» » Bu yerda homiladorlar ham bor, ular qayerda tugadi, yerdami?. Samara yaqinidagi lagerda yashayotgan 4,5 ming ozbekistonlik muhojir haqida

Bu yerda homiladorlar ham bor, ular qayerda tugadi, yerdami?. Samara yaqinidagi lagerda yashayotgan 4,5 ming ozbekistonlik muhojir haqida


Rossiyaning Samara viloyatidagi Kinel shahridan uch kilometr narida oz vataniga qaytishni istagan Ozbekiston fuqarolari uchun vaqtinchalik palatkali lager qad rostlaganiga bir necha oy bolmoqda. Karantin choralari Rossiyadan chiqishning barcha imkoniyatlarini yopib qoydi. Endilikda odamlar Kineldan Toshkentgacha biror joyda toxtamasdan harakatlanuvchi poyezd orqali olib kelinmoqda.

9-sentabr holatiga kora, lagerdan yetti mingga yaqin odam olib ketilgan. Bu haqda viloyat administratsiyasiga tayanib, Novaya gazeta xabar berdi. Ketganlar joyiga har kuni ortacha 100-150 nafar yangi muhojirlar kelmoqda.

Bu holat mart oyidayoq Rossiya koronavirus pandemiyasi sabab chegaralarni yopganidan song boshlangan edi. Muhojirlar uchun moljallangan birinchi lager Mashtakov tumanida (Orenburg viloyati) paydo bolgandi: RossiyaQozogiston chegarasidagi avtomobil punktida. Tezda tarqalgan mish-mishlarga kora, aynan shu yerdan yopiq Qozogiston orqali Ozbekistonga yetib olish mumkin bolgan. Shu sabab butun Rossiyadagi ozbeklar pasportlari bilan Mashtakovga oqib kela boshladi.

Ozbekiston davlat raqamlari tushirilgan mashinalarda kela boshlashdi. Avvaliga ularga hech kim jiddiy etibor qaratmadi, mashinalar shunchaki dalalarda turardi. Odamlar esa oqib kela boshladi, axir bu yerda asosiy tranzit yol bor. Ozbeklar, qozoqlar va qirgizlar uchun bu Rossiya chegarasining tarixda birinchi bor yopilishi, tushunyapsizmi? Kopchilik shunchaki moljalni ola bilmadi. Dastlab 20 ta, keyin 30 ta mashina toplandi, sutka davomida ularning soni 200 taga yetdi. Ozbekiston yollarni och, biz bu yerda qolib ketdik, deya talab qila boshlashdi. Odamlar borgan sari kopayib ketdi. Biror chora korish kerak edi, deydi Mahalliy ozbek milliy-madaniy avtonomiyasi kengashi kotibi Yodgor Usmonov.

Shundan keyin muhojirlarni avtobuslarda Kinel tumaniga olib kelishdi. Samara viloyati administratsiyasi bu yerda mintaqaviy budjet mablaglari hisobidan vaqtinchalik lager qurdi. Chunki Kinel Janubiy Uralga kesishgan Kuybishevsk temiryoliga tutashuvchi yirik stansiya hisoblanadi. Bu yer muhojirlarni Ozbekistonga yuboradigan joyga aylandi. Samaradan lagerga qadar qariyb ikki soatlik yol.

Rossiyada karantin cheklovlari bekor qilindi, ularning bu yerda ishi bor, biroq ishni tashlab uylariga qaytishmoqchi. 30 mingga yaqin odam ortakashlarga qoshimcha pul berib bolsa ham ketishga tayyor. Uyga borishingiz bilan karantinda otirasizlar, deyapman. Uyda bizni kutishyapti, qarindoshlarga yaqinroq bolish tinchroq, deyishmoqda. Axir xalqimiz oilaparvar. Bobosi kel desa, muhokama qilinmaydi. Bu yerda qolishdan qorishyapti, hamma vahimada, deydi Yodgor Usmonov.

Bunga qadar vataniga faqat shaxsiy rejalari va ishlab topgan pullariga qarab borishgan. Karantin odatdagi rejalarni buzib yubordi.

Lagerga kiraverishda mashinalar karvoniga duch kelish mumkin: ayrimlari avtoturargohda (aftidan anchadan buyon harakatsiz turibdi), boshqalari yolovchilarni tashlab, ortiga qaytmoqda. Oilaviy kelayotganlar bor boxcha, safar qutisi, chamadonlar bilan. Moskva, Piter, Samara avtomobil raqamlari koproq. Albatta, ozbek raqamlarini, yana Ryazan, Orenburg, Volgograd va hatto Kareliyanikini ham korish mumkin. Aytishlaricha, odamlar uyiga qaytish uchun oz avtomobillarini hatto trassaning oziga tashlab ketmoqda.

