» » Sport-TV Superliganing barcha oyinlarini jonli korsatishga qanday qilib erishadi?

Sport-TV Superliganing barcha oyinlarini jonli korsatishga qanday qilib erishadi?


Oldin ham kop aytgandik, televideniye rivojlanmaguniga qadar, futbol joyida qotib turaveradi. APL yoki La Liga oyinlarini bugungi darajaga olib chiqqan narsa bu teletranslyatsiyalardir.

Bu bilan ularda nafaqat chempionatning ommaviyligi oshib ketdi. Balki teletranslyatsiyalardan tushgan daromad klublar gaznasini boyita boshladi. Biz hozircha bu darajaga chiqib ulgurmadik. Biroq 2018-yil bahorini eslab qolish kerakki, oldinga kattagina qadam tashlayapmiz. Chunki mamlakat Superligasining 1-turidan orin olgan barcha uchrashuvlar jonli korsatiladi. Bu tarixda ilk bor kuzatilayotgani uchun ham shu kunni yodda saqlash shart.

Bu birinchi navbatda shaffof oyinlarga eshik ochadi. Qaysidir hakam qaysidir viloyatda hunar korsata olmaydi. U yaxshi biladiki, uchrashuv TV orqali videotakrorlari bilan jonli namoyish etilyapti. Demak, uning arzimagan xatolariga qadar farqlash, sharhlash va tahlil qilishning imkoni boladi.

Endi viloyat jamoalarini muxlislar yanada yaxshiroq taniy boshlaydi. Futbolchilarda motivatsiya oshadi. Klublarning homiylar izlash masalasi osonlashadi. Klub libosida kattagina bolib aks etib turgan kompaniya nomi 90 daqiqa jonli efirda korsatilsa, yomonmi?!

Hozircha yoq. Sota olmaydi ham. Chunki buning uchun kattagina baza kerak boladi. Ozbekiston televideniyesi hali bu darajaga chiqib ulgurmagan. Birinchidan, klublarni davlat moliyalashtiradi. Klublar esa PFLni moliyalashtiradi. Va davlat MTRKni ham moliyalashtiradi. Shundan kelib chiqilsa, davlat homiyligi ostida yana qandaydir oldi-berdining bolishi mantiqqa ham togri kelmaydi.

Ikkinchidan, OFAga futbolning ommaviyligi juda kerak. Muxlislarni stadionga qaytarish uchun toza futbol joiz. Osha toza futbolni TV yordamisiz qilish imkonsiz ish. Shundan kelib chiqilsa, oyinlarning korsatilishidan PFL koproq manfaatdor. Aytaylik, Sport-TV hamma uchrashuvlarni korsatgani bilan, unga reklama beruvchilar keskin kopayib ketmaydi. Chunki gap Ozbekiston chempionati haqida ketyapti, Angliya yoki Ispaniya emas.

Uchinchidan, Sport-TV barcha oyinlarni jonli namoyish qilib berish vadasini berganining ozigayoq uning ustidan suv ogirib ichsa arziydi. Chunki bu oson emas. Quyida mazkur masalada yana toxtalib otamiz.

Sport-TV hamda PFLning ozaro kelishuvi qay korinishda bolishi mantiqliroq ekani borasida fikr yuritib koramiz. Malumki, PFL birinchi bor oziga titul homiy izlamoqda. Agar kelishuv amalga oshsa, Sport-TV PFL homiylarini translyatsiyalar davomida korsatadi tamom. Shuning oziyoq tashkilot uchun katta yordam. Va bu band titul homiy bilan kelishishda asosiy omil bolib xizmat qiladi. Fakt shuki, PFL oyinlarini sota olmagan taqdirida ham, ularga egalik huquqini baribir ozida saqlab qoladi. Bunda ikki tomonning ozaro kelishishi juda muhim. Madomiki shunday ekan, MTRK ham PFL reklamalari masalasiga oyoq tirab turib olmasligi lozim.

