» » Ozbekiston Mehnat kodeksining yangi tahriri muhokamaga qoyildi

Ozbekiston Mehnat kodeksining yangi tahriri muhokamaga qoyildi


Ozbekiston Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligiMehnat kodeksining yangi tahriri loyihasini muhokamaga qoydi.

Mehnat togrisidagi qonunchilikning maqsadi xodimlar, ish beruvchilar va davlat manfaatlarini, ular bilan bevosita bogliq bolgan yakka mehnat va ijtimoiy munosabatlarda muvozanat va muvofiqlikni taminlash asosida tartibga solishdan iborat.

Mehnat togrisidagi qonunchilikning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

Mehnat togrisidagi qonunchilik quyidagilarni tartibga soladi:

Yakka tartibdagi mehnat munosabatlari bilan bevosita bogliq bolgan ijtimoiy munosabatlarga quyidagilar kiradi:

Agar Ozbekiston qonun hujjatlarida yoki xalqaro shartnomalarida boshqacha tartib nazarda tutilmagan bolsa, Ozbekistonda belgilangan mehnat togrisidagi qonun hujjatlari qoidalari chet el fuqarolari, fuqaroligi bolmagan shaxslar, chet el fuqarolari yoxud fuqaroligi bolmagan shaxslar tomonidan tasis etilgan yoki tashkil etilgan tashkilotlar, xalqaro tashkilotlar va chet el yuridik shaxslari ishtirokidagi tashkilotlarga ham tatbiq etiladi.

Mehnat togrisidagi qonun hujjatlari va mehnat togrisidagi qonun hujjatlari meyorlarini oz ichiga olgan boshqa normativ hujjatlarning amal qilishi davlat xizmatchilariga, shuningdek, qonunda nazarda tutilgan xususiyatlarga ega muqobil xizmatni otayotgan shaxslarga nisbatan qollaniladi.

Shartnoma asosida harbiy xizmatni otayotganlarga, shuningdek, ichki ishlar organlarida, davlat xavfsizlik xizmatida xizmat otayotgan harbiy xizmatchilar va boshqa ularga tenglashtirilgan shaxslar uchun mehnat togrisidagi qonun hujjatlari maxsus qonun hujjatlariga zid bolmagan doirada qollaniladi.

Mehnat togrisidagi qonun hujjatlari prokuratura organlari xodimlariga nisbatan Prokuratura togrisidagi Ozbekiston qonuniga zid bolmagan doirada qollaniladi.

Mehnat togrisidagi qonun hujjatlari qutqaruv xizmati qutqaruvchilari mehnat munosabatlarining qutqaruv xizmati togrisidagi maxsus qonun hujjatlari bilan tartibga solinmagan qismlarini tartibga soladi.

Sud hukmi bilan sodir etgan jinoyati uchun jazoni otayotgan shaxslarning mehnat munosabatlari mehnat togrisidagi qonun hujjatlariga kora, Ozbekiston Jinoyat-ijroiya kodeksida nazarda tutilgan imtiyozlar va cheklovlar bilan birga tartibga solinadi.

Mehnat togrisidagi qonun hujjatlari va mehnat togrisidagi qonun hujjatlari meyorlarini oz ichiga olgan boshqa normativ hujjatlar quyidagi shaxslarga nisbatan (agar ular ushbu kodeksda belgilangan tartibda bir vaqtning ozida ish beruvchi yoki ularning vakillari sifatida ishtirok etmasa) qollanilmaydi:

Agar munosabatlar, shaxsiy mehnatdan foydalanish bilan bogliq bolib, fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida yuzaga kelgan bolsa, biroq keyinchalik ushbu kodeksda yoki boshqa qonun hujjatlarida belgilangan tartibda mehnat munosabatlari deb tan olingan bolsa, bunday munosabatlarga mehnat togrisidagi qonun hujjatlari normalari va mehnat normalarini oz ichiga olgan boshqa normativ hujjatlar qollaniladi.