Odamlar yomgir yogayotgan paytda yoldan tik nishab boylab qutilar, shishalar, paketlar va boshqa axlatlardan otib, tushib kelyapti. Keyin esa loy yol boylab 500 metr yurish kerak. Lager biydek dalada kotarilgan. Viloyat rahbariyati lagerga 50 ta katta palatka (chodir) ajratgan, qolgan 80 tasini ozbeklar ozi sotib olgan.

Yomgir tinimsiz yogayotganiga qaramay, kochada odamlar kop royxatga yozilib qoyish uchun borishmoqda. Lagerning ozi odamning hafsalasini pir qiladi. Ayrim joylarda ochib qolgan gulxanlarni korish mumkin. Aytishlaricha, bu yerda issiq ovqat faqat olovda pishirilmoqda, shunda ham yomgir yogmaganida. Shu sababli bir chetda yotgan qozondagi osh oxirigacha pishmay qolib ketgan. Shiyponlar yoq, pishirish qiyin, deydi qozon egasi. Non, tarvuz-qovun joylashgan peshtaxtalar yomgirdan plyonka bilan yopilgan bu xuddi mahalliy dokonga oxshaydi.Lagerdan eng yaqin qishloqqacha 1,5 kilometrlik yol. Shunday qilib uyga jonatishga moljallangan pullar sekin-asta sarflanmoqda. Chiqindi juda kop. Ularni qancha vaqt oraligida olib ketishayotganini hech kim aniq ayta olmaydi. Lager qoriqlanmoqda: kirish yolini YPX avtomobili tosib qoygan, uning hududida politsiyachilar va Rosgvardiya xodimlarini uchratish mumkin, lagerdan tashqarida esa FVV mashinalari kozga tashlanmoqda.

Elektr energiyasi taminoti bilan ham qiziqib kordik:

Yoq, faqat simyogochlardagi projektorlar bor. Yana fonarlar ham.

Demak, ovqatni ochoqda pishiryapsizlar?

Yoq, sotib olsa ham boladi. Nega buni sorayapsiz? (bu kabi savollarni bizga muntazam berishdi).

Telefonlarni qanday qilib quvvatlantiryapsizlar?

Huv, anavi yerda dvijok bor (qoli bilan korsatadi), pulga quvvatlantirish mumkin, bitta telefonni 50 rublga.

Navbat bolsa kerak?

Yoq, bu kabi dvijoklardan 7-8 ta bor, navbat yoq.

Ozini Navruzjon deya tanishtirgan 27 yoshli yigit ushbu palatkani bir ayol unga tashlab ketganini, u uylanish uchun tezroq uyiga qaytmoqchiligini aytadi. Telefonlarni quvvatlantirish uchun narxni kim belgilagani va kim pul yigib olayotgani togrisidagi savollarga esa javob berishni istamaydi. Yelkasini qisganicha nari ketadi. Qolganlar ham xuddi uningdek. Mahalliy hukumat haqida gap ketadigan bolsa, birvarakayiga maqtashga tushishadi: bizni bu yerda xafa qilishmayapti, aksincha yordam berishmoqda, ichimlik suvi olib kelishyapti, hojatxonalar va hammom qurib berishdi.

Lagerda deyarli hech kimda niqob uchratmaysiz. Bu yerdagi odamlar kun davomida nima ish bilan shugullanayotganiga qiziqaman. Chamasi, ellik yoshlardagi badjahl erkak keskin javob qaytaradi: kutyapmiz. Uning yonida yomgirposhda turgan yigit esa qoshimcha qiladi: navbatga turyapmiz, bu royxatlar juda qiynab yubordi. Keyin esa ozining ona tilida nimalardir deb, raqamini bilish uchun odamlar orasiga qoshilib ketdi. Bizga tushuntirishlaricha, royxat kimlar ketishini belgilab beradi. Tartib raqami bu xuddi uyga ketish uchun chiptadek. Lagerga kelasan, royxatdan otasan va orzu qilgan raqamingni olasan. Poyezdlarning qancha vaqt oraligida qatnayotganini bilgan holda taxminan qachon jonab ketishingni hisoblab olaverasan.

Qishki qalpoq kiyib olgan erkakka yuzlanaman:

Raqamingiz necha?

Uch ming nechadir ham.

Yana bir necha kishi keladi. Suhbatga qoshiladi. Ayrimlari ozini tanishtiradi, qolganlar buni xohlamaydi.

Men 3-sentabr kuni kelganman. Bizni yozib olishgan, biroq navbatimiz nechaligini hali aytishmadi.