Oz navbatida Sport-TV ham PFL oyinlari teletranslyatsiyasi uchun sarf qilgan xarajatlarining bir qismini qoplash uchun, bevosita TV bilan hamkorlik qilish istagida bolgan reklama beruvchilar bilan muzokara olib boraveradi. Bu narsa kanal uchun juda zarur. Chunki MTRK bir oy, ikki oy, boring yana bir mavsum harakat qiladi. Keyin esa baribir Sport-TV aravaning bir qismini ozi tortishi kerak. Chunki MTRKda undan tashqari ham 10 dan ziyod boshqa kanallar bor (aslida shuncha kanal kerakmi yoki yoq boshqa mavzu).

Faqatgina raqobat paydo bolganida. Bunda TV uchun futbol uchrashuvlarining ozigina ahamiyatli darajaga chiqishi kerak. Ozbekistonda mavjud telekanallarning 34 tasi jiddiy taklif kiritsagina, raqobat paydo bolishi mumkin. Bunga qovun pishigi bor, albatta. Ozbekiston chempionati qachonki oldinga katta qadam tashlab, mamlakat futboliga jamoatchilik etibori ozgarsa, uni korsatishga talab oshadi. Hozirgi holatda esa reklama beruvchi Paxtakor Bunyodkor oyinidan kora, qaysidir turk seriali ortasida mahsulotini korsatishni koproq istayveradi.

Qolaversa, qolgan telekanallar texnika jihatidan MTRK bilan raqobatlasha olishi shart. PFL shu mavsum faqatgina Sport-TV bilan kelishishga majbur bolganiga asl sabab ham aslida shu. Chunki 1 ta 90 daqiqalik futbol translyatsiya uchun yaxshigina mablag va texnika kerak boladi. MTRK tasnifiga kirmaydigan telekanallar esa hozirgi holatda bunga tayyor emas. Qolaversa, hukumatning yangi qarori bilan xususiy telekanallar emas, istaysizmi, yoqmi MTRK texnikasi yangilanadi va bu ish jadal davom etmoqda.

Adashmayotgan bolsam, MTRK ayni vaqtda 4 yoki 5 ta KTS (kochma televizion stansiyaga ega). Oz vaqtida Bunyodkor va Nasaf orqali qolga kiritilgan 2 ta KTS MTRK uchun katta yutuq. Ular zamonaviy. Shu yilning ozida Ozbekiston televideniyesi toliq raqamli formatga otgan taqdirida ham, ular bemalol ishlashda davom etadi. Qolgan 2 ta KTS esa buning uchun yangilanishi shart. Biroq toliq raqamli formatga otilmaganidan kelib chiqib, ularni hozircha ishlatib turish mumkin.

Zamonaviy KTSlardan biri Navoiy yoliga chiqqan bolib, u Qizilqum Lokomotiv oyinini korsatadi. Ertasi kuni esa Buxoroga yetib kelib, klub ishtirokidagi oyinni olib beradi. Shundan song Qarshi yoliga chiqadi hamda Nasafning OChL oyiniga javobgar boladi. Navoiy, Buxoro va Qarshi orasidagi masofa bunda MTRK tomonidan inobatga olingan.

Aslida oddiy korinishi mumkin. Biroq KTSning bir kunlik ishi ancha qimmat turadi. Aytaylik, MTRK uni Sport-TV uchun tekinga bergan taqdirida ham, birgina KTS ichida haydovchi-yu, texnik, boring ana sharhlovchigacha hisoblasak, kamida 15 kishi boladi. Ularning har biriga ish kuni uchun pul tolanadi. Ularning har biri mehmonxonaga joylashadi va hokazo. Yani, bu Toshkentdagi oyinni Paxtakor stadioniga chiqib korsatish emas. Korsatuv olish, togridan-togri studiya kabi ishlar bundan 1020 marta arzon turadi.

Vodiy masalasi esa biroz ogirroq. KTS Qamchiq dovonidan otishi hazilakam ish emas. Hozirgi holatda balki imkoni kam bolgan ishdir (agar eng yuqori doirada hal qilinmasa). KTSni poyezdga ortish mumkin, biroq tonnelga kirishda muammo chiqadi, poyezdning balandligiga KTS balandligi qoshilsa, muammo tushunarli.