Yakka tartibdagi mehnat va u bilan bevosita bogliq bolgan ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solishning asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat:

Har kim mehnat huquqlarini amalga oshirishda va himoya qilishda teng imkoniyatlarga ega

Mehnat va kasbiy faoliyatda kamsitish taqiqlanadi. Mehnat va kasbiy faoliyat sohasida jinsi, yoshi, irqi, millati, tili, ijtimoiy kelib chiqishi, mulkiy holati va mansab mavqei, dinga bolgan munosabati, etiqodi, jamoat birlashmalariga mansubligi, shuningdek, xodimlarning ishchanlik qobiliyatlariga va ular mehnatining natijalariga aloqador bolmagan boshqa jihatlariga qarab har qanday togridan-togri cheklashlar yoki imtiyozlar belgilash kamsitish deb hisoblanadi.

Mehnat va (yoki) kasbiy faoliyat sohasida ozini kamsitilgan deb hisoblagan shaxs kamsitish fakti boyicha belgilangan tartibda shikoyat qilishi mumkin. Kamsitilgan shaxsning kamsitishni bartaraf etish, buzilgan huquqlarini tiklash va unga yetkazilgan moddiy va manaviy zararni qoplash togrisidagi davolari qanoatlantiriladi. Kamsitilgan shaxsga yetkazilgan moddiy va manaviy zararni qoplash togrisidagi nizolar sud tartibida hal etiladi, kamsituvchi xususiyatga ega harakatlarda aybdor bolgan shaxslar belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.

Mehnat va kasbiy faoliyatning muayyan turiga xos bolgan talablar yoki yuqoriroq ijtimoiy himoyaga muhtoj bolgan shaxslar (oilaviy majburiyati bolgan shaxslar, voyaga yetmaganlar, nogironligi bolgan shaxslar va boshqalar) togrisida alohida gamxorlik bilan bogliq asosli farqlashlar, istisnolar, imtiyozlar kamsitish deb hisoblanmaydi.

Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy tartibga solishdagi asoslangan farqlar xodimning ish beruvchi bilan mehnat munosabatlarining xususiyati, mehnat faoliyatini amalga oshirish joyi, xodim mehnatining shartlari va xususiyati, ish beruvchining holati, ayrim tarmoqlar va kasblarning oziga xos xususiyatlari, organizmning psixofiziologik xususiyatlari, oilaviy majburiyatlar va boshqa xolisona holatlar tufayli bolishi mumkin.

Mehnat erkinligi har kimning oz mehnat qobiliyatidan kelib chiqib, ularni qonun bilan taqiqlanmagan har qanday shaklda amalga oshirish, mehnat faoliyatining tashkiliy-huquqiy shakllarini, faoliyat turini, kasb va mutaxassislikni, ish joyini va mehnat sharoitlarini erkin tanlash huquqini anglatadi.

Mehnat munosabatlari bilan bogliq mehnat erkinligi, mehnat shartnomasi erkinligida namoyon boladi, bu quyidagilarni anglatadi:

Majburiy mehnat taqiqlanadi

Har qanday jismoniy shaxsdan, oz ixtiyori bilan oz xizmatini taklif qilmaganligi uchun jazolash tahdidi ostida talab qilinadigan har qanday ish yoki xizmat majburiy mehnat deb etirof etiladi. Jazolash tahdidi ostida deganda, jismoniy shaxsga, uning ixtiyoriy roziligi bolmagan mehnat faoliyatini amalga oshirishga majbur qiladigan har qanday moddiy, jismoniy yoki ruhiy tasir choralarini qollash yoki tahdid qilish tushuniladi.

Majburiy mehnat quyidagilarni oz ichiga olmaydi:

AvvalroqOzbekistondagi 8 ta kodeks va 9 ta qonunga ozgartirish kiritish haqidagi hujjat senatorlar tomonidan maqullangani togrisida xabar berilgandi.



Manba: Daryo.uz
: admin (17-09-2020, 14:40)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 33) ( 0) ( 33) ( 0)
:
-
:
:
-
20 ... -