Ismim Sanjar. Bizni shunchaki royxatdan otkazishdi, tamom. Boshqa hech nimani bilmaymiz. 29-avgust kuni kelganmiz, bugun 9-sentabr, raqam hali yoq.

Men Moskvada ishlardim. Yana Moskvaga qaytaman. Bu yerdan sovuq tushmasidan ketib bolmaydi, deydi tilla tishli erkak.

Royxat qilib yurgan bir ayol bor edi. Biz 29-avgustda kelganmiz, 4-sentabrda bizni navbatga qoyishdi? Axir bu qanaqasi?

Yodgorning sozlariga kora, lagerdan tezda ketish imkonsiz. Bu yerda 30 ming uchun oz odamini navbatsiz royxatga tiqayotgan fuqarolar paydo bolmoqda (lagerda ularni olibsotarlar deyishmoqda). Tez-tez ozini qaysidir davlat tizimida ishlaydigan deb tanishtirib, ozlarining royxatini shakllantirishga urinadigan odamlar ham paydo bolmoqda.

Bizning tashrifimiz arafasida olomon shu kabi ayollardan birining mashinasini pachoqlashga urindi.

Ayol ozini qandaydir Butunrossiya kongressi vakili sifatida tanishtirgan va Samara rasmiylari aynan unga oz vataniga ketuvchilar royxatini tuzishni topshirganini takidlagan. Ayolning uydirmasi oxshamagan korinadi, u lagerdan qochib ketishga majbur boldi.

Aslida royxatni konsullik shakllantirilishi kerak (Ozbekistonning Volga federal okrugidagi bosh konsulligi). Biroq ulardan hech kim kelmayapti, shu sababli lager administratsiyasi bu ish bilan shugullanishga majbur bolyapti. Albatta, bu kabi masuliyatni hech kim zimmasiga olishni istamaydi va yuridik jihatdan ham bu notogri. Gap boshqa pasportga ega xorij fuqarolari haqida ketmoqda axir. Shu sababli biz mutlaqo qarshi edik. Bu konsullikning ishi, deydi viloyat administratsiyada ishlovchi manbalardan biri.

Yodgor Usmonov esa royxatdan joy sotayotgan firibgarlar va vakolatsiz vakillardan qutulish lozimligi haqida gapiradi. Men konsullik bilan gaplashdim va gap aynan olibsotarlarga borib taqaldi. Lagerda ozbeklar orasida ularning firibgarlar bilan aloqada ekanliklari togrisida gap-sozlar tarqalganini aytdim. Menga quyidagicha javob qaytarishdi: yoq, bizning olibsotarlarga hech qanday aloqamiz yoq. Bu yerda hammasini mahalliy hukumat hal qiladi. Biroq lagerdagilar Ozbekiston fuqarosi-ku, tomonlar oz fuqarolari haqida qaygurishi kerak-ku yuridik va insoniylik jihatdan. Ozbeklar sabrli xalq, faqat firibgarlar va navbatlar sabab janjal qilmoqda, deydi Usmonov.

Lagerga kelgan kunimiz 4,5 mingga yaqin odam bor edi. Muhojirlarning aytishicha esa ular 6 mingga yaqin. Viloyat administratsiyasidan bolgan amaldor tezkor rejimda biz bilan gaplashishni istamay, guberniya rahbariyatining matbuot markaziga murojaat qilishimizni aytdi. Lagerda mehnatga layoqatli erkaklardan tashqari, kasallar va qariyalar, homilador ayollar bor ularning soni kam emas. Avvaliga ularni birinchi navbatda uylariga jonatishayotgan edi, endi esa odamlarga bu yoqmayapti kutishdan charchashgan.

Lagerdagi bolalar sonini sorayman.

Ana bolalar, koryapsizmi?

Erkak palatkani korsatib, uning ichidagilarga tushuntiryapti: bular Moskvadan kelgan jurnalistlar, korishsin. Palatkada emizikli bolasini kotargan ayol bor ekan, bola bir yoshda. Atrofda esa otirish uchun korpalar, burchakda buyumlar solingan safar xaltalari, kirish oldida oyoq kiyimlarning uzun qatori. Palatka shuncha odamni sigdira olishiga ishonish qiyin.

Bu yerda necha kishi yashayapsizlar?

10 kishi, buvim 68 yoshdalar. Dafn marosimiga kelgan edi, qolib ketdi. U Ozbekiston fuqarosi. Raisa esa (kampirning ismi) bizga negadir minnatdorlik bildirdi: Rahmat sizlarga, biz ketsak bolgani, shuni yozinglar, rahmat sizlarga. Bu gaplarni eshitib turgan 30 yoshlardagi erkak suhbatga aralashadi: Oyning 1-sanasida kelgandik, ayolimning tobi qochib qoldi umurtqa churrasi, faqat yotibdi. Uyga borishimiz, kasalxonaga uchrashimiz kerak. Qachon ketamiz?, deydi.