MTRK bunda Namangan va Fargona televideniyesi bilan ishlaydi. Ularda katta ehtimol bilan mashinaga yigilgan kameralar jamlanmasi bor, shuni ishlatish mumkin. Shu holatda ham, KTS bilan ham oyinlar releyka orqali avval viloyat televideniyesiga uzatiladi, keyin esa u yerdan Toshkentga beriladi.

Aslida buning osonroq yoli ham bor. Buning uchun Superliga klublarining uy stadionlariga optik tolali kabellar yetib borgan bolishi shart. Bizga malum bolishicha, hatto Nasaf stadioni ham bunga javob bera olmaydi. Bu ishga jiddiy kirishish shart. Bunda translyatsiyaning sifati oshadi, ish osonlashadi. Afsuski, bazida bizda stadionlar ura-ura bilan qurib tashlangan-u, ammo asosiy ishlar panada qolgan. Vaholanki, zamonaviy stadionlar birinchi navbatda teletranslyatsiya masalalarini qamrab olib, keyingina loyihalashtiriladi. Releyka esa ob-havoga bogliq bolib qolaveradi. Kuchli shamol yoki yomgir, signal sifatiga tasir korsatadi.

Umid qilamiz, albatta. Biroq bu oson emas. Mablag tomondan ham, boshqa tarafdan ham. Masalan, Navroz yoki qandaydir katta bayramlarga KTSlar jalb etiladi. Mamlakatda futboldan tashqari ham yirik tadbirlar bolishi katta ehtimol. Mana shunday vaqtda futbol hamda boshqa tomon manfaatlari ozaro kesishib qoladi.

MTRK rahbariyati istasa, unga tegishli texnika nafaqat zamonaviy korinishga keltirilsa, balki tinimsiz kopayib borsa, ish oson kechadi. Biroq bunda gap million-million pul haqida ketyapti. Qolaversa, texnika zamonaviylashgani, kopaygani sayin kadrlarga talab ortadi. Hozirgi holatda Sport-TVdan boshqa birorta ham telekanal kadrlar masalasida maqtana olmaydi. Qaysi manodaki, MTRK xodimlari yillar davomida tajriba topladi va bugunga kelib translyatsiyalar sifatida biroz oldinga qadam tashlagan (aynan KTSlar bilan ishlash masalasida). Ming kuchli rejissyorni olib kelmang, agar oddiy kamerachi siz aytgan kadrni olib bera olmasa, ishingiz oxshamaydi. Futbol kamerani stadionning tepa qismiga ornatibgina olinadigan translyatsiya emas, bu tinimsiz harakat davom etadigan va har bir soniyani inobatga olish kerak bolgan juda nozik jarayon. Hatto osha tajribali deyilgan kamerachilar ham, rejissyorlar ham xol qoyadigan holatlarga kop guvoh bolamiz, xullas, murakkab ish.

15 yillar davomida MTRK buni organdi, endi sifatni oshirishga harakat qilmoqda. Yani, barcha masalada osish bordek, biroq dunyo ham toxtab turmayaptiki va biz kop jabhada ortda qolib ketmoqdamiz.

Hozir shunday deyishdan boshqa choramiz yoq. Hukumat talabi bilan futbol ham, televideniye ham tezlikni oshirgan. Boshlanishiga hamma oyinlarning jonli korsatilishi kattagina yutuq, buning qadriga yetish kerak. Qolgani esa aytilganidek mablag va kadrlarga borib taqaladi. Nafaqat TV kadrlari, balki futboldagilar ham. Soha rivoji uchun bu juda-juda muhim omil.

Xulosa shunday: futbolni rivojlantirmoqchimisiz? Oldin televideniyega qarang. Siz 10 ta Bunyodkor stadioni qursangiz-u, uni boplab namoyon eta olmasangiz va aql bilan boshqarmasangiz, bari bekor. Axir Rio-de-Janeyroda bunyod etilgan Olimpiada talabidagi sport obyektlari bejiz 2 yilga ham qolmasdan tashlandiqqa aylana boshlamadi.



Manba: Daryo.uz
: admin (1-03-2018, 11:13)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 39) ( 0) ( 37) ( 2)
:
-
:
20 ... -