrojdeniyega kirib borar ekanmiz, sahro tabiatining gozalligi lol qoldirdi. Joriy yilga bahorda yogingarchilik mol bolgani bois atrof yam-yashil edi. Quyon kop ekan. Saksovul qalin bolib osib ketgan.

Shaharga kirishimiz bilan qandaydir xavotir vujudimizni egallab oldi. Bom-bosh kop qavatli uylar, binolar. Shamol huvillab, qorqinchli ovozlar qulogingga chalinadi. Bir burchakdan nomalum hayvon chiqib keladigandek tuyulaveradi.

Tashlandiq shahar marodyorlar tomonidan shunday talanganki, binolar ichiga kirish xavfli bolib qolgan.

Shahar ikkita qismdan iborat: shimoliy qismida bir yarim mingga yaqin poligon xizmatidagi harbiylar, ularning oila azolari va askarlar yashagan, janubiy qismida esa laboratoriyalar faoliyat yuritgan.

Aholi yashagan qismini 4 soat aylanib yurganimiz bilan hammasini korib chiqishga ulgura olmadik. Bizga har bir obekt qiziq edi. Ha, bu yerda maktab, shifoxona, bolalar bogchasi, oshxona, dokon, hammom-kirxona kombinati, omborxona, avtobaza, hattoki, turmasi ham bolgan. Maktab bilan shifoxona butunlay qoporib olib ketilgan. Shaharning garbida kamida 40 tonna keladigan komir uyundisi qolib ketgan. Avtomashinalar, hatto tanklar ham tashlab ketilgan. Bugungi kunda ularning faqat skeleti qolgan.

Xavfli hudud bolgan bolsa ham bu yerda aholining yashashi uchun juda yaxshi sharoit yaratilgani yaqqol kozga tashlanadi. Atrofi dengiz bilan qurshalgan hudud haqiqiy gozal manzaraga ega bolganligi aniq.

Shaharning janubida 3 kilometrda joylashgan qismida laboratoriyalar mavjud. Xavfli bolishiga qaramasdan, marodyorlar tomonidan laboratoriyalarning materiallari ham ayovsiz tunalgan. Hozirgacha ushbu binolardan dorilarning hidi anqib turibdi.

Ikkita shaharning ortasida qozonxonaga oxshash binoni kordik. Malum bolishicha, krematoriy pech ham bolgan ekan. Yani, tajriba otkazilgan hayvonlar shu yerda yoqib yuborilib, jasadlarning kuli maxsus joyga komilgan. Bazi malumotlarga kora, kasallik yuqtirgan odamlar ham shu yerda yoqib yuborilgan.

Tashlandiq shaharda qiziqarli obektlar kop-ki, ularni bir kun ichida aylanib chiqib bolmaydi.

Xosh, Vozrojdeniye xavfli hududmi yoki yoq? Bu savolning boshi hamon ochiq qolmoqda.

Koplab davlatlarda, xususan, Chernobilda ham arvoh shaharlar turistik maqsadda foydalanib kelinmoqda. Vozrojdeniye hududining xavfsizligi isbotlansa, sayyohlik yonalishida tezda mashhur bolishi aniq.

Hozirning ozida Vozrojdeniyega yaqin joyda, Shagala massivida quduqlar qazilib yashil oazis barpo qilinmoqda. Maqsad sayyohlik salohiyatni kotarish.

Vozrojdeniye esa nomiga mos tarzda qayta uygonmoqda.



Manba: Daryo.uz
: admin (9-06-2019, 17:14)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 46) ( 0) ( 44) ( 2)
:
-
:
20 ... -