Bunga javob berishga ojizmiz. Milliy libosdagi ayolining qolidan tutgan kurtkadagi yosh erkak ozini Davlat deya tanishtiradi. U ruschani yaxshi gapirarkan va tez-tez sheriklarining gapini tarjima qilib berib turdi.

Bir haftadan buyon shu yerdamiz, yaxshiyam bolalar yoq. Qolganlar esa bir oydan beri otiribdi.

Nima deyishyapti, qachon olib ketishar ekan?

Nomalum. Aytishlaricha, ertaga poyezd bolarkan, ammo bu aniq emas. Baribir biz unga ilinmaymiz. Biz hali ancha kutamiz. Navbat boyicha qaraladigan bolsa, yana bir hafta. Bu yerda olti ming odam bor.

Lager haqida Davlatga bu yerga ertaroq kelgan tanishlari aytgan ekan. Uni chaqirib, joy ham band qilib qoyishgan. Bu yerdagi kopchilik shunday qiladi. Lagerning ozida ular viloyati, shevasi va qarindoshligiga qarab birlashgan. Aynan hozir ketish shartmi? deb sorayman. Shu payt odamlar atrofimizda toplanib, hammasi ozining sababini aytishga kirishadi:

Ozini Nodir deya tanishtirgan yetmish yoshli erkak yozishimizni iltimos qildi: poyezd juda kerak samolyotga chiqa olmaymiz, pullarimiz ham tugagan.

Tashrifingizdan oldin ToshkentSamara yonalishi boyicha qatnov qayta yolga qoyildi. Ozbekiston havo yollari hozircha haftasiga bir marotaba qatnamoqda. Chiptalar sotilayotganini eshitgan odamlar uning ofisiga borib, 24 mingdan sotib olishdi. Keyin esa odamlar yogilib kela boshladi: navbat, janjal. Ertasi kuni chiptalar 45 mingga chiqib ketibdi. Balki, bu olibsotarlarning ishidir: lagerda ketish ishtiyoqida bolganlarning kopligini korib, narxlarni kotarib yuborishgan bolsa kerak, deydi ozbek jamoat tashkiloti vakillaridan biri.

Bundan tashqari, lagerda turli mish-mishlar urchigan. Ulardan eng mashhuri deportatsiya haqida: Kinelda poyezdga otirganlar noqonuniy ravishda ketgan hisoblanar ekan. Va ular besh yil Rossiya hududiga kira olmas emish. Odamlar bir-biridan buning rost yoki yolgonligini soramoqda.

Sentabr oxiriga qadar Ozbekistonga tortta poyezd jonashi malum. Ularning har biriga 860 nafardan 920 kishigacha sigadi. Oy oxirigacha hammani olib ketib bolmasligini hisoblash qiyin emas.

Shuningdek, lagerga muntazam ravishda yangi odamlar kelmoqda. Bu esa sovuq tushishi bilan ularni kochirish kerakligini anglatadi. Qayerga?

Mavzuga doir:Biydek dalada: ozbekistonlik minglab migrantlar RossiyaQozogiston chegarasida qolib ketayotgani haqida

Eslatib otamiz,Rossiyadagi ozbekistonliklarni olib kelish uchun 28-avgustdan boshlab Yekaterinburg, Rostov-Don, Novosibirsk va Samaraga har hafta poyezd jonatilishi haqidaxabar berilgandi. Hozirga qadar Rostov-Dondan 11-avgustda900 dan ortiq, 13-avgustda918 nafar,23-avgust927 nafarfuqaro Ozbekistonga olib kelingan.8-sentabr kuni Ozbekistonning yana 940 ga yaqin fuqarosi Rostov-Dondan poyezdda Toshkentga keltirilishi, yaqin orada yana 3 mingga yaqin ozbekistonlikni vatanga jonatish rejalashtirilgani togrisidamalum bolgandi.

Bunga qadar Rossiyaning Shimoliy Kavkaz va Janubiy federal okruglaridan927 nafar, Samara viloyatidan918 nafarozbekistonlik poyezd orqali mamlakatga olib kelingan. 9-avgustda Rossiyadan poyezdda olib kelingan 918 nafar ozbekistonlik Namangandagi karantin zonasigajoylashtirilgan. Shuningdek, shu kuniboshqa bir poyezd Samaradan Samarqandga ozbekistonliklarniolib kelgan.



Manba: Daryo.uz
: admin (15-09-2020, 09:25)
0 (: 0)
. !

!


vote-icon
?

?
( 29) ( 0) ( 27) ( 2)
:
-
:
20 ... -